Cắh mặ ặt zâng lêy lâng râu  ha ul đha’rứt, ha dợ bhươn k’tiếc đhị đông bấc bhứah. K’noọ cơnh đêếc, diịc điêl amoó Quàng thị Hặc nắc tơợp chấc lêy năl, cha’mêết liêm gít c’lâng dưr zi lấh đha’rứt. C’moo 2005, tơợ k’tiếc bhứah 1 hécta k’tiếc nông nghiệp k’căn k’conh pác đoọng, amoó Hặc xay moon lâng k’diịc nắc lêy padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung pr’loọng đông ting c’lâng chóh t’nơơm cha p’lêê: “Bêl bơơn k’diịc ắt lalay pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp bhlâng, lâng k’tiếc âng amế ama lêy đoọng nắc acu ơy xay moon lâng k’diịc vặ zên Ngân hàng nông nghiệp. Acu nắc ơy k’rong bhrợ câl t’nơơm chrun lâng cà phê đơơng chô chóh, xang 2-3 c’moo zư lêy pr’loọng đông nắc ơy choom bơơn bhrợ. T5ơợ đêếc nắc vêy pa xoọng zên bơơn bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mung pr’loọng đông lâng băn k’coon cha học”.

Lâng zên m’bứi chấc đợc k’rong, pazưm lâng vặ pa’xoọng 10 ực đồng tơợ Ngân hàng nông nghiệp, nhi đoo k’rong câl 50 t’nơơm chrun Đài Loan, 250 t’nơơm chrun cóh vel đông đơơng chô chóh. Đoọng pay đệ băn đenh, pr’loọng đông amoó nắc câl pa xoọng 3 r’bhâu t’nơơm cà phê chóh pazưm đhị k’tiếc chóh chrun nâu lâng chóh pa xoọng đợ t’nơơm cha p’lêê đệ t’ngay đoọng đươi dua ooy pr’ắt tr’mung. Bêl chrun bơơn 2-3 c’moo, pr’loọng đông amoó pay mắt chrun Đài Loan p’têết pazưm lâng chrun cóh vel đông. Tu zay t’bhlâng zư lêy, bhrợ pa liêm nắc đợ chrun nâu dưr váih k’rơ liêm, xang 2 c’moo p’têết bhrợ nắc pr’loọng đông amoó bơơn pêếh bơơn g’lúh tr’nơợp, lâng bh’nơơn k’dâng 1 tấn p’lêê. Lâng bhiệc đươi dua cơnh kỹ thuật zư lêy tơơm chr’nóh cóh báo đài, ti vi lâng ta moóh pa choom kinh nghiệm đắh apêê chóh bhrợ l’lăm, bh’nơơn pa chô chrun âng pr’loọng đông dưr bấc liêm lấh mơ. Cơnh c’moo 2011 tước c’moo 2012 pr’loọng đông amoó pa chô 3 tấn chrun zâp c’moo lâng zên pa câl bêl đêếc nắc 20 r’bhâu đồng đhị mưy ký. Tơợ c’moo 2013 tước c’moo 2017 bơơn bhrợ 5 tấn p’lêê. Tước c’moo 2018 nâu, pr’loọng đông amoó nắc pa chô bơơn 8 tấn chrun, lâng zên pa câl nắc 15 r’bhâu đồng đhị 1 ký. Pazưm pa’xoọng lâng zên pa chô đắh cà phê, zâp c’moo pr’loọng đông amoó pa chô 200 ực đồng.

Vêy zên pa chô đắh chrun, cà phê, đông amoó Hặc nắc ơy váih râu cha râu đợc. Cắh mưy cơnh đêếc, nhi đoo chấc k’rong k’tom lâng câl pa xoọng 1 hécta k’tiếc bhrợ têng nông nghiệp, t’bhlâng k’rong chóh pa xoọng 300 t’nơơm nhãn, xoọc đâu nắc ơy p’têết đoong, ha dang plêệng k’tiếc liêm buôn, c’moo t’tưn nắc bơơn bhrợ bấc lấh. Amoó Quàng Thị Hặc đoọng năl: “Ooy cr’chăl nâu a’tốh pr’loọng đông nắc t’bhlâng zư lêy k’tiếc chóh t’nơơm cha p’lêê ơy váih lâng nắc chóh pa xoọng 300 t’nơơm mận hậu, mận tam hoa đhị k’tiếc nông nghiệp âng pr’loọng đông t’mêê câl”.

Pr’ắt tr’mung pr’loọng đông bơơn padưr liêm, amoó Quàng Thị Hặc nắc zợ tr’pác pa choom kinh nghiệm bhrợ cha, bhiệc zư lêy bhươn chr’nóh cha p’lêê đoọng ha pêê ađhi amoó hội viên cóh vel. Zâp c’moo, moót hân noo bơơn bhrợ tơợ bhiệc chóh t’nơơm cha p’lêê âng pr’loọng đông, đông amoó Hặc dzợ bhrợ bhiệc ting hân noo đoọng ha 15-20 apêê pa bhrợ cóh vel đông, lângz ên pa bhrợ k’dâng 200 r’bhâu đồng đhị 1 t’ngay. Amoó cung ta luôn pấh bhrợ zâp bh’rợ tr’nêng âng chi Hội pân đil, lấh mơ nắc bh’rợ pân đil ting zooi zúp đh’rứah t’bil ha ul pa xiêr đha’rứt, bhrợ padưr vel bhươl t’mêê. P’căn Lò Thị Hựa, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’val Chiềng Ngần moon: “Ooy đắh bh’rợ thi đua pân đil t’bhlâng học tập, pa bhrợ liêm choom, bhrợ padưr pr’loọng đông k’bhộ ngăn lâng pân đil zooi zúp đh’rứah bhrợ padưr pr’ắt tr’mung pr’loọng đông xiêr đha’rứt nhâm mâng, cơnh nắc vêy amoó Quàng Thị Hặc bhrợ têng cha choom. zâp c’moo pr’loọng đông amoó nắc zúp đoọng ha pêê ađhi amoó cóh vel đông đắh m’ma chr’nóh, bhiệc chóh bhrợ đoọng apêê dưr zi lấh đha rứt nhâm mâng. Lâng lấh mơ bhiệc padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung pr’loọng đông, amoó nắc dzợ mưy hội viên pân đil liêm chr’nắp cóh vel đông, đắh bhiệc bhrợ têng bh’rợ âng hội”./.

NGƯỜI PHỤ NỮ THÁI THU HÀNG TRĂM TRIỆU ĐỒNGTỪ TRỒNG CÂY ĂN QUẢ

Cà Thành

Không cam chịu đói nghèo, chị Quàng Thị Hặc, dân tộc Thái, hội viên Chi hội phụ nữ bản Pát, xã Chiềng Ngần, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La  đã  vươn lên trở thành hộ gia đình làm kinh tế giỏi từ mô hình trồng ăn quả. Cách làm mô hình của gia đình chị Hặc như thế nào?

  Không thể mãi nghèo khó trong khi nhà có nhiều đất nương đồi. Nghĩ thế, vợ chồng chị Quàng Thị Hặc bắt đầu tìm tòi, nghiên cứu tìm hướng thoát nghèo. Năm 2005, từ diện tích 1 hecta đất nông nghiệp bố mẹ chia cho, chị Hặc bàn với chồng phát triển kinh tế gia đình theo hướng trồng cây ăn quả.“Khi lập gia đình ra ở riêng cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn, với diện tích đất bố mẹ chia cho tôi đã bà với chồng vay vốn Ngân hàng nông nghiệp. Tôi đã đầu tư mua cây xoài và cây cà phê về trồng, sau 2 – 3 năm chăm sóc gia đình đã được thu hoạch. Từ đó có thu nhập để trang trải cuộc sống gia đình và nuôi con ăn học”

Với số tiền ít ỏi dành dụm được, cộng với vay thêm 10 triệu đồng từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, anh chị đầu tư mua 50 gốc xoài Đài Loan, 250 gốc xoài địa phương về trồng. Để lấy ngắn nuôi dài, gia đình chị đã mua thêm 3 ngàn gốc cà phê về trồng xen canh trên diện tích đất trồng xoài và trồng thêm những cây lương thực ngắn ngày để phục vụ cuộc sống. Khi xoài được 2 – 3 năm tuổi, gia đình chị lấy mắt cây xoài Đài Loan ghép vào cành cây xoài địa phương. Do cần cù chăm sóc, vun xới nên những gốc xoài đều phát triển tốt, sau 2 năm ghép cành gia đình chị được thu hoạch vụ đầu tiên, với sản lượng khoảng 1 tấn quả.  Với việc áp dụng kỹ thuật chăm bón cây trồng trên báo đài, ti vi và học hỏi kinh nghiệm từ những người trồng trước, sản lượng xoài của gia đình chị đã tăng lên rõ rệt. Như năm 2011 đến 2012 gia đình chị thu hoạch được 3 tấn xoài mỗi năm với giá bán thời điểm đó là 20.000 đồng/kg. Từ năm 2013 đến 2017 thu hoạch bình quân đã đạt 5 tấn quả. Đến năm 2018 này, gia đình chị đã thu được 8 tấn quả xoài, với giá bán là 15 ngàn đồng/kg. Cộng thêm nguồn thu từ cà phê, bình quân mỗi năm anh chị thu về 200 triệu đồng.

Có nguồn thu từ xoài, cà phê, nhà chị Hặc đã có của ăn của để. Không những thế, anh chị tích góp và mua thêm được 1 ha đất sản xuất nông nghiệp, tiếp tục đầu tư trồng thêm 300 gốc cây nhãn, hiện nay đã  ghép cành, nếu thời tiết thuận lợi năm sau sẽ cho thu hoạch. Chị Quàng Thị Hặc cho biết:“Trong thời gian tới gia đình sẽ tiếp tục chăm sóc diện tích cây ăn quả đã có và sẽ trồng thêm 300 gốc cây mận hậu, mận tam hoa trên diện tích đất nông nghiệp gia đình vừa mua được”

Đời sống gia đình được cải thiện, chị Quàng Thị Hặc không quên chia sẻ kinh nghiệm làm ăn, kỹ thuật chăm sóc vườn cây ăn quả cho chị em hội viên trong bản. Hàng năm, vào mùa thu hoạch từ mô hình trồng cây ăn quả của gia đình mình,  nhà chị Hặc còn tạo việc làm thời vụ cho 15 – 20 lao động địa phương, với giá nhân công khoảng 200 ngàn đồng/ngày. Chị cũng luôn tích cực tham gia các phong trào của chi Hội phự nữ, nhất là phong trào phụ nữ giúp nhau xoá đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Bà Lò Thị Hựa, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Chiềng Ngần nhận xét:“Trong phong trào thi đua phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc và phụ nữ giúp nhau phát triển kinh tế gia đình giảm ngèo bền vững,  điển hình có chị Quàng Thị Hặc làm kinh tế giỏi. Hàng năm gia đình chị đã giúp được chị em trong bản về giống, vốn, cây con cho những chị em có hoàn cảnh khó khăn để chị em vươn lên thoát nghèo, giảm nghèo bền vững. Và ngoài việc phát triển kinh tế gia đình, chị còn là một hội viên phụ nữ tiêu biểu của bản, trong việc thực hiện hoạt động của hội./.