Tơợ t’ngay 5 tước 11/11, đhị thành phố Đà Nẵng ta bhrợ Apêê t’ngay cấp dal APEC 2017 âi dưr víah bha lâng t’đang t’pấh râu p;ghít tước âng zấp ngai cơnh lâng bấc bh’rợ tr’nêng chr’nắp, đh’rứah lâng râu ting pấh âng 21 bh’cộ apêê k’tiếc k’ruung APEC, lấh 10.000 cha nắc đại biểu lâng lấh 2.000 nhà báo cóh cr’loọng k’tiếc lâng k’tiếc k’ruung n’lơơng… cắh muy bhrợ t’váih râu t’đang t’pấh truyền thông, nắc dzợ đhị xay moon đợ quyết sách chr’nắp, vêy cr’đơơng tước pa dưr kinh tế lâng chính trị bha lang k’tiếc.

G’lúh 2 k’đhơợng bhrợ liêm choom Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á- Thái Bình Dương ( APEC), Việt Nam nắc cớ pa cắh nức muy k’tiếc k’ruung ta níh liêm, vêy trách nhiệm aang APEC; nắc đhị tước yêm têêm lâng liêm pr’hay cơnh lâng bha lang k’tiếc. Muy cóh bấc đhị chr’nắp bhlâng âng Apêê t’ngay cấp dal APEC moon la lay lâng c’moo APEC 2017 moon za zum nắc bh’rợ apêê bh’cộ âng apêê k’tiếc k’ruung âng APEC âi mr’cơnh xay moon Tuyên bố Đà Nẵng pa zêng 39 điểm.

Cơnh lâng Tuyên bố Đà Nẵng, APEC âi moon ghít muy xa nay k’rơ, loon đơớh  n’đắh t’bhlâng bhrợ pa dưr tự do hóa tr’câl tr’bhlêy lâng k’rong bhrợ, pa dưr záp prang, nhâm mâng. Đh’rứah lâng n’nắc t’bhlâng k’đhơợng pr’đơợ bhrợ têng đh’rứah lâng p’têệt pa zum cóh APEC cóh đhr’năng bha lang k’tiếc lâng zr’lụ vêy bấc râu tr’xăl.

Tuyên bố Đà Nẵng âi pa cắh muy cơnh cha lang lêy t’mêê ha APEC, bhrợ t’váih đợ c’lâng lướt t’mêê brhợ t’váih pr’đơợ pa dưr ha zr’lụ lâng ch’ol đoọng đợ c’lâng lướt t’mêê ha pêê k’tiếc k’ruung APEC cóh brương tr’nu.

Cơnh lâng pr’đơc zấp prang âng c’moo APEC 2017 “ Bhrợ t’váih pr’đơợ t’mêê, đh’rứah bhrợ pa liêm ha brương tr’nu za zum”, cóh prang c’moo 2017, apêê bh’cộ - pa cắh mặt apêê pr’đơợ kinh tế APEC âi prá xay n’đắh puôn râu bha lâng.

Râu muy nắc pa dưr pr’đơợ t’mêê ha pa dưr nhâm mâng, bhriêl g’lăng lâng zấp prang âng apêê k’tiếc k’ruung APEC. Râu bơr nắc bhrợ k’rơ tự do tr’câl tr’bhlêy, k’rong bhrợ lâng t’bhlâng p’têệt pa zum zr’lụ, bhrợ pa đơớh bh’rợ bhrợ têng xang apêê cr’noọ xa nay Bogor. Râu pêê, nắc cơnh bhrợ đoọng bhrợ pa dưr bh’rợ k’đhơợng xay âng APEC đhị k’đhơợng lêy kinh tế bha lang k’tiếc lâng đương zêl lâng râu zr’năhs k’đháp za zum. Lâng cr’liêng x’ría nắc đoo prá xay apêê bhr’dzang lướt đoọng bhrợ têng Râu chr’nắp mâng đanh ha G’lúh prá xay  t’tun c’moo 2020.

Pa zêng 4 cr’noọ xa nay zêng bơơn bhrợ têng xang lâng bơơn ha lỵ cóh zấp đoo văn kiện dal bhlâng âng APEC. Râu đêếc muy chu cớ đoọng lêy râu mr’cơnh loom mr’cơnh pr’chắp âng apêê ting pấh APEC, pa chắp tước muy cr’noọ xa nay za zum nắc bhrợ pa dưr râu yêm teeem, k’rơ ca van âng zr’lụ…

Lêy cớ C’moo APEC 2017 lâng Apêê t’ngay cấp dal APEC 2017 t’mêê ha nua, cắh choom cắh moon đhị 3 zệt c’moo, APEC âi bhrợ t’váih râu tr’xăl k’rơ cơnh lâng zr’lụ Châu Á- Thái Bình Dương đhị bh’rợ bhrợ pa dưr tự do tr’câl tr’bhlêy lâng k’rongbhợ, bhrợ liêm buôn tr’câl tr’bhlêy lâng bhrợ têng đh’rứah kinh tế - kỹ thuật. Nâu câi, zr’lụ n’nâu âi dưr váih zr’lụ vêy pa dưr dal bhlâng bha lang k’tiếc, chroi đoọng tước 50% GDP âng prang bha lang k’tiếc lâng lấh muy tỷ ma nứih âi mặ z’lấh đha rựt ha ul. Nâu đoo nắc đợ acoon số choom pa prá, nắc pa cắh ghít bhlâng đoọng lêy đợ râu liêm choom ga ắmc chr’nắp âng bh’rợ brhợ đh’rứah, p’têệt pa zum cóh pr’đhang APEC âi chô đơơng đọong ha zr’lụ.

Đợ râu pa prá âng apêê bh’cộ apêê k’tiếc k’ruung, âng apêê CEO bha lang k’tiếc, apêê bh’cộ apêê k’tiếc k’ruung ga mắc cóh APEC cơnh Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Australia, Thủ tướng New Zealand… bơơn  pa xul, truyền hình trực tiếp tước prang bha lang k’tiếc âi đơơng âng muy xa nay k’rơ “ APEC cắh muy nắc đhị prá xay kinh tế, nắc dzợ muy đhị prá xay bha lang k’tiếc ooy loom pr’chắp, ooy râu bh’rợ t’mêê”.

Râu choom p’ghít, g’lúh tr’nơợp cóh pr’đhang APEC, âi ta bhrợ g’lúh Prá xay cắh chính thức bhlưa apêê bh’cộ kinh tế APEC lâng Hiệp hội apêê k’tiếc k’ruung Đông Nam Á ( ASEAN). Cơnh lâng pr’đớc “ Đh’rứah bhrợ t’váih pr’đơợ t’mêê tu muy châu Á – Thái Bình Dương  p’têệt pa zum záp prang”, g’lúh prá xay chr’nắp n’nâu nắc đoọng pa chắp tước cr’noọ pa dưr k’rơ, t’bhlâng p’têệt pa zum bhlưa APEC cơnh lâng pr’đơợ nắc Đhị prá xay chr’nắp zr’lụ n’đắh tự do hóa, bhrợ liêm buôn tr’câl tr’bhlêy, k’rong bhrợ lâng Hiệp ASEAN xoọc bhrợ bh’rợ chr’nắp cóh bấc râu xa nay bha lâng cóh zr’lụ.

Muy cr’liêng xa nay chr’nắp n’lơơng đhị Apêê t’ngay cấp dal APEC 2017 nắc Bộ trưởng kinh tế 11 k’tiếc k’ruung Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương ( TPP) âi họp cóh 3 t’ngay, mr’cơnh loom lâng đh’nớc t’mêê âng Hiẹp định TPP pa zêng 11 thành viên nắc Hiệp định Đối tác Prang bha lang k’tiếc lâng râu liêm crêê  xuyên Thái Bình Dương ( CPTPP).

Choom moon bh’nơơn mặ bơơn đhị Đà Nẵng âi pa cắh râu t’bhlâng pa bhlâng ga mắc âng 11 k’tiếc k’ruung TPP đoọng bhrợ pa dưr kinh tế, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng, ha dưr dal pr’ặt tr’mông đoọng ha đha nuôr, bhrợ t’váih pr’đơợ ha râu pa dưr thương mại lâng pa dưr bhrợ têng đh’rứah kinh tế bhlưa apêê k’tiếc k’ruung cóh zr’lụ. Đh’rứah lâng công nắc râu t’bhlâng âng apêê k’tiếc k’ruung cóh bh’rợ p’zay moọt bhrợ lâng xơợng bhrợ ặt bhrợ dhd’rứah liêm choom lâng bha lang k’tiếc./.

APEC 2017:

Động lực mới cho tăng trưởng, vị thế mới cho Việt Nam

                                       Hồ Điệp

Từ ngày 5 đến ngày 11/11, tại thành phố Đà Nẵng diễn ra Tuần lễ cấp cao APEC 2017 với sự tham gia của 21 nhà lãnh đạo các nền kinh tế thành viên APEC, hơn 10. 000 đại biểu và hơn 2.000 nhà báo trong và ngoài nước…. Với nhiều hoạt động quan trọng, Tuần lễ cấp cao APEC 2017 là nơi đưa ra những quyết sách đúng đắn, có tầm ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và chính trị thế giới.

 Lần thứ 2 đăng cai tổ chức thành công Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Việt Nam tiếp tục chứng tỏ là một thành viên tích cực, chủ động và có trách nhiệm của APEC; là điểm đến an toàn và hấp dẫn đối với cộng đồng quốc tế. Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Tuần lễ Cấp cao APEC nói riêng và năm APEC 2017 nói chung là việc các nhà lãnh đạo các nền kinh tế APEC đã nhất trí ra Tuyên bố Đà Nẵng gồm 39 điểm.

Với Tuyên bố Đà Nẵng, APEC đã khẳng định một thông điệp mạnh mẽ, kịp thời về quyết tâm thúc đẩy tự do hoá thương mại và đầu tư, tăng trưởng bao trùm, bền vững. Cùng với đó là quyết tâm duy trì đà hợp tác và liên kết trong APEC trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều thay đổi.

Tuyên bố Đà Nẵng đã thể hiện một tầm nhìn mới cho APEC, định ra những định hướng mới tạo động lực tăng trưởng cho khu vực và vạch ra những hướng đi mới cho các nền kinh tế APEC trong tương lai.

Với chủ đề bao trùm của năm APEC 2017 “Tạo động lực mới, cùng vun đắp tương lai chung”, trong suốt năm 2017, các nhà lãnh đạo-đại diện các nền kinh tế APEC đã thảo luận về bốn vấn đề then chốt.

Thứ nhất là khơi dậy động lực mới cho tăng trưởng bền vững, sáng tạo và bao trùm của các nền kinh tế thành viên APEC. Thứ hai là đẩy mạnh tự do hóa thương mại, đầu tư và tăng cường kết nối khu vực, đẩy nhanh việc hoàn tất các Mục tiêu Bogor. Thứ ba, là cách thức để củng cố vai trò lãnh đạo của APEC trong quản trị kinh tế toàn cầu và ứng phó với các thách thức chung. Và nội dung cuối cùng là thảo luận các bước đi để xây dựng Tầm nhìn chiến lược cho Diễn đàn sau năm 2020.

Cả 4 mục tiêu đều được hoàn tất và được thông qua trong tất cả các văn kiện cao nhất của APEC. Điều đó một lần nữa cho thấy sự đồng thuận và đồng lòng của các thành viên APEC, hướng tới một mục tiêu chung là thúc đây sự ổn định, hòa bình và thịnh vượng của khu vực...

Nhìn lại Năm APEC 2017 và Tuần lễ cấp cao APEC 2017 vừa qua, không thể phủ nhận rằng qua 3 thập kỷ, APEC đã tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ đối với khu vực Châu Á-Thái Bình Dương thông qua việc thúc đẩy tự do hóa thương mại và đầu tư, thuận lợi hóa kinh doanh và hợp tác kinh tế-kỹ thuật. Giờ đây, khu vực này đã trở thành khu vực có tốc độ tăng trưởng cao nhất  thế giới, đóng góp tới 50% GDP của toàn thế giới và hơn một tỷ người đã thoát khỏi cảnh nghèo cùng cực. Đây là những con số biết nói, là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy những lợi ích to lớn mà sự hợp tác, liên kết trong khuôn khổ APEC đã mang lại cho khu vực.

Những bài phát biểu của các nhà lãnh đạo các nền kinh tế, của các CEO toàn cầu, các nhà lãnh đạo các nền kinh tế lớn trong APEC như Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Australia, Thủ tướng New Zealand… được phát thanh, truyền hình trực đến toàn thế giới đã truyền đi một thông điệp mạnh mẽ “APEC không chỉ là một diễn đàn kinh tế, mà còn là một diễn đàn toàn cầu về ý tưởng, về sáng tạo”.

Đáng chú ý, lần đầu tiên trong khuổn khổ APEC, đã diễn ra Đối thoại không chính thức giữa các nhà lãnh đạo kinh tế APEC và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Với chủ đề “Cùng tạo động lực mới vì một châu Á – Thái Bình Dương kết nối toàn diện”, cuộc đối thoại đặc biệt này nhằm hướng tới mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng, tăng cường kết nối giữa APEC với tư cách là Diễn đàn hàng đầu khu vực về tự do hóa, thuận lợi hóa thương mại, đầu tư và Hiệp hội ASEAN hiện đang đóng vai trò quan trọng trong nhiều vấn đề then chốt ở khu vực.

Một nội dung nổi bật khác tại Tuần lễ cấp cao APEC 2017 là Bộ trưởng kinh tế 11 nước thành viên Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã nhóm họp trong 3 ngày, nhất trí với tên gọi mới của Hiệp định TPP gồm 11 thành viên là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Có thể nói kết quả đạt được tại Đà Nẵng đã thể hiện nỗ lực rất lớn của 11 nước TPP nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm, nâng cao đời sống cho người dân, tạo thuận lợi cho phát triển thương mại và tăng cường hợp tác kinh tế giữa các nước trong khu vực. Đồng thời cũng là những nỗ lực của các quốc gia trong việc tiếp tục mở cửa và thực hiện hội nhập có hiệu quả với thế giới./.