Dự án điện đhí Amacao cr’chăl 1 âng Công ty Cổ phần Điện đhí Khe Sanh c’la k’rong bhrợ đhị đhăm bhưah lâh 97.000 mét vuông đhị chr’val zr’lụ da ding ca coong Tân Liên, chr’hoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Prang bâc c’xêê đâu, đơn vị bhrợ têng ra li da ding, bhrợ c’lâng, pêch k’tiêc đoọng pa lăc tuabin, bhrợ bâc k’tiêc đhêl coh da ding xiêr ha poọ ga lâp k’tiêc bhrợ ha rêê đhuôch âng đha nuôr. Ting cơnh xay truih âng đha nuôr vel đong, zr’lụ n’nâu l’lăm a hay năc bhươn a tông choh crâng zư lêy tu k’ruung pa zum lâng băn t’rí, c’roóc cơnh lâng đhăm k’noọ 10 hécta. Xooc âi vêy k’noọ 4 hécta crêê pay bhrợ đhị n’toh đơc đhêl k’tiêc bhrợ têng apêê dự án.

T’cooh Dương Phận, ăt coh vel Tân Hữu, chr’val Tân Liên, chr’hoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị đoọng năl, xang muy g’luh boo năc lụ k’tiêc hr’lang ga lâp k’tiêc ruộng, bhrợ cr’đơơng tươc bh’rợ tr’nêng lâng toọm đac đươi dua âng đha nuôr:“N’đăh tôh vêy vaih toọm đac âi lâh crêê hr’lang xiêr ga lâp zêng crâng. Ruộng n’nâu công âi crêê ga lâp, n’đhang công k’pân hr’lang cớ buôn ga lâp zêng đhăm ruộng n’nâu. Coh đâu vêy 2 acoon toọm, k’rong pa zêng pr’loọng đha nuôr âng vel Cheng. Ha dang 2 acoon toọm n’nâu ga lâp năc vel Cheng căh vêy k’tiêc pa bhrợ, căh vêy đac ộm.”

Đhị 2 chr’hoong da ding ca coong Hướng Hóa lâng Đakrông xooc vêy 29 dự án điện đhí bơơn UBND tỉnh Quảng Trị đoọng k’rong bhrợ, coh đêêc, 26 dự án xooc bhrợ têng. Đong k’rong bhrợ k’rong ma nưih pa bhrợ, pr’đươi pr’dua bhrợ têng r’rộ r’răm, t’bhlâng bhrợ têng liêm xang l’lăm c’xêê 11/2021 đoọng bơơn t’đui đoọng zên pa câl điện âng Chính phủ. Bh’nơơn ch’mêêt lêy t’mêê đâu âng cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị đoọng lêy, cr’chăl bhrợ têng apêê dự án điện đhí căh âi mă k’đhơợng nhâm yêm têêm. Bâc đhị vêy đhr’năng bhrợ bil râu yêm têêm k’tiêc tran, cr’chăl rooch uôch k’tiêc đhêl brhợ tr’xăl đhăm k’tiêc, cha groong đhr’năng hooi đac. Apêê c’năt c’lâng căh zâp c’bhuh cha hooi đac, đhr’năng hr’lang ha poọ bhrợ k’đoong, tr’xăl c’lâng đac hooi, bhrợ tuh hor, hr’lang k’tiêc pa bhlâng k’đhap k’dâng đơc l’lăm.

T’cooh Hồ Văn Ka Rai, Chủ tịch UBND chr’val Húc, chr’hoong Hướng Hóa đoọng năl, vel đong vêy 4 dự án điện đhí xooc bhrợ têng. Pa zêng dự án ăt đhị bôl da ding, cr’chăl bhrợ têng, apêê đơn vị căh âi p’ghit tươc c’lâng bh’rợ zêl hr’lang hr’câh k’tiêc, cr’đơơng tươc pr’ăt tr’mông apêê pr’loọng đha nuôr coh n’dup dzung da ding:“Pa zêng bha đưn xooc pêch ca văc, hân noo boo tươc đhr’năng hr’lang k’tiêc dal. N’đhơ đhơ cơnh công  chô ha poọ tươc apêê toọm đac, ruộng, a boc băn a xiu lâng chr’noh chr’bêêt âng đha nuôr. A zi k’rang k’uôl bhlâng năc piing năc da ding dal, dup năc vêy muy bơr pr’loọng đha nuôr ăt, pa bhlâng cr’pân.”

Tỉnh Quảng Trị xooc vêy 30 chr’val, thị trấn ăt coh đhr’năng pa bhlâng dal dưr vaih tuh hor, bâc năc coh 2 chr’hoong da ding ca coong Đakrông lâng Hướng Hóa. Tỉnh n’nâu công vêy 27 chr’val, thị trấn xooc ăt zâng lâng đhr’năng hr’lang hr’câh k’tiêc. Coh bêl đêêc, pa zêng apêê dự án điện đhí zêng ăt coh da ding dal, buôn dưr vaih hr’lang, hr’câh bhrợ cr’pân tươc pr’ăt tr’mông âng đha nuôr. T’mêê đâu, Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị k’đươi Ban cán sự Đảng UBND tỉnh Quảng Trị k’đhơợng xay UBND tỉnh k’rong ch’mêêt lêy, hân đơơh bhrợ têng xang Đề án k’rong pa zêng pa dưr năng lượng bhrợ t’vaih cớ âng tỉnh, xay moon k’rong pa zêng cr’đơơng tươc môi trường âng apêê dự án điện đhí. UBND tỉnh k’đhơợng xay apêê đong k’rong bhrợ, đơn vị bhrợ têng dự án bhrợ bhr’lâ k’tiêc đhêl bêl pêch bhrợ t’nool tua bin, cha groong hr’lang hr’câh, bhrợ bhr’lâ đợ c’năt c’lâng bhrợ têng vêy đhr’năng tr’pac tr’toot coh hân noo boo đhí, vêy c’lâng bh’rợ k’đhơợng nhâm yêm têêm ha pêê bha nâ đac, pay đoọng đac đươi dua, k’tiêc pa bhlâng lâng pr’ăt tr’mông âng đha nuôr zr’lụ dự án. T’cooh Võ Văn Hưng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đoọng năl: Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị căh ha lỵ lêy bh’rợ pay đoọng c’lâng xa nay k’rong bhrợ apêê dự án điện đhí t’mêê:“ Bêl bhrợ têng apêê dự án điện đhí vêy bâc đhr’năng hr’lang hr’câh. K’đươi apêê c’la k’rong bhrợ điện đhí choom bhrợ pa dưr bh’rợ zêl lâng cha groong boo đhí, tuh bhlong, hr’lang k’tiêc. K’đươi apêê c’lang k’rong bhrợ apêê dự án điện đhí choom xơợng bhrợ liêm đề án xay moon lêy cr’đơơng tươc môi trường. UBND tỉnh vêy xay toom rơợng cơnh lâng apêê c’la k’rong bhrợ, apêê dự án căh xơợng bhrợ liêm crêê  đề án xay moon cr’đơơng tươc môi trường./.”

Nơm nớp lo sạt lở đất từ dự án điện gió ở Quảng Trị

Tạ Hưng- Đình Thiệu/VOV miền Trung

Tại các huyện miền núi tỉnh Quảng Trị, nhiều dự án điện gió đồng loạt triển khai thi công gây ra nhiều nỗi lo. Hầu hết dự án đều xẻ núi, mở đường thi công, đào múc đất lắp trụ móng tua bin trên núi cao, xuất hiện nguy cơ sạt lở đất, bồi lấp, lũ ống, lũ quét. Mùa mưa bão đang đến, người dân sống trong khu vực các dự án điện gió nơm nớp nỗi lo sạt lở núi, vùi lấp nhà cửa.

Dự án điện gió Amacao giai đoạn 1 do Công ty Cổ phần Điện gió Khe Sanh làm chủ đầu tư trên diện tích hơn 97.000m2 đất tại xã vùng núi cao Tân Liên, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Suốt mấy tháng nay, đơn vị thi công bạt núi, mở đường, múc đất để lắp trụ tuabin, làm một khối lượng lớn đất đá trên núi cao tràn xuống bồi lấp diện tích đất sản xất của người dân. Theo phản ánh của người dân địa phương, khu vực này trước đây là trang trại tổng hợp trồng rừng bảo vệ đầu nguồn kết hợp với chăn nuôi gia súc với diện tích gần 10 hécta. Hiện đã có gần 4 héc ta bị lấy làm bãi thải đổ đất đá phục vụ thi công các dự án. Ông Dương Phận, ở thôn Tân Hữu, xã Tân Liên, huyện  Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cho biết, sau mỗi trận mưa là bùn đất sạt lở vùi lấp đất ruộng, ảnh hưởng đến sản xuất và nguồn nước sinh hoạt của bà con:“Bên kia có một cái khe nước đã bị sạt xuống lấp hết rừng rồi. Ruộng nước này cũng đã bị lấp rồi, nhưng cũng sợ sạt tiếp sẽ lấp hết đám ruộng này. Ở đây có 2 con suối, con suối bên kia, tập trung toàn bộ dân của làng Cheng. Nếu 2 con suối này lấp thì làng Cheng không có đất, không có nước uống.”

Tại 2 huyện miền núi Hướng Hóa và Đakrông hiện có 29 dự án điện gió được UBND tỉnh Quảng Trị cấp chủ trương đầu tư, trong đó 26 dự án đang triển khai thi công. Nhà đầu tư tập trung nhân lực, phương tiện thi công rầm rộ, cố gắng hoàn thành trước tháng 11 năm 2021 để được hưởng ưu đãi giá bán điện của Chính phủ. Kết quả kiểm tra mới đây của cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị cho thấy, quá trình thi công các dự án điện gió chưa đảm bảo an toàn. Nhiều vị trí có nguy cơ làm mất ổn định mái dốc, quá trình thanh thải đất đá làm thay đổi địa hình, cản trở khả năng tiêu thoát nước mặt. Các tuyến đường công vụ thiếu hệ thống thoát nước, nguy cơ sạt trượt gây tắc nghẽn, thay đổi dòng chảy, gây lũ ống, lũ quét, sạt lở đất rất khó lường.
Ông Hồ Văn Ka Rai, Chủ tịch UBND xã Húc, huyện Hướng Hóa cho biết, địa phương có 4 dự án điện gió đang thi công. Hầu hết dự án nằm trên núi cao, quá trình thi công, các đơn vị chưa chú trọng đến giải pháp chống sạt lở đất, ảnh hưởng đến cuộc sống các hộ dân ở dưới chân núi:“Tất cả các đồi đang đổ bãi thải, mùa mưa tới nguy cơ sạt lở. Thế nào cũng tràn về các khe suối, ruộng lúa, ao cá và hoa màu của bà con. Chúng tôi lo lắng nhất phía trên là đồi núi cao, dưới có một số hộ dân ở,  rất là nguy cơ.”

Tỉnh Quảng Trị hiện có 30 xã, thị trấn nằm trong diện nguy cơ rất cao xảy ra lũ ống, lũ quét, chủ yếu ở 2 huyện miền núi Đakrông và Hướng Hóa. Tỉnh này cũng có 27 xã, thị trấn đang đối mặt với nguy cơ sạt lở núi, đất đá. Trong khi đó, hầu hết các dự án điện gió đều nằm trên núi cao, dễ xảy ra sạt lở, đe dọa cuộc sống bà con. Mới đây, Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị yêu cầu yêu cầu Ban cán sự Đảng UBND tỉnh Quảng Trị chỉ đạo UBND tỉnh tập trung rà soát, khẩn trương hoàn thành Đề án tổng thể phát triển năng lượng tái tạo của tỉnh, đánh giá tổng thể tác động môi trường của các dự án điện gió. UBND tỉnh chỉ đạo các chủ đầu tư, đơn vị thi công dự án xử lý các bãi thải đất đào đặt trụ tua bin, chống sạt lở đất, xử lý gia cố những đoạn đường thi công có nguy cơ chia cắt trong mùa mưa bão, có giải pháp đảm bảo an toàn cho các công trình thủy lợi, cấp nước sinh hoạt, đất sản xuất và đời sống của người dân vùng dự án. Ông Võ Văn Hưng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho biết: Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị không xem xét việc cấp chủ trương đầu tư các dự án điện gió mới:“Khi tổ chức các dự án điện gió có nhiều nguy cơ về sạt lở đất. Yêu cầu các chủ đầu tư điện gió phải xây dựng được kế hoạch phòng chống thiên tai, sạt lở đất. Yêu cầu các chủ đầu tư, các dư án điện gió phải thực hiện nghiêm đề án đánh giá tác động môi trường. UBND tỉnh kiên quyết xử lý đối với các chủ đầu tư,các dự án không thực hiện nghiêm đảm bảo đúng đề án đánh giá tác động môi trường./.”