Coh đhr’nong đong gâm ngut tơơm n’loong coh thị trấn Thạnh Mỹ, chr’hoong Nam Giang, t’cooh Zơrâm Ul, ma nưih Giẻ Triêng đơc đoọng muy zr’lụ đoọng bhuôih Ava Hồ lâng ra pă đơc Huân, Huy chương đh’rưah lâng đợ chner chr’năp pr’hăt n’lơơng. Ta lâh lêy đợ c’kir lâng apêê ta la cha nup âng u lă, pr’chăp ooy c’moo c’xêê học tập coh k’tiêc Bắc lâng 3 chu bơơn lum Ava Hồ rach chô cớ bhrợ ha t’cooh căh mă k’pị loom. T’cooh Zơrâm Ul truih, a đay năc muy coh hăt học sinh acoon coh da ding ca coong Quảng Nam bơơn lươt ooy Bắc học dhị trường Dân tộc Trung ương. Pr’đoọng lâh mơ năc coh bâc c’moo c’xêê n’năc, t’cooh 3 chu bơơn lum Ava Hồ. T’cooh công dzợ hay ghit g’luh tr’nơơp lum Ava đhị muy ha bu x’ría c’moo 1962 bêl Ava tươc lum lêy trường. Ava moot ting phòng ăt, đoọng pr’hêl, t’mooh học sinh. Pr’dưr pr’dzoọng Ava Hồ coh xa nâp kaki âi u lă lâng dep a crơơt lâng cr’liêng măt tr’ut t’ngay đêêc ăt ta pun ting t’cooh Zơrâm Ul tươc nâu câi: “ Học sinh coh đâu bâc năc ma nưih acoon coh 13, 14 c’moo. Tu nâu đoo năc trường Dân tộc tu cơnh đêêc bơơn Ava tươc lum, p’too moon. Coh bêl lum g’luh tr’nơơp c’moo 1962, Ava vêy pay đoọng pr’hêl lâng p’too moon a zi năc “ Apeê a chau dzợ tứi t’bhlâng học hành, xơợng boop thầy cô”. G’luh bơr lum Ava moot c’moo 1963 lâng g’luh 3 năc c’moo 1964. C’la cu lêy pa bhlâng hâng hơnh bêl bơơn 3 chu lum Ava, bơơn Ava p’too moon, đoọng pr’hêl. Bêl đêêc a cu đhêêng học lớp 2 ha dợ, n’đhang a cu pa bhlâng hay ghit đợ boop p’too âng Ava.”

Hay ghit boop p’too âng Ava, c’moo 1965 xang bêl rach chô ooy miền Nam, t’cooh Zơrâm Ul năc zươc ting pâh bh’rợ Đha đhâm c’mâr 3 bh’rợ ra văng dhd’rưah lâng đha nuôr apêê acoon coh đhi noo bhrợ c’lâng Trường Sơn, đơơng âng ch’na đh’năh, pa nănh ch’răh, za nươu tr’hâu, chroi đoọng dh’rưah lâng prang k’tiêc pa chô miền Nam, pa zum k’tiêc k’ruung. Xang t’ngay k’tiêc k’ruung yêm têêm, n’đhơ ăt bhrợ đhị bh’rợ Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch Hội Cựu đha đhâm c’mâr xung phong chr’hoong Nam Giang, căh cậ bêl đhêy hưu, t’cooh Ul t’bhlâng pa đhep, p’zay ting bhrợ têng cơnh pr’ăt bh’rợ Hồ Chí Minh. C’moo 1969, xang bêl Ava Hồ căh dzợ, công cơnh bâc ơl đha nuôr acoon coh Quảng Nam, t’cooh Zơrâm Ul bhrợ pa pan bhuôih Ava Hồ, zâp t’ngay băt hương hay tươc ma nưih bh’cộ bhriêl g’lăng âng đha nuôr Viêt Nam: “ Hay chơớ Ava, vel đong zr’lụ da ding ca coong n’nâu âi k’rong đha đhâm c’mâr đâc ooy crâng col pay n’loong bhlăng, căt pay ting c’năt k’tứi xang năc p’lơơp z’lâh Trường Sơn đơơng âng ooy Hà Nội đoọng bhrợ ping Ava. T’cooh Zơrâm Ul đoọng năl, t’ngay n’năc c’lâng Trường Sơn năc bha lâng đhị pănh pa pa hư âng a rập, tu cơnh đêêc bh’rợ đơơng âng lum bâc râu zr’năh k’đhap. Tu cơnh đêêc bâc c’năt c’lâng ô tô choom lươt năc đơơng âng lâng ô tô, c’năt n’đoo crêê a râp pa hư ô tô căh choom lươt năc đuôl, glơơc.”

Hay tươc Ava Hồ, xang t’ngay Ava bil, bâc đha nuôr apêê acoon coh Pa Cô, Vân Kiều, Tà Ôi… coh apêê tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam âi đơơng tô Ava Hồ. Prang zâp vel bhươl da ding ca coong, zâp đong công dông cha nup Ava đhị liêm chr’năp bhlâng, đhị c’riing đong năc xră “ Toot lang hay tươc c’rơ g’lêêh Hồ Chí Minh. Bâc pr’loọng đong dzợ bhuôih cha nup Ava Hồ toor đhị bhuôih a bhô dang âng đay. P’căn Zơrâm Nhươm, ma nưih Giẻ Triêng coh Nam Giang hay cớ:“ Moot bêl ra diu, a zi tập thể dục coh m’pâng crâng, xơợng đài báo Ava căh dzợ, prang đơn vị, zâp ngai công rêên, chơớ Ava Hồ căh cơnh. Xooc ăt coh chiến trường, acu căh năl cơnh bhrợ dzợ, năc muy năl tơt rêên. Coh loom luônh zâp bêl công rơơm kiêng đơơh bơơn pa chô k’tiêc k’ruung đoọng bơơn lum Ava. N’đhang zêl pruh a râp a bhuy pa bhlâng zr’năh xr’dô, a zi năc muy lêy cha nup Ava a năm. Nâu câi coh đong cu ta luôn bhuôih Ava.”

Lâh m’pâng thế kỷ âi lâh, pr’dưr pr’dzoọng ma nưih bh’cộ chăp hơnh âng đha nuôr Việt Nam cơnh lâng loom ca er âng Ava đơc đoọng ha đha nuôr apêê acoon coh truih da ding Trường Sơn công dzợ ang coh da dul âng zâp ngai. Hay Ava, đha  nuôr coh đâu ta luôn t’bhlâng coh học tập, pa bhrợ ta têng, bhrợ pa dưr vel bhươl, vel đong ting t’ngay ting ca van liêm, crêê cơnh râu đương kía âng Ava./.

Bác Hồ trong trái tim đồng bào dân tộc thiểu số

 trên dãy Trường Sơn

                              PV/VOV-Miền Trung

Thưa bà con và các bạn! Những ngày này, tại các thôn bản vùng cao tỉnh Quảng Nam, nhiều gia đình sửa soạn, trang hoàng  bàn thờ Bác Hồ với tất cả tấm lòng tôn kính Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bác đã đi xa hơn nửa thế kỷ nhưng hình ảnh và những câu chuyện về Người vẫn in đậm trong trái tim đồng bào các dân tộc thiểu số trên dãy Trường Sơn.

Trong ngôi nhà rợp bóng cây xanh ở thị trấn Thạnh Mỹ, huyện Nam Giang, ông Zơ Râm Ul, dân tộc Giẻ Triêng dành hẳn một gian phòng để thờ Bác Hồ và trưng bày Huân, Huy chương cùng những phần thưởng cao quý khác. Lần giờ kỷ vật cùng những bức ảnh đã nhuốm màu thời gian, ký ức về những năm tháng học tập trên đất Bắc và 3 lần được gặp Bác Hồ lại ùa về khiến ông không khỏi bùi ngùi. Ông Zơ Râm Ul kể, mình là một trong số ít học sinh dân tộc thiểu số vùng cao Quảng Nam được ra Bắc học tại trường Dân tộc Trung ương. May mắn hơn là trong những năm tháng ấy, ông 3 lần vinh dự được gặp Bác Hồ. Ông vẫn nhớ như in lần đầu gặp Bác trong 1 buổi chiều muộn cuối năm 1962 khi Người đến thăm trường. Bác vào từng phòng nội trú, phát quà, ân cần thăm hỏi học sinh. Hình ảnh Bác Hồ trong bộ quần áo ka ki bạc màu với đôi dép cao su giản dị và ánh mặt hiền từ, trìu mến hôm ấy mãi theo ông Zơ Râm Ul đến tận bây giờ: “Học sinh ở đây chủ yếu là người dân tộc thiểu số 13, 14 tuổi.  Vì đây là trường Dân tộc nên được Bác tới thăm, động viên. Trong lúc gặp lần đầu năm (1962), Bác có phát quà và dặn dò chúng tôi rằng “các cháu còn nhỏ chăm lo học hành, nghe lời thầy cô”. Lần thứ 2 gặp Bác vào năm (1963) và lần thứ 3 năm (1964). Bản thân tôi thấy rất vinh dự khi được 3 lần gặp Bác, được Bắc dặn dò, cho quà. Lúc đó tôi mới học lớp 2 thôi, nhưng tôi nhớ rất rõ những lời Bác đã căn dặn.”

Khắc ghi lời  dặn của Bác, năm 1965 sau khi trở về miền Nam, ông Zơ Râm Ul tình nguyện tham gia phong trào Thanh niên 3 sẵn sàng cùng đồng bào các dân tộc anh em mở đường Trường Sơn, vận chuyển lương thực, vũ khí, đạn dược, góp phần cùng cả nước giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Sau ngày đất nước hòa bình, dù ở cương vị Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong huyện Nam Giang, hay khi nghỉ hưu làm một người dân bình thường ông Ul nỗ lực rèn luyện, học tập theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Năm 1969, sau ngày Bác Hồ mất, cũng như phần đông đồng bào vùng cao Quảng Nam, ông Zơ Râm Un lập bàn thờ Bác Hồ, ngày ngày thắp hương tưởng nhớ vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam: “Tiếc thương Bác, địa phương vùng cao này đã huy động thanh niên trai trẻ lên rừng khai thác gỗ lim, cắt từng khúc nhỏ rồi bí mật vượt đường Trường Sơn vận chuyển ra Hà Nội để làm mộ Bác. Ông Zơ Râm Ul cho biết, ngày ấy đường Trường Sơn là trọng điểm bắn phá của địch, nên việc vận chuyển gặp rất nhiều khó khăn. Vì thế những đoạn đường ô tô đi được thì vận chuyển bằng ô tô, đoạn nào bị địch phá  ô tô không đi được thì cõng”

Tưởng nhớ Bác Hồ, sau ngày Bác mất, nhiều đồng bào các dân tộc thiểu số Pa Kô, Vân Kiều, Tà Ôi..ở các tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam đã mang họ Bác Hồ. Khắp các bản làng vùng cao, nhà nào cũng treo ảnh Bác ở vị trí trang trọng nhất, trước cổng là khẩu hiệu “Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhiều gia đình còn thờ ảnh Bác Hồ bên cạnh ông bà, tổ tiên của mình. Bà Zơ Râm Nhươm, dân tộc Giẻ Triêng ở Nam Giang nhớ lại: “Vào một buổi sáng, chúng tôi tập thể dục giữa rừng sâu, nghe đài báo Bác không còn nữa, cả đơn vị, ai ai cũng khóc, tiếc thương Bác vô cùng. Đang ở chiến trường, mình biết làm sao giờ, chỉ biết ngồi khóc thế thôi.Trong lòng lúc nào cũng mong muốn sớm thống nhất để được gặp Bác Hồ. Nhưng chiến tranh quá ác liệt, chúng tôi chỉ được xem chân dung Bác trên màn ảnh rộng. Bây giờ trong nhà tôi luôn thờ ảnh Bác Hồ, nhà trên, nhà dưới đều có thờ ảnh Bác.”

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, hình ảnh vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam với những tình cảm yêu thương mà Bác dành cho đồng bào các dân tộc thiểu số trên dãy Trương Sơn vẫn tỏa sáng trong trái mai đậm sâu trong tim mỗi người. Nhớ Bác, bà con nơi đây  không ngừng nỗ lực vươn lên trong học tập, lao động sản xuất, xây dựng bản làng, quê hương ngày càng giàu đẹp, đúng như niềm mong đợi của Bác./.