Bơr c’moo chô ooy đâu, cr’ay Bạch Hầu dưr váih cớ đhị apêê chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam lâng 22 cha nắc crêê cr’ay, cóh đếêc 5 cha nắc lấh chệêt bil, zêng nắc học sinh acoon cóh đhị apêê chr’hoong: Phước Sơn, Tây Giang lâng Nam Trà My. Tấn Sỹ, CTV Đài TNVN vêy bha ar xrắ đăh pazêng râu dưr váih cr’ay Bạch Hầu váih cớ lâng pazêng râu căh liêm cóh bh’rợ đương zêl pr’lúh cung cơnh apêê c’lâng bh’rợ âng ngành y tế tỉnh xay moon cóh bh’rợ zêl, k’chụt t’pặt lơi pr’lúh.

        C’xêê 7/2015, muy bha nụ pr’lúh Bạch Hầu bơơn lêy đhị vel 8B chr’val Phước Lộc, chr’hoong Phước Sơn bhrợ 3 cha nắc lấh chệêt bil, cóh đếêc vêy 1 cha nắc crêê Bạch Hầu. C’xêê 1/2017, 3 học sinh trường THPT Tây Giang lấh chệêt bil, zêng crêê lâng ặt đhị zr’lụ váih pr’lúh đhị chr’hoong k’noong k’tiếc nâu. X’rịa c’xêê 9/2017, 7 học sinh đhị bơr chr’val Trà Vân lâng Trà Vinh âng chr’hoong Nam Trà My crêê cr’ay bạch hầu, cóh đếêc 1 cha nắc lấh chệêt bil.

          T’coóh Nguyễn Văn Văn, Phó Giám đốc Sở Y tế Quảng Nam đoọng năl:

          “Lêy apêê ca ay bạch hầu nâu zêng dưr váih tợơ 8 c’moo nắc a tếh lâng n’léh đhị apêê chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh lâng váih đhị đhr’năng pleng k’tiếc cha cệêt, nâu đoo nắc pr’đợơ liêm choom đoọng ha vi khuẩn bạch hầu dưr váih.”

          T’cóoh Lê Xuân Huy, Phó Viện trưởng Viện Paster Nha Trang moon:

          “Tu cr’chăl lalăm đếêc, bấc bhlầng nắc đhị căh ơy ta tiêm chủng, pazêng zr’lụ k’đháp k’ra đhị 6 chr’hoong âng Quảng Nam nắc Phước Sơn, Đông Giang, Nam Giang, Tây Giang, Nam Bắc Trà My, đợ tiêm chủng tợơ c’moo 2010 chô lalăm a hay lâng p’niên nắc ếp pa bhlầng.”

          Đợ tiêm chủng ếp nắc muy cóh pazêng râu tu bhrợ váih pr’lúh Bạch Hầu lâng zập râu  pr’lúh cr’ay lơơng xoọc dưr váih đhị 6 chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam. Đhị 3 chr’hoong váih pr’lúh nắc crêê p’niên học sinh acoon cóh, pr’đợơ c’lâng p’rang ch’ngai bha dắh, c’năl bhriêl choom âng đhanuôr dzợ ếp, pazêng j’niêng căh liêm ta níh dzợ ặt cóh a cọ a bục âng muy k’bhúh ma nuyh acoon cóh. Nắc đhị chr’val Trà Vân, đhị bơơn lêy pr’lúh bạch hầu x’rịa c’xêê 9 t’mêê đâu, bhrợ muy cha nắc học sinh lấh chệêt bil, nắc đợ tiêm chủng ếp bhlầng. T’coóh Nguyễn Thanh Hải, Trưởng trạm Y tế chr’val Trà Vân, chr’hoong Nam Trà My đoọng năl:

          “ Apêê vêy lướt, ha dợ tước bêl lêy cr’ay jéh, pa xiêr mũi tiêm, căh vêy đơơng chô bh’nơơn, đợ tiêm chủng zập zêng âng p’niên dứp 1 c’moo đhị chr’val Trà Vân nắc mơ 43% t’ping lâng cr’chăl nâu.”

          T’coóh Trần Trung Hậu, Trưởng Trạm Y tế chr’val Trà Vinh, chr’hoong Nam Trà My đoọng năl:

          “Apêê vel  bhươl ch’ngai tợơ trung tâm chr’val, lướt dzung tước 4-5 tiếng đồng hồ nắc vêy tước zr’lụ tiêm chủng, tu đhr’năng j’niêng cr’bưn âng đhanuôr căh ơy bơơn năl dịch vụ y tế, c’năl âng apêê dzợ ếp, bấc râu cóh pr’ặt tr’mông căh liêm ta níh, ca ay jéh nắc apêê bhuốih, bêl k’dua lướt tiêm chủng nắc m’bứi ngai lướt.”

          Lâng đhr’năng dưr váih bấc cơnh âng pr’lúh Bạch Hầu, Viện Paster Nha Trang moon đớc nắc đoọng 30.000 liều vắc xin đoọng tiêm chủng ha 2 chr’val Trà Vân lâng Trà Vinh lâng apêê zr’lụ âng trường học chr’hoong Nam Trà My. Đhơ cơnh đếêc, bh’rợ đơơng vắc xin đoọng tiêm chủng cóh cr’chăl xoọc đâu nắc râu bha lầng âng bh’rợ đương zêl cha groong cr’ay. Tu cơnh đếêc, đoọng k’chụt lơi cr’ay bạch hầu căh cợ pazêng cr’ay trơơi bọo lơơng xrớơt bil cóh pr’ặt tr’mông âng đhanuôr acoon cóh đhị da ding k’coong Quảng Nam, nắc c’lâng bh’rợ cơnh k’chụt lơi bh’rợ xay moon, pa dưr dal c’năl đoọng ha đhanuôr, ting bhrợ têng quy định, cr’chăl a hay tiêm chủng ting c’xêê đoọng ha đhanuôr acoon cóh…

          Bạch Hầu nắc muy cóh 6 râu cr’ay choom zêl lâng bh’rợ tiêm chủng. Lâng đhr’năng lalua, đhị tỉnh Quảng Nam cóh pazêng c’moo hay, bh’rợ nâu nắc cung bơơn ngành y tế pa ghít tước. M’jứah lâng pr’đợơ khách quan, lâng c’năl đương zêl cha groong cr’ay âng đhanuôr acoon cóh căh lấh, tu cơnh đếêc nắc dưr váih pr’lúh ta luôn lâng bhrợ váih đhr’năng chệêt bil âng ma nuýh ca ay. Lâng đhr’năng nắc đoo, ngành y tế Quảng Nam ơy vêy pazêng râu moon pa rớơt lâng đhanuôr cung cơnh apêê y tế cơ sở đắh bh’rợ đấh bơơn năl pr’lúh cung cơnh phác đồ pa dứah đoọng zêl pr’lúh./.

BẠCH HẦU VÀ LỖ HỔNG

TRONG CÔNG TÁC TIÊM CHỦNG PHÒNG BỆNH

Ở MIỀN NÚI QUẢNG NAM

Hai năm lại đây, bệnh bạch hầu tái phát ở các huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam với 22 ca nhiễm bệnh, trong đó 5 trường hợp tử vong, tất cả đều là học dân tộc thiểu số tại các huyện: Phước Sơn, Tây Giang và Nam Trà My. Tấn Sỹ, CTV Đài TNVN có bài viết đề cập về những nguyên nhân bệnh bạch hầu tái phát và những lỗ hổng trong công tác tiêm phòng dịch cũng như các giải pháp mà ngành y tế tỉnh đặt ra trong việc khống chế, đẩy lùi, dập dịch.

Tháng 7/2015, một ổ dịch bạch hầu được phát hiện tại thôn 8B xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn làm 3 người tử vong, trong đó có 1 trường hợp dương tính với bệnh bạch hầu. Tháng 1/ 2017, 3 học sinh trường THPT Tây Giang tử vong, tất cả đều dương tính và nằm trong ổ dịch bùng phát tại huyện biên giới này. Cuối tháng 9/2017, 7 học sinh tại hai xã Trà Vân và Trà Vinh, của huyện Nam Trà My dương tính với bệnh bạch hầu, trong đó 1 trường hợp tử vong.

Ông Nguyễn Văn Văn, Phó Giám đốc Sở Y tế Quảng Nam cho biết:

Nhìn lại các ca mắt bạch hầu này đều xảy ra từ 8 tuổi trở lên và chỉ xuất hiện ở các huyện miền núi cao của tỉnh và rơi vào những tháng có thời tiết mưa lạnh, đây là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn bạch hầu tồn tại và phát triển.

Ông Lê Xuân Huy, Phó Viện trưởng Viện Paster Nha Trang nói:

Do thời điểm trước, phần lớn khoảng trống, vùng lõm, vùng trắng về tiêm chủng, những vùng khó khăn tại 6 huyện ở Quảng Nam là Phước Sơn, Đông Giang, Nam Giang, Tây Giang, Nam Bắc Trà My, tỷ lệ tiêm chủng từ khoảng năm 2010 trở về trước đối với trẻ em đạt tỷ lệ rất thấp.

Tỷ lệ tiêm chủng đạt thấp là một trong các nguyên nhân chính dẫn đến dịch bệnh bạch hầu và các loại dịch bệnh đang có nguy cơ bùng phát tại 6 huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam. Trùng hợp ngẫu nhiên tại 3 huyện nơi xảy ra dịch bệnh bạch hầu đều là học sinh người dân tộc thiểu số, điều kiện giao thông cách trở, xa côi, trình độ dân trí còn thấp, những hủ tục vẫn còn ăn sâu trong tâm trí của một bộ phận đồng bào. Ngay như tại xã Trà Vân, nơi phát hiện ổ dịch bạch hầu hồi cuối tháng 9 vừa qua, làm một học sinh tử vong, thì tỷ lệ tiêm chủng đạt rất thấp. Ông Nguyễn Thanh Hải, Trưởng trạm Y tế xã Trà Vân, huyện Nam Trà My cho biết:

Họ vẫn đi, nhưng đến mình thấy cũng bệnh tật, hạn chế mũi tiêm, không đạt hiệu quả cao, tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ của trẻ em dưới 1 tuổi ở xã Trà Vân là khoảng 43% so đến thời điểm này.

Còn ông Trần Trung Hậu, Trưởng trạm Y tế xã Trà Vinh, huyện Nam Trà My cho hay:

Các thôn nóc cách trung tâm xã rất là xa, đi bộ từ 4 đến 5 tiếng đồng hồ mới đến điểm tiêm chủng, do điều kiện phong tục tập quán của người dân chưa tiếp xúc với dịch vụ y tế của mình, ý thức của họ còn thấp, hủ tục nhiều, ốm đau gì đó là họ cúng bái, khi vận động tiêm chủng ít khi nào họ đi.

Trước tình hình diễn biến phức tạp của bệnh bạch hầu, Viện Paster Nha Trang dự kiến sẽ cấp 30.000 liều vắcxin để tiêm chủng cho 2 xã Trà Vân, Trà Vinh và các điểm của trường học của huyện Nam Trà My. Tuy nhiên, việc cung cứng vắcxin để tiêm chủng trong giai đoạn hiện nay chỉ là phần nổi của việc phòng bệnh. Bởi, để đẩy lùi bệnh bạch hầu hay những bệnh truyền nhiễm khác ra khỏi đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số ở miền núi Quảng Nam, thì giải pháp căn cơ hơn như đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân, chấp hành quy định, thời gian tiêm chủng định kỳ hàng tháng cho bà con dân tộc thiểu số…

Bạch hầu là một trong 6 bệnh có thể phòng được bằng hình thức tiêm chủng. Và thực tế, tại tỉnh Quảng Nam trong suốt những năm qua, công tác này cũng đã được ngành y tế chú trọng. Song do điều kiện khách quan, cộng với ý thức phòng bệnh của bà con dân tộc thiểu số còn hạn chế, nên đã xảy ra những ổ dịch liên tục bùng phát và dẫn đến tử vong cho người bệnh. Trước thực tế đó, ngành y tế Quảng Nam đã có những khuyến cáo cho người dân và nhân viên y tế cơ sở về cách sớm nhận biết dịch, cũng như phác đồ điều trị để phòng chống dịch bệnh./.