Việt Nam pa bhlâng k’rang tươc ooy chính sách acoon coh, nhâm mâng quyền ma mơ, mr’cơnh bhlưa pazêng acoon coh, lêy râu đêêc năc muy coh pazêng râu đơ chr’năp đoọng ha râu dưr vaih nhâm mâng âng k’tiêc k’ruung. Tu cơnh đêêc, pháp luật xã hội chủ nghĩa âng Nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam bhrợ t’vaih năc xay moon ghít cr’noọ cr’niêng lâng râu liêm choom âng prang acoon manuyh; năc pr’đươi pháp lý chr’năp đoọng xay bhrợ chính sách đại đoàn kết lâng ma mơ mr’cơnh pazêng acoon coh, nhâm mâng pa dưr kinh tế, văn hoá, xã hội âng pazêng acoon coh.

Hiến pháp c’moo 2013- bha ar bha tơ vêy chr’năp năc pháp lý dal bhlâng âng k’tiêc k’ruung hêê ơy xay moon ghít pa bhlâng, đhậu bhưah zập n’đăh lâh mơ ooy xa nay acoon coh lâng bh’rợ acoon coh. Ting n’năc, đhị Điều 5 Hiến pháp 2013 xay moon: K’tiêc k’ruung Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năc k’tiêc k’ruung zazum âng pazêng acoon coh đh’rưah ăt mamông coh k’tiêc k’ruung Việt Nam. Pazêng acoon coh ma mơ, mr’cơnh, đoàn kết, tr’chăp đh’rưah lâng tr’zup tr’zooi đh’rưah dưr vaih; căh choom xay bhrợ đợ xa nay bh’rợ tr’dzơơng lêy, tr’pác acoon coh. P’rá âng k’tiêc k’ruung năc p’rá Việt. Pazêng acoon coh vêy quyền đươi p’rá, chữ xrặ, zư lêy râu chr’năp pr’hay âng acoon coh, pa dưr j’niêng cr’bưn, râu ty đanh lâng văn hoá la liêm pr’hay âng đay. Nhà nước xay bhrợ chính sách pa dưr zập n’đăh lâng bhrợ pr’đơợ đoọng pazêng acoon coh pa dưr c’rơ âng đay, đh’rưah dưr vaih lâng k’tiêc k’ruung.

Đh’rưah lâng Điều 5 Hiến pháp c’moo 2013 vêy ta xay moon năc xay moon c’lâng đoọng ha chính sách acoon coh, n’đăh acoon coh; bh;rợ acoon coh năc dzợ vêy xay moon ghít coh pazêng điều luật n’lơơng âng Hiến pháp c’moo 2013, ghít năc cơnh đâu: Đhị Điều 42 Hiến pháp 2013 xay moon: Đhanuôr vêy quyền ch’mêệt lêy acoon coh âng đay, đươi dua p’rá âng acoon coh đay, lêy pay p’rá đoọng prá xay; Điều 58 xay moon:… Nhà nước năc t’đui xay bhrợ xa nay bh’rợ zư lêy c’rơ đoọng ha đhanuôr coh da ding k’coong lâng đhanuôr acoon coh…. Manuyh xrặ báo Hoàng Thu Thuỳ, manuyh Tày, bêl ahay bhrợ Trưởng phòng Đoàn thể, Ban Văn hoá, Đài P’rá Việt Nam xay moon: “Năc ng’choom moon Hiến pháp 2013 năc pr’đơợ pháp lý nhâm mâng đoọng c’lâng xa nay âng Đảng, chính sách lâng pháp luật âng Nhà nước ooy xa nay acoon coh lâng bh’rợ acoon coh vêy ta xay moon ghít coh râu la lua; quyền lâng bh’rợ âng đhanuôr công cơnh pr’ăt tr’mông âng đhanuôr acoon coh năc bơơn nhâm mâng, ta luôn vêy ta ha dưr dal.”

Đoọng xay bhrợ cơnh xa nay âng Hiến pháp c’moo 2013 ooy bh’rợ acoon coh, bâc bha ar bha tơ pháp Luật coh pazêng pháp luật Việt Nam cơnh: Bộ Luật Dân sự, Bộ Luật tố tụng hình sự, Luật tr’pay diic điêl lâng pr’loọng đong, Luật Di sản văn hoá…. năc ơy xay moon ghít pa zêng xa nay xay moon âng Hiến pháp c’moo 2013 lâng năc lứch xay p’căh ghít quyền ma mơ mr’cơnh âng pazêng acoon coh.

Ba bi cơnh, coh Bộ Luật Dân sự coh xoọc đâu, muy coh pazêng xa nay bha lâng âng Luật Dân sự năc xa nay ng’chăp pr’ăt bh’rợ, truyền thống liêm pr’hay âng acoon coh, đhị Điều 7 âng Bộ Luật Dân sự 2015 xay moon ooy chính sách âng Nhà nước lâng xa nay bh’roịư âng đhanuôr: Bh’rợ bhrợ t’vaih, xay bhrợ, t’bil quyền, nghĩa vụ âng đhanuôr năc nhâm mâng ng’zư lêy râu chr’năp pr’hay âng acoon coh, chăp lâng pa dưr j’niêng cr’bưn, truyền thống liêm crêê, xa nay bh’rợ đoàn kết, tr’zup tr’zooi, tr’dêr cr’er, zập ngai tu bhươl cr’noon, bhươl cr’noon năc ha zập ngai lâng pazêng râu đơ chr’năp ooy pr’ăt bh’rợ liêm pr’hay âng pazêng acoon coh đh’rưah ăt mamông coh k’tiêc k’ruung Việt Nam. Luật Di sản văn hoá Việt Nam năc xay moon ghít chính sách acoon coh, Điều 17 Luật n’nâu xay moon ghít: Nhà nước chăp, pa dưr pazêng acoon coh zư lêy lâng pa dưr râu chr’năp pr’hay văn hoá ty đanh âng acoon coh đay, vêy nghĩa vụ lâng trách nhiệm chroi đoọng bhrợ t’bâc c’kir văn hoá anag pazêng acoon coh Việt Nam.

Coh bh’rợ tố tụng hình sự, Điều 133 Hiến pháp c’moo 2013 xay moon ghít: Toà án nhân dân nhâm mâng đoọng đhanuôr k’tiêc k’ruung cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam âng pazêng acoon coh quyền đươi dua p’rá lâng chữ xrặ âng acoon coh bêl prá xay đhị Toà án. Bộ Luật Tố tụng hình sự ơy xay moon ghít lâh mơ xa nay n’têh âng Luật Hiến pháp lâng năc muy coh pazêng xa nay bha lâng coh tố tụng hình sự. Ting n’năc, đhị Điều 29 Bộ Luật tố tụng hình sự ơy xay moon ghít: P’rá lâng chữ xrặ coh tố tụng hình sự năc p’rá Việt. Manuyh ting pâh tố tụng năc choom đươi p’rá lâng chữ xrặ âng acoon coh đay, coh đhr’năng n’nâu năc vêy manuyh đương pa chô ooy p’rá zazum. Amoó Lương An Dung, manuyh Tày, bêl ahay năc sinh viên Đại học Luật Hà Nội prá: “Bh’rợ đoọng manuyh acoon coh, bơơn đươi p’rá lâng chữ xrặ âng acoon coh đay ting pâh tố tụng hình sự năc pr’đơợ đoọng apêê đoo choom xay moon lứch cr’noọ, prá xay ooy bh’rợ n’lất âng đay lâng công năc pr’đơợ đoọng cơ quan lâng manuyh bhrợ têng bh’rợ tố tụng vêy pr’đơợ ch’mêệt lêy râu la lua âng vụ án, tơợ đêêc năc đươi dua xa nay pháp luật crêê cơnh bhlâng coh bh’rợ xay bhrợ vụ án crêê manuyh, crêê râu n’lất, crêê pháp luật.”

Râu zazum, đại đoàn kết pazêng acoon manuyh năc râu bha lâng coh xa nay bh’rợ bhrợ pa dưr chủ nghĩa xã hội. Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năc bh’nơơn bơơn pa chô tơợ xa nay xay bhrợ cách mạng đanh đươnh pa chô độc lập acoon manuyh bâc ơl râu chêệt bil, zr’năh xr’dô âng pazêng acoon manuyh Việt Nam. Tu cơnh đêêc, pháp luật xã hội chủ nghĩa âng Nhà nước xay bhrợ năc bhr’lậ pazêng xa nay bh’rợ xã hội đoọng nhâm mâng râu liêm crêê anag pazêng acoon coh Việt Nam, crêê cơnh lâng đhr’năng âng pr’đơợ lịch sử, văn hoá lâng truyền thống âng pazêng acoon coh coh pazêng acoon manuyh Việt Nam, doọ choom la lay cơnh lâng râu liêm crêê zazum âng prang acoon manuyh, nhâm mâng khối đại đoàn kết pazêng acoon coh./.

Văn bản pháp lý, hệ thống pháp luật

đảm bảo quyền của người DTTS ở Việt Nam

                                    VOV4

Mỗi dân tộc có bản sắc văn hóa riêng, tạo nên sự đa dạng, phong phú của nền văn hóa Việt Nam. Các dân tộc Việt Nam có truyền thống đoàn kết, cùng chung vận mệnh lịch sử, từ lâu đời đã sớm có ý thức gắn bó với nhau trong chinh phục thiên nhiên, chống giặc ngoại xâm, xây dựng đất nước. Sự đoàn kết giữa các cộng đồng dân tộc đã tạo nên một quốc gia dân tộc bền vững và thống nhất.

Việt Nam đặc biệt coi trọng chính sách dân tộc, bảo đảm quyền bình đẳng giữa các dân tộc, xem đó là một trong những nhân tố quyết định sự phát triển bền vững của đất nước. Vì vậy, pháp luật xã hội chủ nghĩa do Nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành phải phản ánh ý chí, nguyện vọng và lợi ích của cả dân tộc; là công cụ pháp lý quan trọng để thực hiện chính sách đại đoàn kết và bình đẳng dân tộc, bảo đảm phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của tất cả các dân tộc.

Hiến pháp năm 2013 – văn bản có giá trị pháp lý cao nhất của nước ta đã hiến định sâu sắc, toàn diện hơn về vấn đề dân tộc và công tác dân tộc. Theo đó, tại Điều 5 Hiến pháp 2013 quy định: “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là quốc gia thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam. Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị, chia rẽ dân tộc. Ngôn ngữ quốc gia là tiếng Việt. Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc, phát huy phong tục, tập quán, truyền thống và văn hóa tốt đẹp của mình. Nhà nước thực hiện chính sách phát triển toàn diện và tạo điều kiện để các dân tộc thiểu số phát huy nội lực, cùng phát triển với đất nước”.

Bên cạnh Điều 5 Hiến pháp 2013 được xác định là định hướng cho, chính sách dân tộc, lĩnh vực dân tộc; công tác dân tộc còn được quy định cụ thể trong các điều luật khác của Hiến pháp 2013, cụ thể như: Tại Điều 42 Hiến pháp 2013 quy định: “Công dân có quyền xác định dân tộc của mình, sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ, lựa chọn ngôn ngữ giao tiếp”; Điều 58 quy định:“…Nhà nước ưu tiên thực hiện chương trình chăm sóc sức khỏe cho đồng bào miền núi và dân tộc thiểu số....”…v…v. Nhà báo Hoàng Thu Thùy, dân tộc Tày, nguyên Trưởng phòng Đoàn thể, Ban Văn Hóa, Đài Tiếng Nói Việt Nam nhận định. “Có thể nói Hiến pháp 2013 là cơ sở pháp lý vững chắc để đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về vấn đề dân tộc và công tác dân tộc được khẳng định trong thực tiễn; quyền và nghĩa vụ công dân cũng như đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số được đảm bảo, không ngừng được nâng lên.”

Để thể hiện tinh thần của Hiến pháp 2013 về công tác dân tộc, nhiều văn bản Luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam như: Bộ Luật Dân sự, Bộ Luật tố tụng hình sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Di sản văn hóa…v…v. đã cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp 2013 và đều thể hiện rõ quyền bình đẳng của các dân tộc.

Chẳng hạn, trong Bộ Luật Dân sự hiện hành, một trong những nguyên tắc của Luật Dân sự là nguyên tắc tôn trọng đạo đức, truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tại Điều 7 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định về chính sách của Nhà nước đối với quan hệ dân sự: “Việc xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự phải bảo đảm giữ gìn bản sắc dân tộc, tôn trọng và phát huy phong tục, tập quán, truyền thống tốt đẹp, tình đoàn kết, tương thân, tương ái, mỗi người vì cộng đồng, cộng đồng vì mỗi người và các giá trị đạo đức cao đẹp của các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam”.Luật Di sản văn hóa Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh chính sách dân tộc, Điều 17 Luật này khẳng định: “Nhà nước tôn trọng, khuyến khích các dân tộc thiểu số giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình, có nghĩa vụ và trách nhiệm đóng góp làm giàu kho tàng di sản văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam”.

Trong hoạt động tố tụng hình sự, Điều 133 Hiến pháp 2013 quy định: "Toà án nhân dân bảo đảm cho công dân nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thuộc các dân tộc quyền dùng tiếng nói và chữ viết của dân tộc mình trước Toà án". Bộ Luật Tố tụng hình sự đã cụ thể hóa quy định trên của Luật Hiến pháp và là một trong những nguyên tắc cơ bản trong tố tụng hình sự. Theo đó, tại Điều 29 Bộ Luật tố tụng hình sự đã quy định "Tiếng nói và chữ viết trong tố tụng hình sự là tiếng Việt. Người tham gia tố tụng có quyền dùng tiếng nói và chữ viết của dân tộc mình, trong trường hợp này cần phải có phiên dịch". Chị Lương An Dung, dân tộc Tày, cựu sinh viên Đại học Luật Hà Nội nói. “Việc để người dân tộc thiểu số, được dùng tiếng nói và chữ viết của dân tộc mình tham gia tố tụng hình sự chính là điều kiện để họ có thể biểu đạt được hết những suy nghĩ, biện minh cho hành vi vi phạm của mình và cũng là điều kiện để cơ quan và người tiến hành tố tụng có căn cứ xác định được sự thật khách quan của vụ án, từ đó áp dụng pháp luật một cách chính xác nhất trong việc giải quyết vụ án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.”

Tóm lại, đại đoàn kết dân tộc là tất yếu trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành quả đấu tranh cách mạng lâu dài giành độc lập dân tộc đầy hy sinh, gian khổ của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Vì vậy, pháp luật xã hội chủ nghĩa do Nhà nước ban hành phải điều chỉnh các quan hệ xã hội nhằm đảm bảo lợi ích của tất cả các dân tộc Việt Nam, phù hợp với điều kiện lịch sử, văn hóa và truyền thống của các dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam, không mâu thuẫn với lợi ích chung của toàn dân tộc, đảm bảo khối đại đoàn kết dân tộc./.