Tơợ ahay, ooy pr’ắt tr’mung tâm linh đhanuôr acoon cóh Thái bhoọc Tây Bắc moon cóh plêệng vêy bấc a’bhô dang, a’bhưi a’lụ k’đhơợng zư, manứih ắt cóh dứp k’tiếc nắc ặt zâng bhrợ cơnh râu chi’ol moon âng plêệng lâng a’bhô dang. Then nắc manứih p’cắh mặt đoọng ha pêê ắt cóh dứp xay moon cr’noọ cr’niêng âng đhanuôr tước ooy plêệng lâng a’bhô dang. Tu cơnh đâu, zâp c’moo nắc ra’văng moót hân noo bhrợ têng chóh bêết, đhanuôr Thái bhoọc nắc buôn bhrợ têng bhiệc bhan Then Kin pang đoọng zước nhăn boo đhí liêm crêê, pr’đươi cr’van váih đoọng ha zâp ngai lâng zâp vel bhươl k’rêệm loom. T’ruíh Văn hoá đhi noo hêê acoon cóh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc lêy năl ooy văn hoá liêm chr’nắp nâu ấ:

Ooy zâp zr’lụ đhanuôr acoon cóh Thái bhoọc Tây Bắc, Then kin pang zâp c’moo bơơn đhanuôr bhrợ têng mưy chu, âng zâp apêê k’coon nuôi âng Then-ta moon nắc Luk liệng, nắc đợ apêê bơơn then zước nhăn, zư padứah cr’ay âng đơơng pr’đươi ch’na đoọng ha then. Lấh mơ, Then kin pang dzợ váih a’pướih ch’na bhuốih, hân đhơ cơnh đêếc manuíưh vêy c’rơ g’lêếh bhrợ padưr vel bhươl, lêy năl ơn đợ apêê anh hùng ơy vêy c’rơ g’lêếh zêl lêệng a’rập a’bhưi zư k’tiếc k’ruung.

Bêl k’noọ ra’văng đoọng ha hân noo chóh bêết, đhanuôr Thái bhoọc cóh zâp vel đông đh’rứah chrooi đoọng acoon a’ọc, a’tứch, cha’nêếh đêệp, búah tước đông Then bhrợ têng bhiệc bhan Then kin pang. Ooy zâp pr’đươi đoọng bhuốih bhiệc bhan Then cắh choom cắh vêy a’pướih đợc p’lêê p’coo, a’băng a’tăng, bhơi r’véh cóh crâng. Amoó Phùng Thị Nga, 1 đhanuôr cóh vel Lửa, chr’val Phổng Lào, chr’hoong Phong Thổ, tỉnh Lai Châu đoọng năl:

Then kin pang nắc zâp ngai ra’văng mưy bhiệc bhan zước nhăn boo đhí liêm crêê, hân noo bơơn bhrợ bấc liêm, bhrợ cha liêm crêê cơnh cr’noọ cr’niêng. Bhiệc bhan nâu nắc buôn ta bhrợ bêl t’ngay 10/3 âm lịch zâp c’moo. Zâp ngai cóh vel bhươl, ooy chr’val đh’rứah tước pấh bhui har lâng bhiệc bhan nâu.

T5hen nắc manứih vêy uy tín cóh vel bơơn đhanuôr lêy chắp bhrợ p’cắh mặt đoọng ha đhanuôr tước nhăn đắh plêệng lâng zâp a’bhô dang. T’coóh Then lâng xa’nập pr’hoọm laliêm lâng n’jưl tớt đhị a’pướih bhuốih. Zâp apêê k’coon cha’châu âng Then tớt đhị đêếc đương ta’nghêê xâng Then zước nhăn lâng k’đươi zâp a’bhô dang đh’rứah chô âm cha đợ p’lêê đha’hưm ngam, lâng đợ bh’nơơn pr’đươi âng đhanuôr bhrợ t’váih. T’coóh Then Lâm Văn Điện cóh vel Nặm Ty, chr’val Nặm Hàng, chr’hoong Nặm Nhùn, tỉnh Lai Châu đoọng năl:

Zâp c’moo đhanuôr lâng đợ apêê bơơn acu zước nhăn, zư padứah cr’ay nắc âng đơơng lễ năl ơn acu. Đhanuôr chrooi đoọng đh’rứah, vêy đông nặc a’tứch, a’ọc lướt ooy đâu âm cha, bhui har, chi’ớh pr’hát xa’nưl, hát hơnh déh t’coóh then lâng zước nhăn c’moo t’mêê đoọng zâp ngai k’rêệm loom, k’bhộ ngăn. Bhiệc bhan nâu nắc đoọng cảm ơn then, nâu đoo acu cung cắh choom lơi jợ.

T’coóh Then p’cắh mặt đhanuôr cóh vel bhươl k’đươi apêê a’bhô dang cóh plêệng xiêr đh’rứah pazưm ặt bhui har lâng k’coon cha’châu then, lâng zước nhăn đoọng hân noo bhrợ têng bơơn bấc đoọng đhanuôr váih bấc ha’roo, a’ọc a’tứch, băn bhrợ doọ váih pr’lúh cr’ay.

Then lướt ooy plêệng doọ râu lưm zr’nắh k’đhạp. zước nhăn đắh plêệng, tước ooy mường Bôn nắc prá moon cơnh p’rá í liêng. Hadang rơợng nhâm nắc k’coon nuôi cắh xâng, manứih mười mường nắc vêy choom tước pấh bhui har.

Bêl l’lăm ahay Then kin pang bơơn bhrợ têng ooy 3 t’ngay, xoọc đâu bhrợ têng ting cơnh pr’ắt tr’mung t’mêê đhanuôr bhrợ têng ooy 1 t’ngay. Xang bêl zâp j’niêng bh’rợ bhrợ liêm xang, đhanuôr nắc đh’rứah ting pấh chi’ớh pr’hát xa’nưl lâng chi’ớh zâp râu chr’ớh bh’lêê bh’la cơnh tok mak lẹ, tr’glụ, én cáy… nâu đoo cung nặc g’lúh đoọng đhanuôr zâp acoon cóh cóh zr’lụ bơơn tr’lưm chi’ớh, tình đoàn kết zâp acoon cóh nắc padưr liêm nhâm lấh mơ./.