Liêm zâp zâp c’xêê pr’loọng đông anoo Đinh Thanh Hải cóh chr’val Sơn Thành, chr’hoong Sơn Hà âng đơơng ooy siêu thị BigC Đà Nẵng lấh 200 p’nong a’tứch chr’nắp. A’tứch âng anoo Hải băn cắh vêy croọl cóh c’roọl nắc lêy băn p’lóh cóh crâng keo lâng âng đơơng ch’na ting cơnh quy định âng đơn vị đươi dua bh’nơơn pr’đươi. Anoo Đinh Thanh Hải đoọng năl, m’ma a’tứch nâu nắc cóh vel đông: “M’ma a’tứch nâu lalua nắc m’ma a’tứch âng vel đông. Lêy băn đoỌng cha râu ch’na cóh vel đông cơnh a’bhoo, ha’roo, a’rong. Hr’lục pazưm đoọng dzoóh cha đoọng lêệ a’tứch yêm lấh mơ. A’tứch cắh đấh dưr pậ, hân đhơ cơnh đêếc, lêệ a’tứch bấc yêm, pa’câl cóh thị trường nhâm mâng”.

Lấh 10 c’moo băn a’tứch, anoo Đinh Quốc Khánh cóh vel Trường Kha, chr’val Sơn Hạ, chr’hoong Sơn Hà vêy bấc kinh nghiệm đắh bhiệc băn a’tứch. Hân đhơ cơnh đêếc, đợ a’tứch t’mêê băn bêl đâu âng anoo Khánh cắh dzợ băn bhrợ ting cơnh kinh nghiệm nắc lêy băn ting cơnh c’lâng bh’rợ liêm gít. Anoo Đinh Quốc Khánh đoọng năl, bêl ahay băn a’tứch m’bứi, hân đhơ cơnh đêếc, tơợ bêl ký hợp đồng lâng zâp siêu thị nắc anoo lêy băn pa’xoọng t’bấc lấh mơ. Râu chr’nắp nắc bhiệc pa câl bh’nơơn pr’đươi têêm ngăn nắc anoo lâng đhanuôr băn a’tứch cóh đâu doọ vêy k’rang bhiệc pa’câl: “Bêl ahay acu băn k’tứi la’lêếh k’đhạp bhlâng, cắh ha đhị chấc pa câl. Xoọc đâu nắc chr’hoong bhrợ têng ting n’juông p’têết pazưm, lâng mưy đhanuôr nắc acu t’bhlâng bhrợ. Tu n’juông bh’rợ nâu nắc bhrợ đoọng bhiệc bhrợ liêm buôn lấh mơ, zên bơơn cung têêm ngăn. Hơnh déh bhlâng, bêl ahay cắh râu choom, zên pa’câl, apêê lướt câl cắh liêm crêê, xoọc đâu nắc chr’hoong bhrợ n’juông cơnh đâu liêm chr’nắp bhlâng”.

Xoọc đâu cóh chr’val Sơn Thành lâng Sơn Hạ nắc ơy vêy k’noọ 10 pr’loọng băn a’tứch âng đơơng ooy zâp siêu thị BIGC Đà Nẵng lâng BIGC Quy Nhơn, ting lêy zâp c’xêê âng đơơng ooy thị trường lấh 500 ký a’tứch. T’coóh Phạm Văn Công, Chủ tịch UBND chr’val Sơn Hạ, chr’hoong Sơn Hà đoọng năl, tơợ đenh ahay đhanuôr băn a’tứch ma muúch, k’tứi la lêếh nắc mưy băn đoọng lêệng đắh, hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu nắc băn bấc lấh mơ, váih nắc đợ bh’nơơn pr’đươi pa’câl dưr zi’lấh đha’rứt nhâm mâng: “Padưr râu liêm choom ơy váih cóh đâu. Cr’noọ bh’rợ pr’lứch đắh bhiệc tr’xăl bhiệc băn bhrợ nắc đoo padưr dal pr’ắt tr’mung, zên bơơn bhrợ ha đhanuôr”.

Tơợ dự án pa’xiêr đha’rứt Tây Nguyên, chr’hoong k’coong ch’ngai Sơn Hà nắc ơy zooi zúp đắh m’ma bh’năn, kỹ thuật, g’lúh tr’nơợp zâp bh’rợ băn, bhrợ padưr, âng đơơng m’ma liêm sạch, têêm ngăn ting n’juông p’têết pazưm ơy bơơn xay bhrợ ooy đhanuôr manứih H’rê cóh 2, 3 chr’val âng chr’hoong Sơn Hà. T’coóh Phùng Tô Long, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl, xoọc đâu vel đông xoọc moon pa choom đhanuôr bhrợ têng bhơi r’véh têêm ngăn cắh mưy âng đơơng ch’na đh’nắh têêm ngăn đhị đêếc, pa’xiêr bhiệc âng đơơng bh’nơơn pr’đươi, bhơi r’véh tơợ đồng bằng, nắc dzợ chrooi pa’xoọng padưr dal chr’nắp bh’nơơn pr’đươi âng đhanuôr, chrooi pa’xoọng ooy bhiệc t’bil ha ul pa’xiêr đha’rứt nhâm mâng: “Ooy cr’chăl nâu a’tốh, chr’hoong pazưm ooy c’bhúh c’lâng bh’rợ. T’bhlâng bhiệc moon k’đươi bhrợ têng, padưr pa’xớc tơợ tổ hợp tác, bhrợ padưr lâng bhrợ têng zâp hợp tác xã bhrợ têng liêm choom lâng nắc đhị pa’noong p’têết đoọng ha zâp c’bhúh pr’loọng đhanuôr đoọng âng đơơng bh’nơơn pr’đươi ooy thị trường. râu 2 nắc bhrợ padưr thương hiệu hàng hoá, zâp bh’nơơn pr’đươi liêm chr’nắp. Lấh mơ a’tứch, bhơi r’véh cóh crâng azi cung padưr pa’xớc pa’xoọng zâp bh’nơơn pr’đươi zanươu, râu chr’nắp váih cóh vel đông. Râu 3 nắc zooi zúp bhiệc p’cắh padưr thương mại đoọng âng đơơng c’léh bh’rợ âng zâp pr’loọng đhanuôr đoọng âng đơơng ooy thị trường cóh cr’loọng tỉnh lâng tỉnh long”.

Bhrợ têng nông nghiệp ting n’juông p’têết pazưm âng chr’hoong k’coong ch’ngai Sơn Hà nắc lêy g’lúh tr’nơợp đơơng chô bh’nơơn liêm dal, chrooi pa’xoọng âng đơơng chr’hoong Sơn Hà dưr zi’lấh đha’rứt nhâm mâng. Nâu đoo nắc chr’hoong k’coong ch’ngai âng tỉnh Quảng Ngãi t’mêê bơơn Thủ tướng Chính phủ vêy quyết định moon nắc chr’hông zi lấh đha’rứt cr’chăl c’moo 2018-2020./.

Hiệu quả các mô hình sản xuất

nông nghiệp theo chuỗi liên kết ở huyện miền núi Sơn Hà

                                                         Anh Vinh

Xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp liên kết theo chuỗi đang là hướng đi mới giúp người nông dân nâng cao giá trị sản phẩm một cách bền vững. Trong bối cảnh ngành nông nghiệp của Quảng Ngãi nói chung; đặc biệt là các huyện miền núi nói riêng vẫn đang phát triển manh mún, đa phần sản xuất theo kiểu truyền thống thì sự liên kết lại càng cần thiết, nhất là liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với xây dựng thương hiệu hàng hóa.

        Đều đặn mỗi tháng gia đình anh Đinh Thanh Hải ở xã Sơn Thành, huyện Sơn Hà cung cấp cho Siêu thị BigC Đà Nẵng hơn 200 con gà kiến thành phẩm. Khác với cách nuôi nhốt chuồng, đàn gà kiến của anh Hải nuôi thả trong rừng keo và cung cấp thức ăn theo quy định của đơn vị tiêu thụ sản phẩm. Anh Đinh Thanh Hải cho biết, giống gà kiến này là ở tại địa phương. “Giống gà này thực tế là giống gà của địa phương. Chăn nuôi cho ăn vốn có của địa phương như bắp, lúa, bả mì. Trộn chung vô cho nó ăn để gà săn chắt thịt. Gà chậm lớn nhưng thịt chắc chắn ra thị trường đứng vững”.

Ảnh: Hải Yến

       Hơn 10 năm nuôi gà, anh Đinh Quốc Khánh ở thôn Trường Kha, xã Sơn Hạ, huyện Sơn Hà có nhiều kinh nghiệm trong việc nuôi gà thịt. Tuy nhiên, những lứa gà gần đây việc nuôi gà của anh Khánh không còn theo kinh nghiệm mà nuôi theo quy trình hẳn hoi. Anh Đinh Quốc Khánh cho biết, ngày trước anh nuôi gà với số lượng ít, nhưng kể từ khi ký hợp đồng với các siêu thị thì anh mạnh dạn tăng thêm đàn. Điều quan trọng là việc đầu ra sản phẩm ổn định nên anh và bà con nuôi gà ở đây không lo lắng khâu tiêu thụ. “Trước kia mình nuôi theo nhỏ lẻ rất là khó, khó đầu ra. Hiện tại bây giờ thì bây giờ huyện tạo chuỗi liên kết với một người dân thì mình rất ủng hộ. Tại vì chuỗi này tạo công ăn việc làm suông sẻ hơn, thu nhập ổn hơn. Thực sự quá mừng chứ hồi xưa nuôi bấp bênh, giá cả, thương lái không an tâm được, bây giờ mình ủng hộ, huyện làm chuỗi như thế rất là mừng”.

        Hiện nay ở xã Sơn Thành và Sơn Hạ đã có gần 10 hộ nuôi gà kiến cung cấp cho các siêu thị BigC Đà Nẵng và BigC Qui Nhơn, bình quân mỗi tháng cung cấp thị trường hơn 500kg gà thành phẩm. Ông Phạm Văn Công, Chủ tịch UBND xã Sơn Hạ, huyện Sơn Hà cho biết, lâu nay bà con nuôi gà manh mún, nhỏ lẻ chỉ cải thiện bữa ăn hoặc chạy chợ từng bữa, nhưng bây giờ nuôi với lượng gà lớn đã trở thành hàng hóa, mở hướng thoát nghèo bền vững. “Phát huy lợi thế tài nguyên hiện có là đất đai. Mục đích cuối cùng trong việc thay đổi canh tác đó là nâng cao mức thu nhập cho bà con”.

Từ Dự án Giảm nghèo Tây nguyên, huyện miền núi Sơn Hà đã hỗ trợ về con giống, kỹ thuật, lần đầu tiên các mô hình chăn nuôi, sản xuất, cung ứng nông sản sạch, an toàn theo chuỗi liên kết đã được triển khai trong cộng đồng người H'rê ở một số xã huyện Sơn Hà. Ông Phùng Tô Long, Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, hiện nay, địa phương vận động bà con hình thành sản xuất rau an toàn không chỉ cung cấp thực phẩm sạch tại chỗ, hạn chế tình trạng đem thực phẩm, rau từ đồng bằng lên mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản của bà con, góp phần vào việc xóa nghèo bền vững. “Trong thời gian tới huyện tập trung vào nhóm giải pháp. Tăng cường việc chỉ đạo tổ chức sản xuất, phát triển từ tổ hợp tác, hình thành và thành lập các HTX hoạt động hiệu quả và là cầu nối cho các nhóm hộ nông dân để cung cấp sản phẩm ra thị trường. Thứ 2, xây dựng thương hiệu hàng hóa, các sản phẩm chất lượng. Ngoài gà kiến, rau rừng thì chúng tôi phát triển thêm các sản phẩm dược liệu, các đặc sản khác mang đặc trưng của địa phương. Thứ ba, hỗ trợ trong việc quảng bá xúc tiến thương mại để đưa hình ảnh sản phẩm của các hộ nông dân để đưa ra thị trường trong và ngoài tỉnh”.

Sản xuất nông nghiệp theo chuỗi liên kết của huyện miền núi Sơn Hà bước đầu đem lại lại hiệu quả, góp phần đưa huyện Sơn Hà thoát nghèo bền vững. Đây là huyện miền núi đầu tiên của tỉnh Quảng Ngãi vừa được Thủ tướng Chính phủ có Quyết định công nhận là huyện thoát nghèo giai đoạn 2018-2020./.