Bâc c’moo ha nua, Đảng lâng Nhà nước âi vêy bâc chính sách đoọng pa dưr ha rêê đhuôch, đha nuôr bhrợ ha rêê đhuôch lâng vel bhươl. Apêê bh’rợ xa nay cr’noọ cr’niêng pa dưr vel bhươl t’mêê đươi dua khoa học công nghệ moot bhrợ têng ha rêê đhuôch bơơn bâc bh’nơơn chr’năp, chroi đoọng tr’xăl pr’dưr pr’dzoọng vel bhươl, bhrợ bhr’lậ pr’ăt tr’mông âng đha nuôr lâng bhrợ pa dưr pr’đơợ kinh tế k’tiêc k’ruung pa dưr k’rơ. N’đhơ cơnh đêêc, ngành nông nghiệp nông thôn xooc ăt zâng lâng bâc râu zr’năh k’đhap tu tr’xăl plêêng k’tiêc, tuh bhlong, p’răng xơơt… Tu cơnh đêêc, k’đươi xay moon đoọng pa dưr nhâm mâng choom vêy c’lâng bh’rợ đanh mâng lâng c’lâng pa dưr liêm ghit coh cr’chăl tươc. Ting Giáo sư Nguyễn Lân Hùng, Tổng thư ký Hội apêê ngành sinh học Việt Nam, coh Dự thảo văn kiện âng Đại hội 13 xa nay bha lâng ooy đha nuôr bhrợ têng choom k’rang tươc bhrợ t’vaih c’lâng t’mêê pa dưr tr’mông tr’meh liêm crêê lâng râu liêm choom âng đha nuôr:“Ng’cơnh bhrợ đoọng đha nuôr vêy pr’ăt tr’mông liêm crêê lâh, dưr z’lâh coh pr’ăt tr’mông, đh’rưah lâng mă ăt zâng lâng boo tuh p’răng xơơt… Râu đâu kiêng coh Nghị quyết g’luh n’nâu choom bhrợ t’vaih pr’đơợ t’mêê zooi ha vel bhươl mă dưr z’lâh k’rơ lâh mơ. Xang Đại hội apêê cơ quan Trung ương, apêê cơ quan đoàn thể choom zooi ha zr’lụ vel bhy]ơl dưr k’rơ, cơnh lâng a zi đợ ma nưih bhrợ khoa học vêy chroi đoọng boop p’rá đoọng coh Nghị quyết bơơn xay moon đợ c’lâng bh’rợ zooi ha zr’lụ vel bhươl dưr z’lâh muy cơnh k’rơ lâh.”

Mr’cơnh lâng xa nay n’nâu, t’cooh Hà Văn Thắng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Hòa Bình moon, cơnh lâng 3 cr’noọ ga măc âng pa dưr nhâm mâng năc bh’nơơn tr’mông tr’meh, pr’ăt tr’nơt lâng zư lêy môi trường năc apêê bài toán ooy kinh tế t’mêê choom bơơn bâc đha nuôr, doanh nghiệp bơơn năl đoọng đươi dua  bhriêl g’lăng ooy bh’rợ tr’nêng âng đay. Tơợ đêêc, chroi đoọng pa dưr tr’mông tr’meh pr’ăt tr’nơt nhâm mâng coh cr’chăl tươc. T’cooh Hà Văn Thắng xay moon:“Kiêng mă bơơn 3 cr’noọ cr’niêng n’nâu căh vêy acoon c’lâng n’đoo năc choom đươi dua muy pr’đhang bh’rợ bhrợ cha k’dâng lêy cơnh t’mêê t’mô n’đhang la lua câ âi ă u vaih pa bhlâng đanh coh đha nuôr, năc đoo pr’đhang bh’rợ bhrợ cha đha vir. Pr’đhang bhươn – a boc a xiu- c’rool năc pr’đhang bh’rợ bhrợ cha đha vir tr’nơơp bhlâng n’đhang pr’đhang  bhrợ cha đha vir cr’chăl xooc đâu ăt coh pr’đơợ âng công nghệ số lâng công nghệ sinh học… Zâp đoo râu đâu choom bơơn bhrợ pa ghit coh văn kiện đoọng apêê doanh nghiệp lâng đha nuôr veye pr’đơợ bơơn đươi dua, bơơn năl zâp prang, muy cơnh đơơh bhlâng, buôn năl bhlâng.”

Đợ apêê bhrợ ha rêê đhuôch moon, đhr’năng bhrợ têng công dzợ la lêêh ma much, căh âi bơơn bhrợ têng liêm ghit. Tu cơnh đêêc, pr’đươi pr’dua bơơn bhrợ t’vaih k’đhap bơơn ting pâh ooy c’bhuh chrnăp bh’rợ. T’cooh Nguyễn Văn Sinh, chr’val Tiền Phong, chr’hoong Ân Thi, tỉnh Hưng Yên xay moon:“Văn kiện Đại hội Đảng năc choom ta luôn xay truih đoọng ha bâc ngai đha nuôr vêy c’năl bhrợ têng za zum, bhrợ têng ga măc k’rong muy đhị vêy kỷ luật liêm ta nih năc vêy choom. Nâu câi năc t’đui đoọng ooy bh’rợ hợp tác xã pa chăp tươc bhrợ têng hàng hóa ting c’bhuh chr’năp đoọng đơơng chô bh’nơơn tr’mông tr’meh dal ha ma nưih bhrợ ha rêê đhuôch.”

Ting Tiến Sĩ Đào Thế Anh, Phó Giám đốc Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam, lâh 30 c’moo tr’xăl t’mêê, kinh tế pr’loọng đong đha nuôr âi chroi đoọng ch’na đh’năh z’zăng liêm choom đoọng bhrợ t’vaih liêm choom âng bh’rợ ha rêê đhuôch công cơnh pa dưr vel bhươl t’mêê. Coh cr’chăl tươc, pr’đhang bhrợ cha ting pr’loọng đong công bơơn bâc coh c’bhuh bhrợ têng. Tu cơnh đêêc, năc choom t’bhlâng pa dưr bh’rợ âng bh’rợ bhrợ cha pr’loọng đong lươt đh’rưah lâng bh’rợ bhrợ cha hợp tác. Ha dang bh’rợ bhrợ cha ting pr’loọng đong  căh bhriêl g’lăng buôn căh vêy bâc hợp tác xã:“Bh’rợ bhrợ cha ting pr’loọng đong đha nuôr coh cr’chăl tươc choom bơơn hiện đại học lâng chuyên nghiệp hóa, choom k’rong đơc muy hun ruộng tông, choom pa chô m’bứi ma nưih pa bhrợ đhị ha rêê đhuôch đoọng xăl muy hun chô ooy công nghiệp lâng dịch vụ. N’đhơ cơnh đêêc, xa nay n’đăh c’bhuh pa bhrợ n’lơơng năc choom bơơn chuyên nghiệp hóa đoọng pa dưr ha rêê đhuôch, bhrợ têng hàng hóa cơnh lâng chất lượng dal lâng moot ăt bhrợ đh’rưah năc đoo chr’năp. Tơợ đêêc đoọng k’dhơợng nhâm râu dưr yêm têêm ha bh’rợ ha rêê đhuôch.”

Bâc chuyên gia công xay moon, đoọng đha nuôr veye pr’ăt tr’mông liêm lâh, dưr z’lâh coh pr’ăt tr’mông, dhd’rưah lâng đương zêl ooy râu tr’xăl âng plêêng k’tiêc… kiêng coh Nghị quyết âng Đại hội Đảng g’luh 13 choom p’ghit tươc bh’rợ pa dưr ha rêê đhuôch bhrợ pa xiêr đươi dua hóa chất, zêl za ruôh k’tiêc, năc choom bhrợ ga lop t’viêng đhăm k’tiêc li lôc./.

Kinh tế hộ là trọng tâm để phát triển nông thôn bền vững

Nguyễn Hằng

Nước ta có gần 70% dân số đang sống ở các vùng nông thôn. Theo các chuyên gia, để nông nghiệp, nông thôn phát triển bền vững trong thời gian tới, dự thảo Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ 13 cần nêu rõ giải pháp góp phần phát triển nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người nông dân.

  Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách để phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Các chương trình mục tiêu xây dựng nông thôn mới ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn, cải thiện đời sống người nông dân và thúc đẩy nền kinh tế đất nước phát triển. Tuy nhiên, ngành nông nghiệp nông thôn đang đối mặt với nhiều thách thức và rủi ro bởi biến đổi khí hậu, lũ lụt, hạn hán… Do đó, yêu cầu đặt ra để phát triển bền vững cần có chiến lược và đường lối phát triển cụ thể trong thời gian tới. Theo Giáo sư Nguyễn Lân Hùng, Tổng thư ký Hội các ngành sinh học Việt Nam, trong trong Dự thảo văn kiện của Đại hội 13 vấn đề trọng tâm về nông dân cần quan tâm là mở ra hướng vừa phát triển kinh tế hài hòa với lợi ích của người dân: “Làm thế nào để bà con có cuộc sống tốt hơn, vươn lên trong cuộc sống, đồng thời chống đỡ được với các vấn đề  thiên tai … Điều này đòi hỏi trong Nghị quyết lần này cần tạo ra khí thế mới giúp cho nông thôn vươn lên được mạnh mẽ hơn. Sau Đại hội các cơ quan Trung ương, các cơ quan đoàn thể phải giúp cho khu vực nông thôn vươn lên mạnh mẽ, đối với chúng tôi những người làm khoa học sẽ đóng góp ý kiến để trong Nghị quyết  nêu ra được phương hướng, đường lối giúp cho khu vực nông thôn vươn lên một cách mạnh mẽ hơn.”

Đồng tình với quan điểm này, ông Hà Văn Thắng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Hòa Bình cho rằng, với 3 mục tiêu lớn của phát triển bền vững là hiệu quả kinh tế, an sinh xã hội và bảo vệ môi trường thì các bài toán về kinh tế mới phải được đông đảo người dân, doanh nghiệp tiếp nhận để vận dụng sáng tạo vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Từ đó, góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững trong giai đoạn tới. Ông Hà Văn Thắng nêu quan điểm: “Muốn đạt được 3 mục tiêu này không có con đường nào khác là phải vận dụng một mô hình kinh tế tưởng như mới mẻ nhưng thực tế đã tồn tại rất lâu trong xã hội đó là mô hình kinh tế tuần hoàn. Mô hình vườn-ao-chuồng là mô hình kinh tế tuần hoàn sơ khởi nhưng mô hình kinh tế tuần hoàn thời hiện đại nằm trên nền tảng của công nghệ số và công nghệ sinh học... Tất cả điều này cần được làm rõ trong văn kiện để các doanh nghiệp và người dân có cơ hội tiếp cận, nhận thức đầy đủ, một cách nhanh nhất, dễ hiểu nhất.”

Những người làm nông nghiệp cho rằng, thực trạng sản xuất vẫn còn manh mún, chưa được tổ chức chặt chẽ. Do vậy, hàng hóa sản xuất ra khó tham gia chuỗi giá trị. Ông Nguyễn Văn Sinh, xã Tiền Phong, Huyện Ân Thi, Tỉnh Hưng Yên kiến nghị: “Văn kiện Đại hội Đảng là phải thường xuyên tuyên truyền cho đại đa số nông dân có ý thức sản xuất tập thể, sản xuất lớn tập trung lại có kỷ luật hẳn hoi thì mới ổn. Bây giờ là ưu tiên kinh tế hợp tác xã tiến tới sản xuất hàng hóa theo chuỗi để đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người làm nông.”

Theo TS Đào Thế Anh, Phó Giám đốc Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam, hơn 30 năm đổi mới, kinh tế hộ nông dân đã đóng góp lực lượng cơ bản để kiến tạo thành công của nông nghiệp cũng như phát triển nông thôn. Trong giai đoạn tới, kinh tế hộ  vẫn chiếm đa số trong lực lượng sản xuất. Vì vậy, phải tiếp tục phát huy vai trò của kinh tế hộ đi song hành với kinh tế hợp tác. Nếu kinh tế hộ không năng động sẽ không có nhiều hợp tác xã: “Kinh tế hộ nông dân trong giai đoạn tới cần phải được hiện đại hóa và chuyên nghiệp hóa, có thể tích lũy một phần ruộng đất, cần rút bớt lao động ra khỏi nông nghiệp để chuyển một phần sang công nghiệp và dịch vụ. Tuy vậy, vấn đề về lực lượng lao động còn lại cần được chuyên nghiệp hóa để phát triển nông nghiệp, sản xuất hàng hóa với chất lượng cao và hội nhập được là rất quan trọng. Từ đó để đảm bảo tăng trưởng ổn định cho ngành nông nghiệp.”

Nhiều chuyên gia cũng kiến nghị, để nông dân có cuộc sống tốt hơn, vươn lên trong cuộc sống, đồng thời ứng phó chủ động về biến đổi khí hậu … đòi hỏi trong Nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ 13 cần chú trọng đến việc phát triển nông nghiệp sinh thái làm giảm sử dụng hóa chất, chống xói mòn đất, phủ xanh đất trống đồi trọc./.