Vel Đen Sa vẳn lâng vel Ka Tăng vêy za zum c’lâng k’noong k’tiêc n’juối k’noọ 4km lâng 5 cr’lă t’nih k’noong k’tiêc. Đha nuôr mị n’đăh tơợ a hay âi đoàn kết, zr’ziêng tơợ đanh đh’rưah lâng apêê c’leh mr’cơnh ooy văn hóa, tr’mông tr’meh, pr’ăt tr’nơt. L’lăm a hay, đha nuôr mị n’đăh lêy bh’rợ ting c’lâng k’tiêc k’noong k’tiêc câp lươt tr’mooi, pa câl hàng hóa. N’đhơ cơnh đêêc, loom luônh liêm ta nih, pa chăp k’noọ doó kđhap bhrợ ha bâc ngai đha nuôr căh năl năc bhrợ lêt xa nay zư lêy k’noong k’tiêc, pháp luật âng mị k’tiêc k’ruung. Ngân lâh, căh hăt ngai loom a xăt ton g’lơc đha nuôr đoọng tông pa câl, đơơng âng pr’đươi căh ta đoọng đhị k’noong k’tiêc. Đhị cr’chăl xơợng bhrợ bh’rợ zư lêy k’noong k’tiêc, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị lâng c’bhuh chức năng âng k’tiêc pr’zơc Lào âi bơơn lêy đợ râu căh liêm choom coh bh’rợ ăt ma mông âng đha nuôr mị n’đăh k’noong k’tiêc; tơợ đêêc, pa chăp ch’mêêt lêy, ting xay moon đoọng ha chính quyền vel đong bhrợ pa dưr zr’ziêng vel bhlưa vel mị n’đăh k’noong k’tiêc, cơnh lâng t’bhlâng pa dưr pr’đợơ pháp lý, bhrợ pa dưr bh’rợ đoàn kết, zr’ziêng, pa dưr c’rơ pa zêng đha nuôr zư lêy, bhrợ pa dưr k’noong k’tiêc za zum.

T’ngay 28/4/2005, vel Ka Tăng lâng Đen Sa Vẳn bơơn chơơih pay bơr vel tr’nơơp truih k’noong k’tiêc Quảng Trị lâng Savanakhet tơơp bhrợ zr’ziêng. Đhị bh’rợ zr’ziêng, ban K’dhơợng lêy apêê vel âi xay truih, p’too moon đhộ bhưah ha đha nuôr bơơn năl lâng xơợng đươi crêê Hiệp định ooy Quy chế k’đhơợng lêy k’noong k’tiêc Việt Nam -  Lào, apêê quy định âng pháp luật âng mị đoo k’tiêc k’ruung. Đhị apêê bh’rợ xay truih, p’too moon, ma loom, c’năl ooy pháp luật, quyền bhrợ c’la, đhăm k’tiêc âng đha nuôr bơơn ha dưr dal ghit lêy. T’cooh vel Hồ Thanh Bình, coh vel KaTăng, thị trấn Lao Bảo, chr’hoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị đoọng năl: Bâc tu bhiêc crêê tươc mị n’đăh k’noong k’tiêc zêng bơơn mr’cơnh xay moon, xay bhrợ đơơh, liêm xang, đhị pr’đơợ đoàn kết, crêê pháp luật mị đoo k’tiêc k’ruung lâng đhr’niêng bh’rợ âng mị đoo vel đong:“L’lăm căh âi zr’ziêng bh’rợ ga ría, moot ăt ma mông lêt xa nay, tông pa câl pr’đươi pr’dua, a đay căh bơơn năl ngai crêê ngai lêt. Tơợ bêl bhrợ zr’ziêng bơr vel mr’cơnh xa nay, 15 c’moo đâu năc vêy bh’nơơn liêm choom, bh’rợ p’loh bh’năn doó dzợ, tông moot ăt ma mông, pa hư crâng truih k’noong k’tiêc công doó dzợ, bhlưa 2 vel Ka Tăng lâng Đen Sa Vẳn bh’nhăn liêm mâng lâh, đhr’năng vêy râu n’đăh đâu, n’đăh tôh công đơơh bơơn năl.”

Coh bh’rợ pa bhrợ ta têng, mị n’đăh k’noong k’tiêc Ka Tăng, thị trấn Lao Bảo, chr’hoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị lâng vel Đen Sa Vẳn, chr’hoong Sê Pôn, tỉnh Savannakhet, Lào tr’zooi lâng bh’rợ pa bhlâng liêm ghit cơnh prá xay ooy bh’rợ tr’nêng, tr’zooi m’ma chr’noh, acoon bh’năn, pa choom cha groong pr’luh cr’ay, tr’zooi đươi dua bh’nơơn bh’rợ, bhrợ pa dưr pr’đhang tơơp bhrợ cha ooy pa dưr tr’mông tr’meh. Nâu câi, đợ nang prí, nang a rong năc đhị pa chô bha lâng âng đha nuôr 2 vel, zâp c’moo đơơng chô k’ha riêng ưc đồng. Đươi vêy vel Ka Tăng zooi m’ma chr’noh, đha nuôr apêê đha nuôr Lào âi z’lâh đha rưt, choom bhrợ cha ca van. Pa đhang cơnh pr’loọng đong Tup Ka-xi-xon-đep, ăt coh tổ 12, vel Đen Sa Vẳn pa chô dâng 20 ưc kíp Lào, ma mơ k’noọ 60 ưc đồng Việt Nam/c’moo tơợ bhrợ nang chr’noh. T’cooh Chăn Thi, ăt coh tổ 8, choh 10 ha prí lâng bời lời, 4 ha a rong lâng ha roo, pa chô lâh 100 ưc đồng/c’moo… Bâc t’nơơm bời lời bơơn vel Ka Tăng đoọng ha vel Đen Sa vẳn tơợ bâc t’ngay tơơp bhrợ zr’ziêng, nâu câi âi dưr vaih crâng t’viêng liêm.  Nâu đoo năc bh’nơơn xang 15 c’moo choh pa liêm âng đha nuôr 2 n’đăh k’noong k’tiêc. T’cooh Sôm-căt-ti Nhạ-vông-sả, Trưởng vel Đen Sa Vẳn bhui har moon:“ Azi bơơn vel Ka tăng đoọng bời lời tơợ đâu đanh 15 c’moo âi, âi bơơn pêêh pay 3 chu lâng bơơn pa câl lâh 250 ưc kíp. Đươi vêy râu zooi đoọng n’nâu năc pr’ăt tr’mông âng đha nuôr zi liêm lâh, chăp hơnh vel Ka tăng – Việt Nam.”

Bh’rợ bhrợ zr’ziêng vel bhlưa vel mị n’đăh k’noong k’tiêc căh muy âi zooi đoọng đha nuôr ha dưr dal chất lượng pr’ăt tr’mông năc dzợ chroi đoọng xơợng bhrợ liêm choom bh’rợ “ Đha nuôr ting pâh zư lêy c’lâng k’noong k’tiêc, cr’lă t’nil” Xooc đâu, 15 pr’loọng đha nuôr vêy k’tiêc đăn k’noong k’tiêc âi ma xay moon gr’hoot k’đhơợng lêy, zư lêy cr’lă k’noong k’tiêc. Thiếu tá Ngô Quang Thuyên, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị đoọng năl:“Pr’đhang bh’rợ đơơng chô bh’nơơn dal cơnh lâng c’bhuh BĐBP, 1 năc đha nuôr ting pâh moot zư lêy c’noong k’tiêc cr’lă t’nil, apêê đoo âi zooi c’bhuh BĐBP bơơn năl lâng k’đhơợng lêy vel đong k’noong k’tiêc liêm buôn lâh.”

Bâc c’moo ha nua, bơơn râu k’rang âng Đảng, Nhà nước ooy chính sách t’đui đoọng Zr’lụ  bh’rợ tr’câl tr’bhlêy chr’năp Lao Bảo lâng Zr’lụ bhrợ cha Đen Sa vẳn, đha nuôr bơr vel Ka Tăng lâng Đen Sa vẳn âi pa zum lâng bhrợ pa dưr p’xoọng apêê bh’rợ pa câl la lêêh, câp tr’zooi coh pa dưr tr’mông tr’meh, t’bil ha ul pa xiêr đha rưt, bhrợ pa dưr pr’ăt tr’mông liêm choom, zooi ch’na đh’năh zâp t’ngay. Tơợ đêêc, pr’ăt tr’mông âng đha nuôr bơr vel ting t’ngay ting bơơn bhrợ bhr’lâ pa liêm. Thượng tá Nguyễn Xuân Toàn, Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị đoọng năl:“ Azi năc t’bhlâng xay moon đoọng ha vel đong, n’đhơ năc Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng vêy apêê c’lâng bh’rợ, đợ zên pră, pr’đươi prdua, m’ma bh’năn, chr’noh zooi ha vel bhươl pr’zơc pa dưr tr’mông tr’meh./.”

Nhân rộng những mô hình kết nghĩa trên tuyến biên giới

                                                                                                                           PV VOV4

Qua 15 năm kết nghĩa, nhân dân hai bản biên giới Ka Tăng, thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị và bản Đen Xa Vẳn, huyện Sê Pôn, tỉnh Xa Vẳn Na Khệt, Lào đã phát huy tình đoàn kết, tương trợ lẫn nhau trong phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Nhân dân 2 bản kết nghĩa cùng sát cánh với lực lượng bảo vệ biên giới hai bên gìn giữ, xây dựng đường biên giới chung hòa bình, hữu nghị đặc biệt.

Bản Đen Sa Vẳn và bản Ka Tăng có chung đường biên giới kéo dài gần 4 km và 5 cột mốc quốc giới. Nhân dân hai bên vốn có tinh thần đoàn kết, hữu nghị từ lâu đời cùng với những nét tương đồng về văn hóa, kinh tế, xã hội. Trước đây, người dân hai bên xem việc theo đường mòn biên giới qua lại thăm thân, trao đổi hàng hóa là rất đỗi bình thường. Thế nhưng, tình cảm chân thành, suy nghĩ giản đơn khiến nhiều người dân vô tình vi phạm quy chế bảo vệ biên giới, pháp luật của mỗi nước. Nghiêm trọng hơn, không ít đối tượng xấu lợi dụng bà con để buôn lậu, vận chuyển hàng cấm qua biên giới. Quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị và lực lượng chức năng của nước bạn Lào đã phát hiện những hạn chế trong mối quan hệ cư dân hai bên biên giới; từ đó nghiên cứu, tham mưu cho chính quyền địa phương tổ chức kết nghĩa bản - bản hai bên biên giới, với quyết tâm phát triển cơ sở pháp lý, củng cố tình đoàn kết, hữu nghị, phát huy sức mạnh toàn dân bảo vệ, xây dựng biên giới chung.

Ngày 28-4-2005, bản Ka Tăng và Đen Sa Vẳn được chọn là cặp bản đầu tiên trên tuyến biên giới Quảng Trị và Sa Vẳn Na Khệt làm điểm ký chương trình kết nghĩa. Thông qua hoạt động kết nghĩa, Ban quản lý các bản đã tổ chức tuyên truyền sâu rộng cho nhân dân nắm và chấp hành đúng Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới Việt Nam - Lào, các quy định của pháp luật của mỗi nước. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, ý thức, hiểu biết về pháp luật, chủ quyền, lãnh thổ của người dân được nâng lên rõ rệt. Già làng Hồ Thanh Bình, ở bản Ka Tăng, thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cho biết: những vụ việc liên quan đến hai bên biên giới đều được thống nhất, giải quyết nhanh chóng, dứt điểm, trên tinh thần đoàn kết,  đúng pháp luật mỗi nước và phong tục, tập quán mỗi địa phương: “Trước chưa kết nghĩa xâm canh xâm cư vi phạm, buôn lậu, mình không biết người xấu người tốt, từ khi kết nghĩa hai bản thống nhất có luật pháp, 15 năm nay kết quả rất tốt, thả rông trâu bò không có nữa, xâm canh xâm cư, phát rừng dọc biên giới cũng không, giữa dân 2 bản Ka Tăng và Đen sa vẳn càng tình cảm hơn, tình hình gì bên này bên kia cũng biết nhanh.”

Trong hoạt động sản xuất, hai bản biên giới Ka Tăng, thị trấn Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị và bản Đen Xa Vẳn, huyện Sê Pôn, tỉnh Xa Vẳn Na Khệt, Lào giúp nhau bằng những việc làm hết sức cụ thể như trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, hướng dẫn phòng trừ dịch bệnh, giúp nhau tiêu thụ sản phẩm, xây dựng mô hình điểm về phát triển kinh tế. Giờ đây, những rẫy chuối, vườn sắn là nguồn thu nhập chính của người dân 2 bản, mỗi năm mang về thu nhập cả trăm triệu đồng. Nhờ bản Ka Tăng giúp cây giống, bà con các bộ tộc Lào đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu. Điển hình như hộ ông Túp Ka-xi-xon-đép, ở tổ 12, bản Đen Xa Vẳn thu nhập trung bình 20 triệu kíp Lào, tương đương gần 60 triệu đồng Việt Nam/năm, từ làm vườn. Ông Chăn Thi, ở tổ 8, trồng 10 ha chuối và bời lời, 4ha sắn và lúa, thu nhập hơn 100 triệu đồng/năm... Những cây bời lời được bản Ka Tăng tặng cho bản Đen sa vẳn từ những ngày đầu kết nghĩa, nay đã phát triển thành rừng xanh tốt. Đây là thành quả sau 15 năm vun trồng của người dân 2 bên biên giới. Ông Sôm-cắt-ti-nhạ-vông-sả, Trưởng bản Đen-sa-vẳn phấn khởi chia sẻ: “Chúng tôi được bản Ka Tăng tặng bời lời từ cách đây 15 năm, đã thu hoạch được 3 lần và bán được hơn 250 triệu kíp. Nhờ sự giúp đỡ này mà cuộc sống của người dân chúng tôi tốt hơn, cảm ơn bản Ka Tăng- Việt Nam.”

Hoạt động kết nghĩa bản - bản hai bên biên giới không những đã hỗ trợ bà con nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn góp phần thực hiện có hiệu quả phong trào "Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc”. Hiện nay, 15 hộ gia đình có đất giáp biên giới đã tự nguyện đăng ký cam kết quản lý, bảo vệ mốc quốc giới. Thiếu tá Ngô Quang Thuyên, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị cho biết: “Mô hình mang lại hiệu quả đối với lực lượng BĐBP, 1 là quần chúng nhân dân tham gia tích cực vào phong trào tự quản đường biên cột mốc, họ đã giúp cho lực lượng BĐBP nắm và quản lý địa bàn biên giới”

Những năm qua, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước về chính sách ưu đãi Khu kinh tế thương mại đặc biệt Lao Bảo và Khu kinh tế Đen Sa Vẳn, nhân dân hai bản Ka Tăng và Đen Sa Vẳn đã phối hợp phát triển thêm các dịch vụ buôn bán nhỏ lẻ, thường xuyên qua lại giúp đỡ nhau trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, xây dựng mô hình kinh tế có hiệu quả, hỗ trợ lương thực phẩm thiết yếu hàng ngày. Từ đó đời sống vật chất, tinh thần của bà con nhân dân hai bản ngày càng được cải thiện và nâng lên. Thượng tá Nguyễn Xuân Toàn, Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị cho biết: “Chúng tôi tiếp tục tham mưu cho địa phương, kể cả Nộ Tu lệnh Bộ đội Biên phòng có các biện pháp, nguồn kinh phí, trang thiết bị, giống vật nuôi, giống cây trồng giúp đỡ cho các bản, cụm dân cư bên bạn phát triển kinh tế.”/.