Đhanuôr lâng pr’zợc da dêr! Chủ tịch Hồ Chí Minh chăp hơnh ơy đớc đoọng prang Đảng, pazêng đhanuôr hêê muy Di chúc chr’năp pa bhlầng. Coh t’ruih t’ngay nua, a zi ơy xaymoon tước đhanuôr lâng pr’zợc ooy bha ar xrặ âng Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nâu kêi nắc đhanuôr lâng pr’zợc xợơng xa nay pa tệêt âng Di chúc ơy ta xay p’căh ghít coh c’xêê 9- 1969 xang bêl Chủ tịch Hồ Chí Minh căh dzợ:

2. Ooy t’clăh Di chúc ơy ta xay p’căh ghít coh c’xêê 9- 1969 xang bêl Chủ tịch Hồ Chí Minh căh dzợ

Pr’họp pr’hước prá xay âng Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) họp coh ha’bu t’ngay 03-9-1969 ơy pa’zao đoọng ooy Bộ Chính trị vêy bh’rớ năc xay p’căh Di chúc âng Chủ tịch Hồ Chí Minh. T’clăh Di chúc vêy ta’xay p’căh bâc bhlâng đươi ting cơnh Ava xrặ coh c’moo 1965, coh đêêc vêy muy bơr c’năt vêy ta p’xoọng căh cậ ta xăl lâng pa’zêng c’năt ma mơ lâng Ava x’rặ coh c’moo 1968 lâng c’moo 1969. Ghit năc đhr’năng âng tơơm t’clăh Di chúc ơy vêy ta’xay p’căh năc cơnh đâu:

- C’năt tr’nơơp, pay zêng ghit cơnh xa nay grăl tr’nơơp Ava x’rặ coh c’moo 1969, xăl ooy c’năt tr’nơơp Ava x’rặ coh c’moo 1965. Cr’liêng xa nay âng Ava x’rặ coh c’năt n’nâu năc vêy ta chụp đơc lâng xay p’căh zập coh c’moo 1969.

- Grăl coh ư’pâng, tơợp c’năt prá xay ooy Đảng tươc lưch c’năt prá xay ooy xa’nay bh’rớ âng cộng sản bha’lang k’tiêc năc cơnh tỵ âng tơ clăh Ava x’rặ coh c’moo 1965.

- Grăl “ooy bh’rớ la’lay âng đay”, c’moo 1965 Ava p’too moon ooy bh’rớ lơi ađay lâng x’rặ ooy bh’rớ ng’och (boh) achăc đay, p’too đơc m’bưy bloo ư’hang ha miền Nam; c’moo 1968, Ava xrặ cơ c’năt n’nâu, p’too năc đơc bloo ư’hang ooy pêê bêệ tọ đhêl, đoọng ha Bắc, Trung, Nam muy zr’lụ muy bêệ tọ. Lâh ư’năc năc dzợ x’rặ p’xoọng muy c’năt prá xay ooy lang đay cơnh đâu:

“Tất lang cu lưch loom xay bhrợ đoọng ha k’tiêc k’ruung, xay bhrợ ha cách mạng, xay bhrợ đoọng ha đha’nuôr. Nâu cơy hân đhơ căh dzợ ăt coh lang ư’nâu cơy, acu công doọ dzợ râu cr’noọ loom, năc dzợ chơợ lâng chơợ căh choom bơơn xay bhrợ đoọng đanh đươnh lâh mơ, bâc lâh mơ dzợ”.

Tơ clăh Di chúc ơy vêy ta xay p’căh năc vêy ta pay zêng ghit cơnh c’năt xa nay Ava x’rặ ooy achắc ađay c’moo 1968, năc lơi grăl ooy Ava moon ng’och (boh) achăc xang bêl căh dzợ.

- C’năt x’rịa, tơợ cr’liêng chữ “Coh x’rịa, acu đơc lơi k’bhan loom k’er da’dêr…” pa’tươc lưch năc tỵ cơnh âng Ava x’rặ coh c’moo 1965. Ooy c’năt n’nâu, c’moo 1968 lâng c’moo 1969 Ava căh râu bhr’lậ x’rặ p’xoọng.

- Coh t’clăh Di chúc ơy ta xay p’căh, zấp grăl năc lưch ta’pay cơnh xa’nay x’rặ bhalâng, năc đhiệp muy n’juông vêy ta bhr’lậ. T’clăh 1965 Ava x’rặ: Xa nay bh’rớ zâl Mỹ vêy cơnh năc uđanh tươc bơr pêê c’moo dzợ; t’clăh vêy ta xay p’căh năc bhr’lậ nơu cơnh cậ: Xa nay bh’rớ zâl Mỹ vêy cơnh năc dzợ u đanh”./.

(Ảnh: Tư liệu: Bảo tàng Hồ Chí Minh)

Thực hiện Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh

2. Về bản Di chúc đã được công bố chính thức tháng 9-1969 sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời

Hội nghị bất thường của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa III) họp chiều ngày 03-9-1969 đã giao cho Bộ Chính trị trách nhiệm công bố Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bản Di chúc được công bố chính thức chủ yếu dựa theo bản Bác viết năm 1965, trong đó có một số đoạn được bổ sung hoặc thay thế bằng những đoạn tương ứng Bác viết năm 1968 và năm 1969. Cụ thể cơ cấu của bản Di chúc đã công bố chính thức như sau:

- Đoạn mở đầu, lấy nguyên văn toàn bộ đoạn mở đầu Bác viết năm 1969, thay cho đoạn mở đầu Bác viết năm 1965. Bút tích của Bác về đoạn này đã được chụp lại và công bố đầy đủ năm 1969.

- Phần giữa, từ đoạn nói về Đảng đến hết đoạn nói về phong trào cộng sản thế giới là nguyên văn bản Bác viết năm 1965.

- Đoạn “về việc riêng”, năm 1965 Bác dặn dò về việc tang và viết về hỏa táng, dặn để lại một phần tro xương cho miền Nam; năm 1968, Bác viết lại đoạn này, dặn để tro vào ba hộp sành, cho Bắc, Trung, Nam mỗi miền một hộp. Ngoài ra còn viết bổ sung một đoạn nói về cuộc đời của bản thân như sau:

“Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Nay dù phải từ biệt thế giới này, tôi không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc là tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa”.

Bản Di chúc đã công bố lấy nguyên văn đoạn Bác viết về bản thân năm 1968, trừ đoạn nói về hỏa táng.

- Đoạn cuối, từ chữ “Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình thân yêu...” cho đến hết là nguyên văn đoạn Bác viết năm 1965. Về đoạn này, năm 1968 và năm 1969 Bác không sửa lại hoặc viết thêm.

- Trong bản Di chúc đã công bố, các đoạn đều lấy nguyên văn bản gốc, chỉ có một câu có sửa lại. Bản 1965 Bác viết: “Cuộc kháng chiến chống Mỹ có thể sẽ kéo dài mấy năm nữa”; bản công bố chính thức sửa lại là: “Cuộc kháng chiến chống Mỹ có thể còn kéo dài”.