Đhanuôr lâng pr’zợc nha nhêr!

Chủ tịch Hồ Chí Minh chắp nhêr nắc ơy đợc đoọng ha pa zêng Đảng, pa zêng đhanuôr hêê mưy ta la Di chúc pa bhlâng chr’nắp. Di chúc bơơn xay moon xang bêl ava lấh bil lâng nắc dưr váih mưy bh’rợ cổ vũ ga mắc lâng prang Đảng, pa zêng đhanuôr, quân hêê gung dưr pa chô thắng lợi ooy đắh bh’rợ pa chô pazưm k’tiếc k’ruung lâng âng đơ ơng k’tiếc k’ruung dzoọc chủ nghĩa xã hội. Xa nay tin bêl đâu, azi nắc xay moon n’juông la lay cớ ooy ta la di chúc âng ava Hồ.

TA LA BHA AR PA GLÚH P’CẮH C’MOO 1969

G’lúh zêl Mỹ, trông dấc k’tiếc k’ruung hân đhơ zi lấh năl mơ zr’nắh k’đhạp, chếêt bil, nắc bơơn thắng lợi liêm choom.

Nắc đoo mưy râu la lua.

Acu vêy cr’noọ tước t’ngay n’nắc, acu lướt vốch cóh 2 miền Nam Bắc, đoọng hơnh déh đhanuôr, cán bộ lâng chiến sĩ anh hùng, lưm ta moóh zâp apêê t’coóh t’ha, zâp apêê a’châu đha đhâm c’moor, p’niên nha nhêr âng hêê.

Xang nặc, acu nắc p’cắh mặt đhanuôr hêê lưm lêy lâng cảm ơn zâp k’tiếc k’ruung đhi noo ooy đắh xã hội chủ nghĩa, lâng zâp k’tiếc k’ruung bhrợ pr’zợc zâp prang ơy liêm ta níh zooi zúp zêl Mỹ, trông dấc k’tiếc k’ruung hêê.

***

T’coóh Đỗ Phủ nắc manứih bhrợ thơ pr’hay bhlâng cóh Trung Quốc, xoọc lang đông Đường, vêy c’nắt xay moon: “tơợ a hay hăt ngai vêy ma mông đanh mơ đêêc” nâu đoo nắc “manứih ma mung 70 c’moo, cắh bool lêy”.

C’moo đâu, acu nắc 79 c’moo, nắc cung ma mung đenh bhlâng, hân đhơ cơnh đếêc, tinh thần, a’cọ a’bục dzợ tr’ang tưn taách liêm, hân đhơ c’rơ cắh dzợ cơnh l’lăm ahay. Bêl apêê lấh 70 c’moo, nắc t’coóh đhưr. Nâu đoo cung cắh râu cha chrứih.

Hân đhơ cơnh đếêc ngai dzợ năl acu bhrợ têng cách mạng, bhrợ đoọng ha k’tiếc k’ruung, bhrợ đoọng ha đhanuôr ha mơ đenh dzợ?

Tu cơnh đếêc, acu đợc lơi đợ cr’liêng xa nay cơnh đâu, ha dang bêl acu lưm t’coóh Các Mác, t’coóh Lênin lâng zâp apêê cách mạng n’lơơng, nắc đhanuôr prang k’tiếc k’ruung, đồng chí cóh Đảng lâng pr’zợc zâp ooy zêng c’jựch lêy.

L’lăm moon ooy Đảng-Tu đoàn kết nhâm mâng, mưy loom mưy luônh bhrợ đoỌng ha giai cấp, ha đhanuôr, k’tiếc k’ruung, nắc tợơ t’ngay bhrợ pa dưr tước đâu, Đảng ơy đoàn kết, bhrợ têng lâng k’đhợơng bhrợ đhanuôr hêê t’bhlâng zêl cha groong lêy chô tợơ thắng lợi nâu tước thắng lợi lơơng.

Đoàn kết nắc mưy truyền thống chr’nắp bhlâng âng Đảng lâng đhanuôr hêê. Zâp đồng chú tợơ Trung ương tước zâp chi bộ nắc lêy zư đoàn kết đh’rứah liêm âng Đảng cơnh zư c’la âng đay.

Cóh Đảng bhrợ têng liêm ma mơ, pậ bhứah, ta luôn lâng ta níh tự phê bình lâng phê bình nắc bhiệc chr’nắp đoọng bhrợ pa liêm lâng pa dưr pa xớc bh’rợ đoàn kết lâng pazưm đh’rứah âng Đảng. Nắc lêy vêy tình đồng chí, chắp nhêr đh’rứah.

Đảng hêê nắc mưy Đảng k’đhợơng quyền. Zâp đảng viên lâng cán bộ nắc lêy lalua năl ghít pr’ắt bh’rợ cách mạng, lalua lêy k’míah, liêm ta níh. Lêy zư Đảng hêê liêm sạch, chr’nắp nắc manứih k’đhợơng bhrợ bha lâng, nắc manứih liêm ta níh âng đhanuôr.

Đoàn viên lâng đha đhâm c’moor ahêê moon zr’nưm nắc liêm choom, zâp bhiệc zêng pâh bhrợ l’lăm, doọ vêy k’noọ zr’nắh, vêy cr’noọ t’bhlâng. Đảng lêy k’rang p’too pa choom loom pr’chăp cách mạng đoọng ha pêê, pa choom apêê váih đợ manứih k’đhợơng bhrợ pa dưr chủ nghĩa xã hội n’jứah “hồng” n’jứah “chuyên”.

Pa choom lang cách mạng đoọng ha lang t’tưn nắc mưy bhiệc chr’nắp bhlâng.

Đhanuôr pa bhrợ ahêê ắt cóh xuôi cung cơnh cóh k’coong ch’ngai, nắc năl mơ lang ặt zâng lâng zr’nắh zr’dô, ta vay zi nắh, zi lấh bấc chu tr’zêl tr’penh.

Hân đhơ cơnh đếêc, đhanuôr hêê anh hùng bhlâng, grơơ nhool, zay ta bách. Tợơ t’ngay váih Đảng, đhanuôr hêê ta luôn ting Đảng, liêm ta níh lâng Đảng.

Đảng nắc lêy vêy c’lâng bh’rợ liêm choom đoọng pa dưr pa xớc kinh tế lâng văn hoá, đoọng cắh ha mơ pa đhêy pa dưr dal pr’ắt tr’mung đhanuôr.

G’lúh zêl penh lâng a’rập Mỹ vêy choom đenh đươnh. Đhanuôr hêê vêy choom bil pất bấc. Hân đhơ đhơ cơnh, ahêê nắc lêy t’bhlâng zêl lệêng a’rập Mỹ bơơn thắng lợi liêm zâp.

Dzợ crâng k’coong, dzợ đác, dzợ manứih

Thắng a’rập Mỹ, ahêê bhrợ pa dưr lấh mưy zệt t’ngay đâu!

Hân đhơ zr’nắh k’đhạp ha mơ, đhanuôr hêê nắc t’bhlâng bhrợ liêm xang thắng lợi. A’rập Mỹ nắc lêy dưr mứt oó dzợ ặt cóh k’tiếc hêê. K’tiếc k’ruung hêê nắc bơơn pa chô. Đhanuôr Nam Bắc nắc k’rong pazưm mưy đông. K’tiếc k’ruung hêê vinh dự nắc mưy k’tiếc k’ruung k’tứi ha dợ ơy grơơ nhool zêl lêệng a’rập Pháp lâng Mỹ, lâng ơy chrooi pa xoọng liêm chr’nắp ooy bh’rợ pa chô acoon manứih.

Đắh bh’rợ cộng sản bha lang k’tiếc – Nắc mưy manứih tất lang bhrợ đoọng ha cách mạng, acu ting tự hào lâng râu c’rơ âng bh’rợ cộng sản lâng công nhân bha lang k’tiếc bấc ha mơ nắc acu ting k’ay loom mơ đếêc tu râu pazưm xoọc đâu âng zâp đảng đhi noo.

Acu rơơm kiêng Đảng hêê nắc t’bhlâng bhrợ têng, chrooi pa xoọng liêm choom ooy bhiệc pa dưr cớ khối đại đoàn kết âng zâp đảng đhi noo đhị pr’đợơ chủ nghĩa Mác-Lênin lâng chủ nghĩa bha lang k’tiếc vô sản, liêm choom.

Acu tin nắc zâp đảng đhi noo lâng zâp k’tiếc k’ruung đhi noo nắc lêy đoàn kết pazưm.

***

Đắh bhiệc lalay – Tất lang cu lứch loom bhrợ pa dưr đoọng ha k’tiếc k’ruung, cách mạng, ha đhanuôr. Nâu cơy hân đhơ cắh dzợ mamung nắc acu cung doọ râu k’ay loom, nắc mưy chợơ cắh bơơn bhrợ têng đenh lấh, bấc lấh.

Xang bêl acu bil, nắc lêy oó bhrợ têng bhuốih cáih liêm ta níh, bấc, bhrợ ta úah giờ lâng zên bạc âng đhanuôr.

***

Pr’lứch hơơn, acu đợc đoọng bấc râu chắp nhêr đoọng ha prang đhanuôr, prang Đảng, ha pa zêng bộ đội, đoọng apêê a’châu đha đhâm c’moor lâng p’niên k’tứi.

Acu cung pa gơi râu hơnh déh, chắp nhêr tước zâp đồng chí, zâp apêê pr’zợc lâng zâp apêê a’châu cóh bha lang k’tiếc.

Râu âng cu rơơm kiêng pr’lứch nắc: Prang Đảng, prang đhanuôr hêê đoàn kết t’bhlâng, bhrợ pa dưr mưy k’tiếc k’ruung Việt Nam hoà bình, pazưm đh’rứah, độc lập, liêm ma mơ lâng k’rơ k’van, lâng chrooi pa xoọng liêm chr’nắp ooy bh’rợ cách mạng bha lang k’tiếc.

Hà Nội, t’ngay 10 c’xêê 5 c’moo 1969
Hồ Chí Minh

(Ảnh tư liệu)

Thưa bà con và các bạn!

Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân ta một bản Di chúc vô cùng quý báu. Di chúc được công bố ngay sau khi Bác qua đời và đã trở thành một nguồn cổ vũ lớn đối với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tiến lên giành thắng lợi trong sự nghiệp giải phóng Tổ quốc, thống nhất đất nước và đưa nước nhà vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Bản tin hôm nay, chúng tôi giới thiệu phần tiếp theo trong bản Di chúc của Người.

                                        BẢn công bỐ năm 1969

Cuộc chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hy sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn.

Đó là một điều chắc chắn.

Tôi có ý định đến ngày đó, tôi sẽ đi khắp hai miền Nam - Bắc, để chúc mừng đồng bào, cán bộ và chiến sĩ anh hùng; thăm hỏi các cụ phụ lão, các cháu thanh niên và nhi đồng yêu quý của chúng ta.

Kế theo đó, tôi sẽ thay mặt nhân dân ta đi thăm và cảm ơn các nước anh em trong phe xã hội chủ nghĩa, và các nước bầu bạn khắp năm châu đã tận tình ủng hộ và giúp đỡ cuộc chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta.

***

Ông Đỗ Phủ là người làm thơ rất nổi tiếng ở Trung Quốc đời nhà Đường, có câu rằng: “Nhân sinh thất thập cổ lai hy”, nghĩa là “người thọ 70, xưa nay hiếm”.

Năm nay, tôi vừa 79 tuổi, đã là lớp người “xưa nay hiếm” nhưng tinh thần, đầu óc vẫn rất sáng suốt, tuy sức khoẻ có kém so với vài năm trước đây. Khi người ta đã ngoài 70 xuân, thì tuổi tác càng cao, sức khoẻ càng thấp. Điều đó cũng không có gì lạ.

Nhưng ai mà đoán biết tôi còn phục vụ cách mạng, phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân được bao lâu nữa?

Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.

Trước hết nói về Đảng - Nhờ đoàn kết chặt chẽ, một lòng một dạ phục vụ giai cấp, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, cho nên từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta đã đoàn kết, tổ chức và lãnh đạo nhân dân ta hăng hái đấu tranh tiến từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta. Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình.

Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng cố và phát triển sự đoàn kết và thống nhất của Đảng. Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau.

Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân.

Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”.

Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết.

Nhân dân lao động ta ở miền xuôi cũng như ở miền núi, đã bao đời chịu đựng gian khổ, bị chế độ phong kiến và thực dân áp bức bóc lột, lại kinh qua nhiều năm chiến tranh.

Tuy vậy, nhân dân ta rất anh hùng, dũng cảm, hăng hái, cần cù. Từ ngày có Đảng, nhân dân ta luôn luôn đi theo Đảng, rất trung thành với Đảng.

Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân.

Cuộc kháng chiến chống Mỹ có thể còn kéo dài. Đồng bào ta có thể phải hy sinh nhiều của, nhiều người. Dù sao, chúng ta phải quyết tâm đánh giặc Mỹ đến thắng lợi hoàn toàn.

Còn non, còn nước, còn người,

Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay!

Dù khó khăn gian khổ đến mấy, nhân dân ta nhất định sẽ hoàn toàn thắng lợi. Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà. Nước ta sẽ có vinh dự lớn là một nước nhỏ mà đã anh dũng đánh thắng hai đế quốc to - là Pháp và Mỹ; và đã góp phần xứng đáng vào phong trào giải phóng dân tộc.

Về phong trào cộng sản thế giới - Là một người suốt đời phục vụ cách mạng, tôi càng tự hào với sự lớn mạnh của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế bao nhiêu, thì tôi càng đau lòng bấy nhiêu vì sự bất hòa hiện nay giữa các đảng anh em!

Tôi mong rằng Đảng ta sẽ ra sức hoạt động, góp phần đắc lực vào việc khôi phục lại khối đoàn kết giữa các đảng anh em trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý, có tình.

Tôi tin chắc rằng các đảng anh em và các nước anh em nhất định sẽ phải đoàn kết lại.

***

Về việc riêng - Suốt đời tôi hết lòng hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Nay dù phải từ biệt thế giới này, tôi không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc là tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa.

Sau khi tôi đã qua đời, chớ nên tổ chức điếu phúng linh đình, để khỏi lãng phí thì giờ và tiền bạc của nhân dân.

***

Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh niên và nhi đồng.

Tôi cũng gửi lời chào thân ái đến các đồng chí, các bầu bạn, và các cháu thanh niên nhi đồng quốc tế.

Điều mong muốn cuối cùng của tôi là: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới.

Hà Nội, ngày 10 tháng 5 năm 1969
Hồ Chí Minh