C’moo 2018, lơi bh’rợ tr’nêng đhị Công ty thep Đana Ý, anoo Trương Văn Tùng chô ooy chr’val Hoà Phú, chr’hoong Hoà Vang, t’bhlâng bhrợ cha đhị đhăm k’tiêc âng vel đong. Tơợ râu chêêc n’năl lêy tơơm prí col crêê cơnh lâng đhăm k’tiêc da ding k’coong cơnh Hoà Phú, anoo năc vặ zên, xăl bhươn keo k’nặ 1 héc ta âng pr’loong đong năc choh prí n’nâu. Coh tr’nơơp, anoo choh lêy 200 bha nụ (muy bha nụ tơợ 4 tước 5 t’nơơm), xang bêl lêy prí chặt vaih liêm, c’nuung prí bâc pơơng, p’lêê liêm, vêy thị trường đươi dua bâc năc choh bhrợ t’bâc prang đhăm k’tiêc. Anoo Trương Văn Tùng xay moon: pa châng lâng pazêng prí râu lơơng cơnh prí mốc, prí a loọng năc tơơm prí col năc buôn ng’chọh, doọ lậh bil g’lêêh c’rơ ng’zư lêy, chr’năp nhâm mâng, ting n’năc doọ k’pân căh ngai câl. Lâng chr’năp âng prí tơợ 150 tươc 200 r’bhâu đồng, zập c’moo pr’loọng đong anoo Tùng bơơn pay pa chô lâh 100 ức đồng xang bêl pac lơi zên: “Tơơm prí col n’nâu vêy chr’năp ga măc pa bhlâng, ta luôn nhâm mâng ooy chr’năp doọ bil chr’năp cơnh pazêng tơơm prí n’lơơng. Bh’rợ choh prí n’nâu năc công ba buôn, tơợ bêl choh tơợ bêl pay pa chô năc đanh mơ pêê c’xêê m’pâng. Coh l’lăm ahay acu choh keo, đhí boo tuh bhlong năc choom bhrợ tr’đeh c’lâm, bil bal bâc năc tơợ bêl choh prí năc râu bil hư công doọ lâh, ha dang vaih boo tuh vêy pa huiư năc công buôn ng’bhr’lậ pa liêm coh cr’chăl bơr pêê c’xêê. Râu chr’năp bhlâng choh tơơm prí n’nâu năc vêy manuyh tươc câl đhị bhươn, pay pa chô ba buôn năc thu nhập công bâc lâh mơ…”

Tơợ bêl vêy thu nhập nhâm mâng tơợ bhươn prí, anoo Trương Văn Tùng ma bhrợ c’rol, băn p’xoọng 700 p’nong a tứch, k’nặ 30 p’nong a ọc crâng. Ting cơnh anoo Tùng, hâu tu anoo choh prí đh’rưah lâng băn a tứch, a ọc năc đoọng đươi pazêng bh’năn lâng phân bón ơy vêy, pa xiêr zên k’rong bhrợ. Pay pa chô prí xang anoo choom đươi prí n’nâu băn a ọc, a tứch lâng đợ êế a ọc, a tứch năc đơơng lúc ooy tơơm prí. Lâh n’năc, anoo năc dợ lươt lêy, pa choom tơợ pa zêng bh’rợ pa dưr kinh tế liêm choom, chêêc n’năl coh sách báo, Internet đoọng vêy p’xoọng c’năl xay bhrợ ooy bh’rợ ch’choh, b’băn. Đươi vêy cơnh đêêc, a ọc, a tứch âng pr’loỌng đong anoo Tùng ta luôn dưr vaih liêm, doọ lâh crêê pr’luhm, ta luôn pa câl, zập c’moo bơơn pay pa chô k’nặ 350 ức đồng: “Tơơm prí xang bêl pay pa chô năc ng’vất lơi năc ta uah pa bhlâng, tu cơnh đêêc, acu k’noọ tươc ooy bh’rợ băn a tứch, a ọc đoọng đươi bh’năn n’nâu. Ha dợ prá năc ng’đươi phân bón tơợ bh’rợ b’băn, n’jưah pa xiêr zên n’jưah liêm crêê ha tơơm prí. Lâh n’năc, acu công pa câl p’lêê p’coo, r’veh r’đoong sạch liêm coh vel đong đoọng ta mooi du lịch câl đươi lâng vêy p’xoọng bh’rợ tr’nêng ha k’điêl k’coon.”

Liêm choom tơợ bh’rợ kinh tế zazum, anoo Trương Văn Tùng p’loon coh cr’chăl doọ trơ vâng năc tươc ooy pazêng pr’loọng đong đhanuôr coh bhươl cr’noon, ta đang moon đhanuôr ting choh prí lâng pa dưr kinh tế tơợ pazêng tơơm chr’noh liêm choom lâng đhr’năng âng pleng k’tiêc đhị vel đong đoọng pa dưr thu nhập, t’bil ha ul pa xiêr đharựt, Ngai căh vêy zên bhrợ têng năc anoo đoọng vặ zên, ta bhúch m’ma anoo đoọng m’ma, căh n’năl cơnh bhrợ têng năc anoo pa choom đh’rưah ting bhrợ têng lâng đhanuôr. Ting cơnh t’cooh Đặng Năng coh cr’noon Hoà Phước, chr’val Hoà Phú, cr’noọ t’bhlâng t’vaih cr’van cr’bhộ âng anoo Trương Văn Tùng bhrợ ha đhanuôr coh vel đong chăp hơnh pa bhlâng: “Tùng dợ p’niên năc đa đơơh, ta béch coh bh’rợ choh prí col. Lâh n’năc năc dợ băn a tứch, a ọc lâng bhrợ bâc pr’đươi chr’noh chr’bêệt n’lơơng. Đhanuôr coh cr’noon ngai ta bhuch n’hau năc Tùng tươc zup zooi, xoọc k’ăy k’naanh năc chở đơơng lươt khám năc Tùng chở đơơng đơơh.”

Pazêng c’moo đăn đâu, đhị pazêng bhươl cr’noon, da ding k’coong âng chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng ting t’ngay n’leh bâc bh’rợ pa dưr kinh tế liêm choom, thu nhập zập c’moo k’ha riêng ức đồng. Apêê ta đhâm c’mor ta luôn năc đợ manuyh bha lâng coh xa nay bh’rợ bhrợ cha lâng bâc bh’rợ liêm choom cơnh: bh’rợ băn ađuh âng Tống Trường Giang coh chr’val Hoà Phước; bh’rợ choh tri Linh Chi bhrợ t’vaih cao, buah, cha năm âng Nguyễn Văn Nhi coh chr’val Hoà Nhơn, băn axiu dìa coh k’ruung Trường Định âng Lê Minh, coh chr’val Hoà Phú… Bí thư Đoàn chr’val Hoà Phú, chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng, Nguyễn Phú Quý xay moon: Lâng pr’đơc bh’rợ tr’nêng coh c’moo 2021 năc c’moo ta đhâm c’mor bhrợ cha, bhrợ pa dưr pr’ăt tr’mông, pazêng cấp bộ, đoàn năc đơơh loon zooi pazêng apêê pr’zơc bhrợ cha lâng bâc cơnh bh’rợ tr’nêng chr’năp liêm: “Đoàn chr’val Hoà Phú ơy t’bhlâng xay bhrợ ooy bh’rợ pa dưr kinh tế lâng ta đhâm c’mor đhị zr’lụ. Coh pazêng c’moo ahay, bâc bhlâng apêê pr’zơc bhrợ bâc ooy bh’rợ b’băn, ch’choh, muy bơr pr’zơc năc ta béch g’lăng bhrợ têng đợ bh’rợ pa dưr du lịch cruung đác, nông nghiệp đươi dua pr’đươi công nghệ dal. Tươc nâu cơy công ơy vêy bâc bh’rợ liêm choom. Đoàn chr’val công ơy bhrợ t’vaih p’xoọng muy bơr câu lạc bộ cơnh câu lạc bộ tơợp bhrợ cha, câu lạc bộ ta đhâm c’mor ta béch g’lăng. Đoàn công t’bhlâng pa dưr kinh tế tơợ bh’năn đoọng crêê cơnh lâng đhr’năng đhị vel đong công cơnh đoọng bhrợ pr’đươi ha ta moon du lịch bêl tươc ooy zr’lụ.”/.

Làm giàu từ mô hình kinh tế tổng hợp

                               PV VOV Miền Trung

“Năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm”, đó là những gì người dân địa phương nói về anh Trương Văn Tùng ở thôn Hòa Phước, xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng. Còn rất trẻ nhưng thanh niên này đã xây dựng thành công mô hình kinh tế tổng hợp với gần 1 héc ta chuối thanh tiêu, hàng trăm con gà, vịt, heo rừng lai, mỗi năm cho thu nhập từ 450 đến 500 triệu đồng. Đây là mô hình kinh tế có hiệu quả cao, được huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng nhân rộng ra các địa phương khác.

Năm 2018, từ bỏ công việc tại Công ty thép Đana Ý, anh Trương Văn Tùng trở về xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang, quyết tâm lập nghiệp trên mảnh đất quê hương. Qua tìm hiểu, nhận thấy cây chuối thanh tiêu phù hợp với những vùng đất miền núi, trung du như Hòa Phú, anh mạnh dạn vay vốn, chuyển đổi vườn keo gần 1 héc ta của gia đình sang trồng loại chuối này. Mới đầu, anh trồng thử nghiệm 200 bụi chuối (mỗi bụi từ 4 đến 5 cây), sau khi thấy chuối lên xanh tốt, buồng chuối nhiều nải, quả đẹp, được thị trường ưa chuộng mới nhân rộng ra toàn bộ diện tích. Anh Trương Văn Tùng chia sẻ: so với các loại chuối khác như chuối mốc, chuối cau thì cây chuối thanh tiêu dễ trồng, ít tốn công chăm sóc, giá cả ổn định, mà lại không lo đầu ra. Với giá chuối bình quân mỗi buồng từ 150 đến 200 ngàn đồng, mỗi năm gia đình anh Tùng thu về hơn 100 triệu đồng sau khi trừ chi phí:“Cây chuối thanh tiêu này có giá trị rất lớn, luôn luôn ổn định về giá chứ không mất giá như các loại chuối khác. Cách trồng loại chuối này thì cũng đơn giản, từ khi trồng đến khi thu hoạch chỉ mất ba tháng rưỡi. Trước đây tôi trồng keo, bão lũ có thể làm gãy, thiệt hại rất nhiều nhưng khi chuyển qua cây chuối thì thất thoát rất ít, nếu mưa lũ có làm hư hỏng thì cũng có thể khắc phục được trong vòng vài ba tháng. Điều quan trọng trồng cây chuối này có thương lái đến mua tận vườn, thu hoạch dễ dàng mà thu nhập lại cao.”

Từ khi có thu nhập ổn định từ vườn chuối, anh Trương Văn Tùng đầu tư xây dựng chuồng trại, nuôi thêm 700 con gà, gần 30 con heo rừng lai. Theo anh Tùng, sở dĩ anh chọn mô hình trồng chuối kết hợp chăn nuôi gà, lợn là để tận dụng nguồn thức ăn và phân bón sẵn có, giảm bớt chi phí đầu tư. Thu hoạch chuối xong anh có thể dùng cây chuối làm thức ăn cho lợn, gà và nguồn chất thải từ chăn nuôi thì đem bón cho cây chuối. Ngoài ra, anh còn đi tham quan, học hỏi từ các mô phát triển kinh tế thành công, tìm hiểu trên sách báo, Internet để có thêm kiến thức áp dụng vào trồng trọt, chăn nuôi. Nhờ đó, đàn lợn, gà của gia đình anh Tùng luôn phát triển tốt, ít bị dịch bệnh, liên tục xuất bán, mỗi năm thu về gần 350 triệu đồng: “Cây chuối sau khi mình thu hoạch mà bỏ đi thì hoang phí quá, vì vậy mình mới nghĩ nuôi gà, lợn để tận dụng nguồn thức ăn này. Còn chuối thì mình dùng phân bón từ chăn nuôi, vừa giảm chi phí vừa an toàn cho cây chuối. Ngoài ra, tôi cũng mở thêm một điểm bán trái cây và nông sản sạch ở địa phương để phục vụ khách du lịch và có thêm công ăn việc làm cho vợ.”

Thành công từ mô hình kinh tế tổng hợp, anh Trương Văn Tùng tranh thủ thời gian rảnh rỗi đến các hộ dân trong thôn, vận động bà con tham gia trồng chuối và phát triển kinh tế từ các loại cây ăn quả phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu tại địa phương để tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo. Ai thiếu vốn anh cho mượn vốn, thiếu giống anh sẵn sàng hỗ trợ, chưa biết cách làm anh xắn tay vào làm cùng bà con. Theo ông Đặng Năng ở thôn Hòa Phước, xã Hòa Phú, ý chí, nghị lực làm giàu của anh Trương Văn Tùng khiến người dân địa phương rất nể phục:“Tùng thì tuổi đời còn rất trẻ nhưng rất năng động, có sáng kiến trong làm mô hình chuối thanh tiêu. Ngoài ra còn nuôi gà, lợn và làm ra nhiều sản phẩm nông sản khác. Bà con trong thôn ai thiếu gì Tùng sẵn sàng giúp đỡ, lúc đau ốm cần chở đi khám là Tùng chở đi ngay.”

Những năm gần đây, tại các địa bàn nông thôn, miền núi của huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng ngày càng xuất hiện nhiều mô hình phát triển kinh tế hiệu quả, thu nhập mỗi năm hàng trăm triệu đồng. Lực lượng thanh niên luôn đi đầu trong phong trào lập thân, lập nghiệp với nhiều mô hình tiêu biểu như: mô hình nuôi ếch của Tống Trường Giang ở xã Hòa Phước; trồng nấm Linh Chi để sản xuất thành cao, rượu, mỹ phẩm của Nguyễn Văn Nhi ở xã Hòa Nhơn; nuôi cá dìa trên sông Trường Định của Lê Minh, ở xã Hòa Phú... Bí thư Đoàn xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, Nguyễn Phú Quý cho biết: Với chủ đề hoạt động của năm 2021 là “Năm thanh niên khởi nghiệp, lập nghiêp”, các cấp bộ, đoàn sẽ chú trọng hỗ trợ các bạn trẻ lập thân, lập nghiệp bằng nhiều giải pháp thiết thực:“Đoàn xã Hòa Phú đã chú trọng công tác phát triển kinh tế đối với thanh niên trên địa bàn. Những năm qua, đa phần các bạn tập trung vào mô hình chăn nuôi, trồng trọt, một số bạn rất là sáng tạo trong xây dựng các mô hình như phát triển du lịch sinh thái, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đến nay cũng đã có nhiều mô hình thành công, mang lại hiệu quả. Đoàn xã cũng đã thành lập thêm một số câu lạc bộ như CLB khởi nghiệp, lập nghiệp, CLB sáng tạo trẻ. Đoàn cũng sẽ tập trung vào phát triển kinh tế từ con vật nuôi để phù với với điều kiện tại địa phương cũng như để phục vụ sản phẩm cho khách du lịch đến địa bàn./.”