Lướt pa bhrợ đhị Hạt kiểm lâm Tây Giang, anoo Nguyễn Xuân Minh, 30 c’moo, vel bhươl cóh chr’val Đại Nghĩa, chr’hoong Đại Lộc dzợ vêy cr’noọ cr’niêng pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung lâng bh’rợ chóh bhơi r’véh liêm sạch. Hân đhơ cơnh đêếc, bhiệc pa câl bhơi r’véh cắh têêm ngăn nắc anoo chấc lêy c’lâng lướt t’mêê. Xang bêl chóh lêy, anoo Minh lêy pô hồng liêm glặp lâng pr’đơợ plêệng k’tiếc zr’lụ k’tiếc Tây Giang. Tơợp c’moo n’nắc ahay, xang bêl bhrợ lêy liêm choom bhiệc pay đác tơợ pô hồng, anoo Minh nắc lêy k’rong bhrợ bhươn ga mắc đoọng chóh pô hồng đhị đâu.

Bơơn pr’zợc zooi zúp đoọng zên cung cơnh pa choom đắh chóh bhrợ, pay pa glúh toner pô hồng, lêy pay đhị k’tiếc chóh bhơi r’véh bêl ahay đhị trung tâm chr’hoong Tây Giang, anoo Minh bhrợ pa liêm, ra văng đoọng ha bhiệc chóh pô. Rúh tr’nơợp, anoo dzoọc cóh mạng câl 100 t’nơơm pô hòng lâng zên 6 ực đồng tơợ tỉnh Hưng Yên. Xang 2 c’xêê t’bhlâng zư lêy, đợ t’nơơm pô hồng tr’nơợp nắc ơy glúh váih pô. Hân đhơ cơnh đêếc cắh crêê cơnh cr’noọ, pô cắh vêy đha hưm tu câl cắh crêê m’ma. Hân đhơ cơnh đêếc cung doọ ta u loom, anoo Minh nắc t’bhlâng lêy cha mêết coọp xe chô tước đhị pa câl m’ma têêm liêm lấh. Anoo moon: Bêl đêếc coọp xe chô tước Vĩnh Phúc câl 1.000 đoong pô hồng đơơng chô chóh. Hân đhơ cơnh đêếc, c’la bhươn nâu cắh zâp đoọng ha cu câl pay mưy chu. Mơ 1 c’xêê nắc pa gơi mơ 200-300 t’nơơm.

Tước c’xêê 10 c’moo n’nắc ahay, đợ t’nơơm pô hồng nâu dưr váih lâng nắc tơợp đơơng chô bh’nơơn. Hân đhơ ơy bơơn m’ma đha hưm nắc lưm mưy râu dzợ k’đhạp. Nâu đoo nắc bhưon hồng đăn ha rêê keo nắc dưr váih pr’lụ tụ bha bhoọc tơợ keo, bhrợ 3.000 đoong pô hồng ma chêết.bhươn pô hồng âng anoo Minh cắh vêy đuơi dua phân, zanươu hoá học nắc dưr váih bấc g’rưy. Anoo Minh moon: Xang bấc cr’chăl t’ngay zư lêy, ta moóh pa choom, đợ t’tưn nắc acu cung bơơn năl c’lâng bh’rợ zư lêy pr’lúh cr’ay pr’lụ tụ bha bhoọc. ha dợ đắh g’ruy nắc zâp t’ngay acu pay 2 lon cha nêếh đoọng t’pấh a’chim a’íh chô cha, zâp chu cha xong nắc a’chim a’íh nâu zêng pay cha luyôn g’rưy cóh pô hồng.

Lứch c’moo 2019, anoo Minh lâng c’bhúh pr’zợc bhrợ pa dưr Hợp tác xã pô hồng pa zêng 11 cha nặc, âng anoo Minh bhrợ Gíam đốc. xoọc đâu, bhươn chóh pô hồng vêy k’noọ 8.000 t’nơơm đhị k’tiếc bhứah 13.000 mét vuông, ooy đâu, k’dâng 5.000 t’nơơm choom bơơn bhrợ. Bhươn hồng âng Hợp tác xã pô hồng pa dưr pa xớc liêm choom, hân đhơ cơnh đêếc, cung cắh ơy choom pa câl m’ma, tu nắc pazưm zư lêy t’nơơm pay pô bhrợ trà pô hồng lâng toner pô hồng. tơợ pr’đươi pr’dua bêl tr’nơợp nắc mưy gọ k’tứi, anoo Minh lâng pr’zợc nắc lêy cha mêết bhrợ pa dưr xưởng 24 mét vuông lâng bhrợ têng liêm choom hệ thống bhrợ t’váih toner pô hồng. xoọc đâu, lâng 5.000 t’nơơm, zâp t’ngay bhươn pô bơơn bhrợ 8-20 ký pô hồng.

Zâp ra diu xang bêl bơơn bhrợ, pô hồng nắc bơơn lêếh pay, sát khuẩn xang nặc t’moót cóh gọ, pay pa glúh toner pô hồng. mưy gọ vêy choom bơơn bhrợ bấc bhlâng 20 ký pô hồng, 1 ký nắc vêy pa glúh 1 lít đác đha hưm pô hồng. anoo Minh moon: Bhiệc lêy cha mêết đoọng bhrợ t’váih zâp pr’đươi đắh pô hồng lưm bấc zr’nắh k’đhạp, lấh mơ nắc đắh khoa học kỹ thuật. Xang mưy cr’chăl k’rong bhrợ, lêy cha mêết, c’bhúh pa bhrợ âng zi nắc ơy bhrợ têng liêm choom 2 bh’nơơn pr’đươi chr’nắp, nắc trà pô hồng lâng tinh dầu pô hồng.

Xoọc đâu Hợp tác xã pô hồng bhrợ pa dưr zr’lụ đoọng du lịch lêy chi ớh, chấc ma chụp ảnh, bhrợ c’lâng du lịch ha Tây Giang. Lấh mơ, bhươn pô nâu cung bhrợ đoọng bhiệc bhrợ têêm ngăn đoọng ha 7 cha nặc pa bhrợ cóh vel đông lâng zên zâp c’xêê 6 ực đồng đhị mưy cha nặc. t’coóh Lê Hoàng Linh-Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang đoọng năl, nâu đoo nắc bh’rợ t’mêê lâng nắc mưy ooy đợ bh’rợ choom p’too p’zương bhrợ pa dưr nhâm mâng, bhrợ đoọng cơnh cr’noọ pr’đươi cóh vel đông, chrooi pa xoọng pazưm bhrợ pa dưr du lịch. Ooy c’moo đâu, trà pô hồng bơơn đăng ký pr’đươi OCOP âng tỉnh Quảng Nam. k’noọ tước đâu, chr’hoong Tây Giang t’bhlâng k’rang lêy lâng zooi zúp ting zâp cơ chế lâng bhươn pô hồng nâu đoọng zư lêy, pa dưr pa xớc pậ bhứah đoọng p’têết pazưm pa dưr pa xớc đắh bh’rợ du lịch, bhrợ pa dưr râu t’mêê liêm đoọng ha zr’lụ da ding Tây Giang, nâu đoo nắc râu bh’rợ chr’nắp. Bh’nơơn pr’đươi đắh pô hồng nắc lêy p’têết pazưm nhâm mâng tơợ đợ apêê bhrợ têng, câl pay pr’đươi lâng thị trường./.

Nông trại hoa hồng ở Tây Giang

Từ khu đất khô cằn ở xã A Tiêng, huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, anh Nguyễn Xuân Minh cùng những người bạn trồng vườn hoa hồng rộng lớn, sau đó nghiên cứu, chế biến thành công toner (nước cân bằng da) hoa hồng và trà hoa hồng đưa ra thị trường.

Lên công tác tại Hạt Kiểm lâm Tây Giang, anh Nguyễn Xuân Minh, 30 tuổi, quê xã Đại Nghĩa, Đại Lộc còn nuôi khát vọng phát triển kinh tế với mô hình trồng rau sạch. Tuy nhiên đầu ra sản phẩm rau không ổn định nên anh tìm hướng đi mới. Sau khi trồng thử nghiệm, anh Minh nhận thấy hoa hồng phù hợp với khí hậu vùng đất Tây Giang. Đầu năm ngoài, sau khi  thí nghiệm thành công việc chiết xuất nước cất hoa hồng từ một thiết bị đơn giản, anh Minh quyết định đầu tư làm nông trại trồng hoa hồng tại đây.

Được bạn bè hỗ trợ vốn cũng như kỹ thuật trồng và chiết xuất toner hoa hồng, tận dụng mảnh đất trồng rau trước đây tại trung tâm huyện Tây Giang, anh Minh cải tạo chuẩn bị cho dự án trồng hoa. Lứa đầu tiên, anh lên mạng đặt mua 100 cây hoa hồng với giá 6 triệu đồng từ tỉnh Hưng Yên. Sau 2 tháng dày công chăm sóc, những cây hoa hồng đầu tiên đã cho hoa. Tuy nhiên không như kỳ vọng, hoa không có hương thơm vì mua không đúng giống. Không nản lòng, anh Minh tiếp tục nghiên cứu rồi bắt xe đến tận nơi tìm mua cho đúng giống hồng cổ chuẩn. Anh kể: “Lúc đó tôi bắt xe ra tận Vĩnh Phúc mua 1.000 cành hoa hồng về trồng. Nhưng khổ nỗi chủ vườn không đủ số lượng cung cấp cho tôi một lần. Cứ mỗi tháng lại gửi vào 200 - 300 cây”

Đến tháng 10 năm ngoái, những cây hoa hồng này nở hoa và bắt đầu cho thu hoạch. Dù tìm được giống, đúng hương thơm nhưng lại gặp một khó khăn khác. Đó là vườn hồng gần rẫy keo nên bị bệnh nấm phấn trắng lây lan từ cây keo sang, khiến 3.000 cành hồng giống chết. Vườn hoa hồng của anh Minh không sử dụng phân, thuốc hóa học nên sâu hại xuất hiện. A Minh cho hay: “Sau nhiều thời gian chăm sóc, mày mò tìm hiểu, cuối cùng tôi cũng tìm được phương pháp chữa bệnh nấm phấn trắng. Còn về sâu bệnh, mỗi ngày tôi dùng 2 lon gạo dẫn dụ đàn chim sẻ đến ăn, mỗi lần ăn xong chim sẻ đều bắt sâu trên cây hoa hồng”

Cuối năm 2019, anh Minh cùng nhóm bạn thành lập Hợp tác xã Hoa Hồng gồm 11 thành viên, do anh Minh làm Giám đốc. Hiện nông trại hoa hồng có gần 8.000 cây trên diện tích 13.000m², trong đó khoảng 5.000 cây cho thu hoạch. Vườn hồng của Hợp tác xã Hoa Hồng phát triển tốt, tuy nhiên vẫn chưa bán giống vì tập trung chăm sóc cây lấy hoa làm trà hoa hồng và toner hoa hồng. Từ dụng cụ ban đầu là chiếc nồi nhỏ, anh Minh cùng bạn nghiên cứu xây nhà xưởng 24m² và chế tạo thành công hệ thống chế chiết xuất toner hoa hồng. Hiện với 5.000 cây, mỗi ngày nông trại thu hoạch 8 - 20kg hoa hồng.

Mỗi buổi sáng sau khi thu hoạch, hoa hồng sẽ được tách cuốn, sát khuẩn rồi bỏ vào nồi chưng cất, chiết xuất toner hoa hồng. Một nồi có thể chiết xuất tối đa 20kg hoa hồng, 1kg cho ra 1 lít nước cất nguyên chất thơm mùi hoa hồng. Anh Minh chia sẻ :“Việc nghiên cứu để tạo ra các sản phẩm từ hoa hồng gặp rất nhiều khó khăn, nhất là về khoa học - kỹ thuật. Sau một quá trình đầu tư, nghiên cứu, nhóm chúng tôi đã sản xuất thành công ra 2 sản phẩm đặc trưng là trà hoa hồng và tinh dầu hoa hồng”

Hiện Hợp tác xã Hoa Hồng xây dựng khu sinh thái theo hướng du lịch trải nghiệm, check-in, mở hướng cho du lịch Tây Giang. Ngoài ra, vườn hồng này cũng tạo việc làm ổn định cho 7 lao động trên địa bàn với thu nhập mỗi tháng 6 triệu đồng/người. Ông Lê Hoàng Linh - Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang cho biết, đây là mô hình mới và là một trong những mô hình có cơ chế khuyến khích trên cơ sở mang tính chất bền vững, giải quyết được nhu cầu của địa phương, góp phần kết hợp tạo ra liên kết phát triển du lịch. Trong năm nay, trà hoa hồng được đăng ký sản phẩm OCOP của tỉnh Quảng Nam.Sắp tới huyện Tây Giang tiếp tục quan tâm và hỗ trợ theo các cơ chế đối với vườn hoa hồng này nhằm duy trì, phát triển nhân rộng để liên kết phát triển trên lĩnh vực du lịch, tạo nét mới cho vùng đồi núi Tây Giang, đây là yếu tố đa mục tiêu. Sản phẩm từ hoa hồng cần sự liên kết chặt chẽ từ những người sản xuất, bao tiêu sản phẩm và thị trường. /.

Bài và ảnh: Thanh Thắng/Báo Quảng Nam