Zr’lụ đha nuôr ăt ma mông n’dup dzung da ding Gành, vel Đức Phổ 1, chr’val Cát Minh, chr’hoong Phù Cát vêy 36 pr’loọng đha nuôr cơnh lâng 128 cha năc ma mông. Nâu đoo năc zr’lụ vêy dhr’năng hr’lang hr’câh pa bhlâng dal, bhrợ cr’pân tươc ma nưih lâng cr’van âng đha nuôr. Bh’rợ pa tơơi, đhăm ăt t’mêê apêê pr’loọng đha nuôr đhị zr’lụ da ding ca coong Gành tươc đhị ăt t’mêê năc k’đươi hân đơơh âng vel đong. Tơơp c’moo đâu, UBND chr’hoong Phù Cát âi k’rong bhrợ pa dưr zr’lụ đhăm ăt t’mêê k’đhơợng nhâm apêê pr’đơợ hạ tầng zr’lụ đha nuôr ăt ma mông xooc đâu dâng 300m. N’đhơ cơnh đêêc, tu cr’đơơng âng pr’luh Covid-19 lâng muy bơr râu k’đhap coh bh’rợ ra pă, đhăm ăt t’mêê tu cơnh đêêc 36 pr’loọng coh zr’lỵ da ding Gành công căh âi choom chô đhị ăt t’mêê.

P’căn Trần Thị Liên, ăt coh bha nụ Núi Gành, chr’val Cát Minh, chr’hoong Phù Cát k’rang, đhị hr’lang da ding núi Gành đhị đong đoo ch’ngai dâng 50 mét, bâc ra đang đhêl k’zêt tấn ting k’tiêc hr’lang ha poọ n’đăh hoọng đong. Bơr c’moo đăn đâu, đhr’năng hr’lang hr’câh dưr vaih k’rơ lâh bêl boo ngân đanh. P’căn Liên rơơm kiêng bơơn pa tơơi đha nuôr bh’nhăn đơơh bh’nhăn choom:“Ăt hr’lang k’tiêc bhrợ ha cu k’pân ga hơt. Bâc bêl đhêl k’tiêc hr’lang xiêr năc zâp ngai dưr mut, ma nưih dưr mut choom ng’cơnh đong xang câ, năc đhưh ăt pr’ngâu đhị đêêc. Ha dnag u hr’lang xiêr năc nâu câi ng’cơnh choom pa tơơi ha ooy. Năc muy năl  dưr mut muy a đay. Zâp c’moo công xó mut. Bâc t’ngay đăn đâu, boo k’pri doó lươt tơơi đhâc, apêê t’ngay t’tun vêy boo năc chính quyền pa tơơi đơơh tu m’pâng ha dum, tơơp ra diu a tưch t’căr hr’lang. Đoo bêl păt boo,  yêm têêm xang n’năc vêy pân rach chô.”

Đhị tỉnh Bình Định xooc dzợ 11 đhị vêy dhr’năng hr’lang dal. Coh đêêc, chr’hoong Hoài Ân vêy 4 zr’lụ, chr’hoong An Lão 3 zr’lụ, chr’hoong Vĩnh Thạnh 2 zr’lụ lâng thành phố Quy Nhơn dzợ 2 zr’lụ. Apêê vel đong zêng bhrợ pa dưr c’lâng bh’rợ pa tơơi đha nuôr zr’lụ hr’lang hr’câh tươc đhị yêm têêm bêl dưr vaih boo ngân.

X’ría c’xêê 10 ha nua, boo ngân bhrợ hr’lang 3 đhị truih c’lâng tơợ chr’val An Trung đâc ooy chr’val An Vinh. Tươc đâu UBND chr’hoong An Lão t’mêê pa đhêy bhrợ bhr’lâ apêê đhị hr’lang truih c’năt c’lâng n’nâu đoọng xe máy lươt ra vach. T’cooh Trương Tứ, Chủ tịch UBND chr’hoong An Lão, tỉnh Bình Định đoọng năl, apêê zr’lụ bha đưn da ding ca coong coh vel đong âi clâp boo, năc muy boo ngân  muy chu năc đơơh hr’lang hr’câh:“ Xang g’luh boo ha nua bhrợ cr’đơơng ngân tươc c’lâng viêr a boc Đồng Mít nâu câi hr’lang bâc đhị. Đợ k’tiêc hêl z’zăng bâc, tu nâu đoo năc c’năt c’lâng t’mêê năc tran bhơơc, nâu câi năc muy bhrợ bhr’lâ mơ đêêc a tôh đoọng đha nuôr lươt ra vach lâng xe ka tứi. Xe ô tô nâu câi căh âi choom đâc. Đợ k’tiêc đhêl hr’lang pa bhlâng bâc n’đhang leh k’tiêc năc pa bhlâng nhum, tu cơnh đêêc căh pân ca chut, hadang c chut năc k’pân hr’lụ đhộ lâh. Xang g’luh tu  năc vêy xay bhrợ t’mâng.”

T’cooh Trần Văn Phúc, Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng Pa dưr vel bhươl tỉnh Bình Định, Ủy viên Thường trực Ban Chỉ huy Zêl lâng cha groong boo tuh lâng chơơc lêy trông dâc bhrêy tăh tỉnh Bình Định đoọng năl, tỉnh âi vêy c’lâng bh’rợ pa tơơi đha nuôr coh 12 zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh dal. Hân noo boo tuh c’moo đâu, apêê chr’hoong năc âi ra văng pa tơơi đha nuôr, căh đơc đha nuôr ăt coh zr’lụ cr’pân, căh yêm têêm:“Pa tơơi đha nuôr coh pr’đơợ pr’luh Covid-19, ha dang ahêê xay bhrợ cơnh zâp c’moo năc dưr vaih râu t’mêê năc pr’luh cr’ay buôn bhưah. Đoọng bơơn k’đhơợng nhâm râu yêm têêm, t’đui đoọng tr’nơơp pa zum lâng apêê pr’loọng đăn đêeec, đợ đong xang mâng năc choom ra pă. Đhr’năng n’lơơng căh choom ra pă năc vêy pa tơơi za zum ooy apêê cơ sở k’rong muy đhị. Bêl ooy đêêc, năc ting moot ooy cr’chăl âng hêê đươi dua ting cơnh pa choom âng Sở Y tế, công cơnh Trung tâm y tế âng vel đong./.”

Bình Định chủ động di dời dân vùng nguy cơ sạt lở núi

Thanh Thắng/VOV-Miền Trung

Cứ đến mùa mưa bão, hàng trăm hộ dân sống gần đồi núi có nguy cơ sạt lở ở tỉnh Bình Định lại thấp thỏm lo âu. Hiện các địa phương sẵn sàng phương án di dời người dân khẩn cấp khi xảy ra mưa lớn kéo dài.  

Khu dân cư dưới chân núi Gành, thôn Đức Phổ 1, xã Cát Minh, huyện Phù Cát có 36 hộ dân với 128 nhân khẩu sinh sống. Đây là khu vực nguy cơ sạt lở rất cao, đe dọa tính mạng và tài sản của người dân. Việc di dời, tái định cư các hộ dân tại khu vực núi Gành đến nơi ở mới là yêu cầu cấp bách của địa phương. Đầu năm nay, UBND huyện Phù Cát đã đầu tư xây dựng khu tái định cư đảm bảo các điều kiện hạ tầng cách khu dân cư hiện tại khoảng 300m. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 và một số vướng mắc trong việc bố trí, tái định cư nên 36 hộ dân ở khu vực núi Gành vẫn chưa chuyển đến nơi ở mới.

Bà Trần Thị Liên, ở xóm Núi Gành, xã Cát Minh, huyện Phù Cát lo lắng, điểm sạt lở núi Gành cách nhà của bà khoảng 50 mét, nhiều tảng đá hàng chục tấn theo đất sạt lở ngay phía sau lưng nhà chực chờ trôi xuống. Hai năm trở lại đây, tình trạng sạt lở diễn ra mạnh hơn khi mưa lớn kéo dài. Bà Liên mong được di dời càng sớm càng tốt:“Sạt lở suốt khiến tôi sợ hãi. Nhiều lúc đất đá sạt lở xuống thì người bỏ chạy, người bỏ đi chứ nhà cửa để im đấy. Nếu nó sạt xuống thì giờ sao chuyển đi được. Cứ thoát thân. Năm nào cũng thoát thân đi. Những ngày gần đây mưa nhỏ không phải di dời, những ngày tiếp theo có mưa lớn thì chính quyền di dời ngay vì nửa đêm gà gáy sạt lở. Chừng nào hết mưa, yên ổn rồi mới cho người dân quay về.”

Tại tỉnh Bình Định hiện còn 11 địa điểm nguy cơ sạt lở cao. Trong đó, huyện Hoài Ân có 4 khu vực, huyện An Lão 3 khu vực, huyện Vĩnh Thạnh 2 khu vực và thành phố Quy Nhơn còn 2 khu vực. Các địa phương đều xây dựng kịch bản di dời người dân vùng nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn khi xảy ra mưa lớn.

Cuối tháng 10 vừa qua, mưa lớn gây sạt lở 3 điểm trên đường từ xã An Trung lên xã An Vinh. Đến nay UBND huyện An Lão mới tạm khắc phục các điểm sạt lở trên tuyến này để xe máy đi lại. Ông Trương Tứ, Chủ tịch UBND huyện An Lão, tỉnh Bình Định cho biết, các khu vực đồi núi trên địa bàn đã ngấm nước, chỉ cần mưa lớn thì sẽ tiếp tục gây sạt lở: “Sau đợt mưa vừa rồi ảnh hưởng rất lớn, đường tránh hồ Đồng Mít hiện nay sạt lở rất nhiều đoạn. Số lượng đất đá tương đối lớn, bởi vì đây là tuyến đường mới mà độ dốc cao, bây giờ chỉ khắc phục tạm thời để bà con đi lại bằng phương tiện xe thô sơ thôi. Xe ô tô bây giờ vẫn chưa đi lên được. Lượng đất đá lở rất là lớn nhưng nền đất rất là yếu nên mình không dám gạt ra, nếu giờ gạt ra thì sợ nó sụp xuống nữa. Sau đợt lũ mới xử lý kiên cố.”

Ông Trần Văn Phúc, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Định, Ủy viên Thường trực Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Bình Định cho biết, tỉnh đã có chủ trương di dời dân ở 12 khu vực nguy cơ sạt lở cao. Mùa mưa bão năm nay, các huyện sẵn sàng phương án di dời tạm, không để người dân ở trong khu vực nguy hiểm, mất an toàn: “Di dời dân trong điều kiện dịch Covid-19 nếu mà chúng ta triển khai như mọi năm thì vấn đề phát sinh dịch bệnh sẽ nhân rộng. Để đảm bảo được an toàn, ưu tiên hàng đầu lồng ghép các hộ dân bên cạnh, những nhà cửa kiên cố thì có thể bố trí. Trường hợp còn lại không bố trí được thì mới định hướng việc di dời tập trung vào các cơ sở công cộng. Khi vào đó, tùy vào thời điểm mà chúng ta áp dụng theo hướng dẫn của Sở Y tế, cũng như Trung tâm y tế của địa phương./.”