Tỉnh Bình Phước tơợ đenh ahay nắc bơơn ta moon nắc đhị chóh bhrợ điều bấc bhlâng âng prang k’tiếc k’ruung, cr’liêng điều nắc âng đơơng bấc râu chr’nắp kinh tế lâng thương hiệu đoọng ha đhanuôr cóh tỉnh. K’tiếc chóh điều âng tỉnh nắc lấh 134.000 hécta, bơơn k’noọ 50% k’tiếc điều âng prang k’tiếc k’ruung lâng bh’nơơn pr’đươi bơơn 150 r’bhâu tấn đhị mưy c’moo, kim ngạch xuất khẩu cr’liêng điều nhân zi’lấh 500 ực USD. Văn bằng bảo hộ moon pa choom tơơm ríah cr’liêng điều Bình Phước t’mêê bơơn Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học lâng Công nghệ đoọng, zúp năl gít bh’nơơn pr’đươi cr’liêng điều vêy tơơm ríah nắc cóh tỉnh Bình Phước, cắh mưy p’cắh gít thương hiệu, nắc năl gít quyền đươi dua trí tiệ lâng bh’nơơn pr’đươi nâu, nắc dzợ bơơn đương r’rơơm chrooi pa’xoọng bhrợ padưr pr’đơợ nhâm mâng, padưr dal chr’nắp âng cr’liêng điều.

Hân đhơ bh’cộ tỉnh Bình Phước vêy râu k’rang lêy, t’đui đoọng k’rong bhrợ đoọng padưr pa’xớc ngành điều, hân đhơ cơnh đêếc, đợ râu liêm chr’nắp âng ngành nâu cắh bơơn padưr liêm choom. k’dâng 2 c’moo chô ooy đâu, đhanuôr chóh điều đhị tỉnh nâu nắc ặt bil bấc, râu tu nâu nắc tu đhr’năng g’rưy dưr váih bấc, plêệng k’tiếc cắh liêm crêê, boo bấc nắc bhrợ bh’nơơn pr’đươi t’nơơm điều xiêr.

Xoọc đâu đhị chóh bhrợ bấc điều Bình Phước vêy 286 doanh nghiệp lâng 328 đông bhrợ pa câl k’tứi la lêếh cr’liêng điều xoọc bhrợ têng. Hân đhơ cơnh đêếc, đợ điều bhrợ têng pa’câl cóh k’tiếc k’ruung lơơng nắc lêy zăng bấc cr’liêng điều. Nâu đoo nắc ta lêy râu tu bhrợ ngành bhrợ têng điều cắh lấh liêm choom. lấh mơ, bh’nơơn pr’đươi điều nắc ơy ta bhrợ têng cắh ơy liêm bấc đoọng bơơn pa đăn thị trường zr’nắh lấh, bhrợ đoọng ha zâp doanh nghiệp cắh ơy bhrợ padưr c’léh bh’rợ liêm gít.

Đhị bhiệc pa câl, ngành điều xoọc lưm 2, 3 râu cắh liêm crêê cơnh bhrợ têng k’tứi la’lêếh, m’bứi zên, cắh zâp manứih đoọng bhrợ têng lứch zâp bh’rợ bhrợ têng tước pr’đươi pr’lứch. Đoọng paliêm râu zr’nắh k’đhạp nâu, nhà nước lêy vêy cơ chế, chính sách zooi zúp doanh nghiệp trứah bhlếh râu zr’nắh k’đhạp. P’căn Nguyễn Thị Mỵ, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Công ty cổ phần Hà Mỵ moon: “Acu kiêng bh’cộ k’rang lêy, lướt moót đhộ bhứah lấh mơ. Chr’nắp lấh mơ nắc cóh Bình Phước bhrợ ha cơnh đoọng đhanuôr năl liêm gít đợ râu chr’nắp liêm âng zâp bh’nơơn pr’đươi moon pa choom địa lý”.

Đhanuôr chóh điều xoọc ooy đhr’năng cắh liêm crêê, têêm ngăn tu taluôn bil hân noo ooy cr’chăl đâu. Mưy ooy đợ râu tu bơơn t’coóh Nguyễn Anh Hoàng, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Bình Phước moon pa glúh xoọc đâu nắc đhanuôr cóh vel đông tự lêy pay xang nặc lêy chóh bấc m’ma điều bhrợ ma tr’zêệng moon bấc tu tơơm ríah âng zâp m’ma điều nâu cắh bơơn ta lêy cha’mêết. Ting cơnh t’coóh Hoàng, xang bêl vêy râu moon pa choom đắh địa lý cr’liêng điều Bình Phước, tỉnh nắc lêy vêy zâp cr’noọ bh’rợ zr’nưm lâng đenh đươnh đoọng ha cr’liêng điều goóh lâng điều nhân, bhrợ padưr bh’nơơn pr’đươi liêm sạch, têêm ngăn. Zr’l;ụ chóh điều nắc lêy bơơn lêy cha’mêết pazêng đhr’năng tơơm ríah, đươi bhrợ cơnh cr’noọ bh’rợ chứng nhận crêê tước. Cr’chăl nâu a’tốh đơn vị nâu nắc lêy cha’mêết zâp pr’đươi âng đơơng liêm ta’níh lâng môi trường đoọng ha đhanuôr cơnh m’ma, phân hữu cơ sinh học, lâng padưr k’rơ zâp c’lâng bh’rợ tiếp thị, padưr thương mại, k’đhơợng zư thương hiệu... t’coóh Hoàng moon: “Zr’nắh k’đhạp lấh mơ nắc râu đươi đh’rứah, râu pấh bhrợ âng zâp doanh nghiệp. Bh’rợ âng cơ quan k’đhơợng zư nhà nước nắc zooi zúp hân đhơ nắc Bình Phước, nâu đoo nắc bh’nơơn pr’đươi thương mại âng zâp doanh nghiệp”.

Đoọng têêm ngăn bh’nơơn pr’đươi, chất lượng âng t’nơơm điều têêm ngăn, UBND tỉnh Bình Phước nắc ơy k’đươi moon zâp chr’hoong, thị xã bhrợ têng paliêm đợ đhị k’tiếc cắh liêm choom, lâng bh’nơơn pr’đươi đệ lâng zâp râu m’ma chr’nóh t’mêê đh’rứah lâng bhiệc đươi dua khoa học kỹ thuật tiên tiến. Lâng đhr’năng plêệng k’tiếc, g’rưy dưr váih, zâp ngành chức năng nắc lêy vêy c’lâng bh’rợ zêl cha’groong lâng đhr’năng plêệng k’tiếc. Lấh mơ, đoọng bhrợ padưr môi trường liêm buôn nắc đoọng ha ngành điều, bh’cộ tỉnh k’đươi moon padưr pa’xớc ngành điều ting c’lâng pazưm, xăl tơợ bh’rợ bhrợ têng k’tứi la’lêếh nắc lêy pazưm bhrợ pậ bhứah. Đh’rứah lâng bhiệc bhrợ padưr lâng zooi zúp zâp hợp tác xã bhrợ têng t’nơơm điều, ngành nông nghiệp tỉnh cung moon k’đươi doanh nghiệp k’rong bhrợ, p’têết pazưm lâng manứih chóh điều đoọng bhrợ pr’đơợ pa glúh têêm ngăn ha bh’nơơn pr’đươi lâng bhrợ zr’lụ pr’đươi nhâm mâng. P’căn Lê Thị Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl tỉnh Bình Phước moon: “Azi nắc t’bhlâng bh’rợ tr’xăl tiến bộ khoa học kỹ thuật ooy zâp lớp pa choom, hội thảo đoọng moon k’đươi đhanuôr tr’xăl cr’noọ bh’rợ, zư lêy bhươn điều âng apêê đoọng padưr bh’nơơn pr’đươi”.

Bhiệc chứng nhận moon pa choom tơơm ríah đoọng ha cr’liêng điều bhrợ padưr bấc c’lâng lướt ha đhanuôr lâng doanh nghiệp Bình Phước, hân đhơ cơnh đêếc, ngành nâu cung lêy ặt zâng lâng bấc râu cắh liêm choom. zâp doanh nghiệp nắc lêy pazưm bhrợ têng đoọng padưr dal chr’nắp liêm bh’nơơn pr’đươi, cơ cấu cớ bhrợ têng lâng pazưm padưr pa’xớc chr’nắp liêm. Cr’chăl nâu, bh’cộ tỉnh Bình Phước cung lêy vêy chính sách padưr pa’xớc ngành điều, tơợ bh’rợ bhrợ têng, tước bhrợ têng thương mại./.

Bình Phước: Làm gì để phát triển ngành điều bền vững?

                               (PV Duy Phương)

Vừa qua, Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã cấp văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho hạt điều Bình Phước. Đây được xem là cơ sở để các doanh nghiệp, người nông dân nâng cao danh tiếng, mở rộng thị trường, tăng giá trị cho sản phẩm hạt điều. Tỉnh Bình Phước cần phải làm gì để phát huy thế mạnh tự nhiên sẵn có của ngành điều, tận dụng cơ hội mang lại từ chỉ dẫn địa lý để giúp người trồng điều có cuộc sống ổn định, không còn tiếp diễn những vụ mùa thất thu?

        Tỉnh Bình Phước từ lâu được mệnh danh là “thủ phủ điều” của cả nước, hạt điều đem lại nhiều giá trị kinh tế lẫn thương hiệu cho người dân trong tỉnh. Diện tích trồng điều của tỉnh là hơn 134.000 ha, chiếm gần 50% diện tích điều của cả nước với sản lượng đạt 150.000 tấn/năm, kim ngạch xuất khẩu hạt điều nhân vượt hơn 500 triệu USD. Văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý “Hạt điều Bình Phước” vừa được Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cấp giúp xác định rõ sản phẩm hạt điều có nguồn gốc xuất xứ là ở tỉnh Bình Phước, không chỉ khẳng định thương hiệu, xác định quyền sở hữu trí tuệ với sản phẩm này mà còn được kỳ vọng sẽ góp phần tạo nền tảng vững chắc, nâng cao giá trị hạt điều.

Mặc dù lãnh đạo tỉnh Bình Phước có sự quan tâm, ưu tiên đầu tư để phát triển ngành điều, tuy nhiên những lợi thế của ngành này chưa được phát huy đúng mức. Khoảng 2 năm trở lại đây, người dân trồng điều tại tỉnh này liên tiếp thất thu, nguyên nhân do tình hình sâu bệnh diễn biến phức tạp, thời tiết không thuận lợi, mưa nhiều khiến năng suất cây điều giảm.

Hiện tại “thủ phủ điều” Bình Phước có 286 doanh nghiệp và 328 cơ sở nhỏ lẻ chế biến hạt điều đang hoạt động. Tuy nhiên, số điều chế biến xuất khẩu phải lệ thuộc khá lớn hạt điều thô nhập khẩu. Đây được xem là nguyên nhân khiến ngành chế biến điều vẫn rất bấp bênh. Ngoài ra, sản phẩm điều đã qua chế biến chưa đa dạng để tiếp cận được những thị trường khó tính, khiến cho các doanh nghiệp chưa tạo được dấu ấn rõ ràng.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ngành điều hiện gặp một số trở ngại như sản xuất chủ yếu còn nhỏ lẻ, vốn ít, không đủ nhân lực để thực hiện hết tất cả các khâu chế biến đến thành phẩm cuối cùng. Để khắc phục khó khăn, nhà nước cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc. Bà Nguyễn Thị Mỵ, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Công ty cổ phần Hà Mỵ nói:“Tôi mong muốn lãnh đạo quan tâm, đi sâu đi sát hơn. Quan trọng nhất ở Bình Phước là làm sao cho người dân nhận thức được những giá trị của sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý”

        Người nông dân trồng điều đang trong tình cảnh bấp bênh vì liên tiếp những vụ mất mùa thời gian gần đây. Một trong những lý do được ông Nguyễn Anh Hoàng, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Bình Phước đưa ra là hiện nay, người nông dân địa phương tự tuyển chọn rồi trồng rất nhiều giống điều gây rất nhiều tranh cãi bởi nguồn gốc của các giống điều này chưa được kiểm chứng. Theo ông Hoàng, sau khi có chỉ dẫn địa lý hạt điều Bình Phước, tỉnh cần có các mục tiêu trung và dài hạn cho hạt điều thô và điều nhân, xây dựng sản phẩm sạch, an toàn. Vùng trồng điều phải được kiểm soát bao gồm khả năng truy xuất nguồn gốc, tuân thủ tiêu chuẩn chứng nhận có liên quan. Thời gian tới đơn vị này sẽ xem xét các nguồn cung cấp đầu vào thân thiện với môi trường cho nông dân như giống, phân hữu cơ sinh học, đồng thời đẩy mạnh các kế hoạch tiếp thị, xúc tiến thương mại, quản lý thương hiệu…Ông Hoàng nói:“Khó khăn nhất là sự đồng lòng, sự tham gia, nhận thức của các doanh nghiệp. Vai trò của cơ quan quản lý nhà nước là hỗ trợ mặc dù mang danh là Bình Phước nhưng bản chất đây là sản phẩm thương mại của các doanh nghiệp”

        Để đảm bảo năng suất, chất lượng và sản phẩm của cây điều ổn định, UBND tỉnh Bình Phước đã yêu cầu các huyện, thị xã quy hoạch tổ chức sản xuất thâm canh, cải tạo, tái canh diện tích già cỗi và năng suất thấp bằng các giống mới cùng với việc áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến. Đối với tình hình thời tiết, sâu bệnh diễn biến phức tạp, các ngành chức năng cần có giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu. Ngoài ra, để tạo môi trường thuận lợi cho ngành điều, lãnh đạo tỉnh yêu cầu phát triển ngành điều theo hướng tập trung, chuyển đổi từ quy mô sản xuất nhỏ lẻ sang hướng liên kết với quy mô lớn. Cùng với việc xây dựng và hỗ trợ các hợp tác xã sản xuất, chuyên canh cây điều, ngành nông nghiệp tỉnh cũng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, liên kết với người trồng điều để tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm và tạo vùng nguyên liệu bền vững. Bà Lê Thị Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước nói:  “Chúng tôi tăng cường công tác chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật thông qua các lớp tập huấn, hội thảo đầu bờ để vận động người dân thay đổi nhận thức, chăm sóc vườn điều của họ nhằm tăng năng suất”

Việc chứng nhận chỉ dẫn địa lý cho hạt điều mở ra nhiều cơ hội cho người nông dân và doanh nghiệp Bình Phước, tuy nhiên ngành này cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Các doanh nghiệp cần tập trung chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm, cơ cấu lại sản xuất và tập trung phát triển chuỗi giá trị. Bên cạnh đó, lãnh đạo tỉnh Bình Phước cũng cần có chính sách thúc đẩy phát triển ngành điều, từ khâu tổ chức sản xuất, chế biến đến tổ chức thương mại./.