K’nặ 4 c’xêê đâu, đhị tỉnh Bình Phước pleng p’răng pứih lâng cắh vêy t’dzoọt boo. N’đhơ nắc tợơp hân noo ch’noong xớơt, ha dợ nắc ơy lấh 7 r’bhầu pr’loọng đong đhanuôr âng tỉnh nâu cắh zập đác đươi dua, k’zệt hecta a moọt, cà phê lâng t’nơơm chr’nóh lơơng răng chệêt r’dợ. Ch’noọng xớơt ngân xoọc k’chụt k’ra bhầu pr’loọng đong đhanuôr đhị apêê chr’hoong Bù Đốp, Lộc Ninh lâng thị xã Bình Long ắt đhị đhr’năng ha ul đha rựt.
Chr’val Lộc Hưng, chr’hoong Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước xoọc zâng lâng đhr’năng xớơt goóh. Pazêng giếng pếch cóh vel đong rệê xrệêt zêng. 763 pr’loọng đng đhanuôr xoọc cắh vêy đác đươi dua. K’nặ 300 t’nơơm chr’nóh âng chr’val nắc răng chệêt r’dợ. Ca c’xêê nâu, 92 pr’loọng đong đhanuôr Khmer đhị vel 4 âng chr’val nâu nắc câl đác đoọng đươi dua lâng chr’nắp 70 r’bhầu đồnh/khối. Ha dang đươi dua k’bớch bhlầng, zập pr’loọng nắc cung bil tứoc 30m3 đác, ma mơ lâng lấh 1 ức đồng/c’xêê. Pa căn Thị Hương, ắt đhị vel 4, chr’val Lộc Hưng, chr’hoong Lộc Ninh moon:
Nâu kêi, đhanuôr cóh đâu zr’nắh k’đháp pa bhlầng, đhơ đhơ ngai cung cơnh đếêc. Đác đươi dua nắc câl 70 r’bhầu đồng muy khối, ha dợ zên nắc cắh vêy, đha nuôr lalấh đha rựt tợơ bơơn zên câl đác. Kiêng hoọm rao nắc cung cắh vêy đác. A cu cắh vêy rơơm kiêng râu rị, nắc muy kiêng vêy đác a năm.
Ha dợ đhị chr’val Thanh Long, thị xã Bình Long, k’ruung đác Cần Lê nắc ơy rệê zêng. Đhanuôr ắt mamông truíh k’ruung đác nâu nắc xoọc zâng lâng đhr’năng goóh gooi lâng cha groong đoọng ha 1 r’bhầu 200ha t’nơơm cha p’lêê, pa bhlầng nắc nhãn lâng quýt. ĐoỌng zư t’nơơm chr’nóh, đhanuôr nắc đh’léh lơi lứch đoong, n’đhơ cóh cr’chăl glúh pô. Ha dang pleng ch’noọng xớơt đanh đươnh 3-4 c’xêê dzợ nắc vêy m’bứi bhlầng cung lấh 20 r’bhầu hecta t’nơơm cha p’lêê âng tỉnh Bình Phước răng chệêt tu cắh vêy đác tưới. Râu đếêc cung cơnh k’nặ 10 r’bhầu pr’loọng đong đhanuôr dưr đha rựt lâng đăn đha rựt. Râu k’rang bhlầng nắc apêê pr’loọng đong vắ zên ngân hàng đoọng chóh t’mêê đhăm píh, quýet, a moọt… nắc zêng bil bal. T’coóh Nguyễn Văn Thịnh, đhanuôr ắt đhị vel Thanh An, chr’val Thanh Lương xay moon:
Azi ắt đhị đâu cắh vêy đác đươi dua, cắh mặ zâng lâng đhr’năng pleng p’răng xớơt đanh đươnh cơnh đâu. Đhanuôr pếch giếng ha dợ cóh dứp zêng đhêl, cắh choom khoan. Nâu kêi nắc píh zêng xrắ.
Nắc muy tỉnh pa tếêt lâng Tây Nguyên, Bình Phước vêy đhăm k’tiếc đhr’đấc tu cơnh đếêc đác đươi dua nắc g’nưm tợơ pleng k’tiếc. Cóh vel đong âng tỉnh vêy 66 cr’noọ bh’rợ bh’nậ đác lâng c’rơ bhrợ têng âng đơơng đác lâng công nghiệp 90 r’bhầu m3/t’ngay hi dưm lâng âng đơơng đác tưới đoọng ha lấh 17 r’bhầu 600ha k’tiếc bhrợ têng. Đhơ cơnh đếêc, mực đác đhị apêê a bóc đớc đác rệê tước moon pa rớơt 1 nắc 1,5m tu bấc đác k’ruung tâm, cắh vêy c’lâng đác hooi dzợ. XoỌc đâu, tỉnh Bình Phước vêy 54 r’bhầu hecta t’nơơm chr’nóh pazêng t’nơơm công nghiệp, t’nơơm cha p’lêê lâng t’nơơm zập c’moo. Cóh đếêc, dâng 36 r’bhầu hecta t’nơơm chr’nóh crêê p’răng xớơt. 10 r’bhầu hecta k’tiếc chóh ha roo lâng t’nơơm ếp t’ngay nắc cắh choom chóh bhrợ cơnh c’lâng bh’rợ. t’coóh Trần Văn Lộc, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Bình Phước đoỌng năl:
Azi nắc cung ơy k’đươi moon apêê c’la k’rong bhrợ têng bh’nậ đác, bhrợ têng cơnh ooy đoọng t’váih đác đoọng ha đhanuôr đươi dua. A zi cung t’bhlầng xay moon cóh đhanuôr đoọng xăl chóh râu lơơng pazêng râu t’nơơm mặ zâng lâng ch’noọng đoọng liêm glặp lâng đhr’năng goóh gooi xoọc đâu.
ĐoỌng đương zêl ch’noọng xớơt, UBND tỉnh Bình Phước nắc ơy k’rong pr’họp pa đấh lâng apêê ngành, vel đong lâng ban k’đhợơng lêy apêê a bóc đớc đác, bh’nậ đác cóh vel đong đoọng vêy pazêng bh’rợ pr’hân. Cóh đhr’năng xoọc đâu, Bình Phước t’đui đoọng nắc âng đơơng đác đươi dua đoọng ha đhanuôr, t’tun đếêc nắc đoọng đác ha bh’năn lâng đác đhị pa bhrợ ta têng. Vel đong zâng lâng đhr’năng goóh gooi ngân bhlầng nắc Lộc Ninh, Bù Đốp lâng thị xã Bình Long nắc lêy pr’hân tu đác đoọng pếch giếng công nghiệp, âng đơơng đác đoọng ha đhanuôr đươi dua. Cóh đhr’năng pr’hân bhlầng,a pêê chr’hoong, thị xã nắc đươi dua zên bạc zúp zooi đoọng zêl ch’noọng. XoỌc đâu, zên bạc âng tỉnh Bình Phước dzợ mơ 24 tỷ đồng. Zên bạc nâu nắc đhị apêê chr’hoong, thị xã nắc vêy tợơ 4-8 tỷ đồng. t’coóh Nguyễn Gia Hoà, Phó chủ tịch UBND chr’hoong Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước đoọng năl:
Azi nắc t’bhlầng bh’rợ xay moon đoọng ha đhanuôr năl k’bớch đác zập tợơ, vêy cơnh đương zêl ch’noọng đoọng ha t’nơơm chr’nóh. Râu bơr nắc chr’hoong k’rong zên bạc đoọng pay đác ngầm đhị apêê zr’lụ ch’noọng xớơt ngân bhlầng cơnh apêê zr’lụ bấc đhanuôr ắt mamông, zr’lụ đhanuôr acoon cóh lâng apêê trường học.
Lâng đhr’năng ch’noọng xớơt ngân pa bhlầng cơnh xoọc đâu, UBND tỉnh Bình Phước nắc k’đươi moon lâng apêê a bóc thuỷ điện Thác Mơ, Cần Đơn, Sork PhuMiêng r’pặ đác liêm glặp, pa xiêr công suất pa ang điện đoọng k’bớch đác, đấh âng đơơng đác đoọng ha vel đong cóh cr’chăl đoọng phép. Lalăm, lâng pâzêng đhị chr’noọng xớơt, cắh choom pếch giếng, chính quyền apêê vel đong âng tỉnh Bình Phước nắc k’đươi apêê xe bồn âng đơơng đác đoọng ha đhanuôr. Cóh đhr’năng pr’hân, apêê vel đong nắc xay moon đấh đoọng ha UBND tỉnh đoọng xay moon pleng k’tiếc cắh liêm tu ch’noọng xớơt./.
Bình Phước: Hạn hán khiến hàng ngàn hộ dân tái nghèo
Gần 4 tháng nay, tại tỉnh Bình Phước nắng nóng gay gắt và không có một giọt mưa. Dù mới chỉ là đầu mùa khô, nhưng hơn 7 ngàn hộ dân của tỉnh này đang thiếu nước sinh hoạt, hàng chục ngàn héc ta tiêu, cà phê và cây ăn trái chết dần. Hạn hán nghiêm trọng đang đẩy hàng ngàn hộ dân ở các huyện Bù Đốp, Lộc Ninh và thị xã Bình Long vào đói nghèo.
Xã Lộc Hưng, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước đang trở nên hoang tàn vì khô hạn. Toàn bộ giếng đào trên địa bàn xã cạn trơ đáy. 763 hộ dân thiếu nước sinh hoạt. Gần 300 héc ta cây trồng đang chết dần. Cả tháng nay, 92 hộ đồng bào dân tộc Khơ-me ở ấp 4 của xã này phải mua nước sinh hoạt với giá 70 ngàn đồng/khối. Nếu dùng tiết kiệm hết mức, mỗi hộ cũng phải tốn 30m3 nước, tương đương hơn 1 triệu đồng/tháng. Bà Thị Hương ở ấp 4, xã Lộc Hưng, huyện Lộc Ninh nói: “Bây giờ đồng bào ở đây khó khăn lắm, ai cũng như ai hết. Nước sinh hoạt phải mua 70 ngàn đồng một khối nhưng không có tiền vì bà con nghèo lắm. Muốn tắm cũng không có nước. Tôi không mong muốn gì, chỉ muốn có nước thôi.”
Còn tại xã Thanh Lương, thị xã Bình Long, con suối Cần Lê đã cạn trơ đáy. Người dân sống dọc con suối này đang gồng mình chống hạn cho 1 ngàn 200 héc ta cây ăn trái, chủ yếu là nhãn và quýt. Để giữ cây, bà con phải đốn bỏ hết cành, dù đang trong mùa ra hoa. Nếu nắng hạn kéo dài khoảng 3-4 tháng nữa thì sẽ có ít nhất 20 ngàn héc ta cây ăn trái của tỉnh Bình Phước chết vì không có nước tưới. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc gần 10 ngàn hộ dân sẽ trở thành những hộ nghèo, cận nghèo hoặc tái nghèo. Điều đáng lo ngại là các hộ vay vốn ngân hàng để trồng mới diện tích cam, quýt, hồ tiêu.. sẽ bị phá sản. Ông Nguyễn Vĩnh Thịnh, người dân ở ấp Thanh An, xã Thanh Lương ngậm ngùi: “Chúng tôi ở đây không có nguồn nước nào để dự trữ khi nắng hạn kéo dài. Bà con khoan giếng nhưng ở dưới toàn đá, khoan không được. Bây giờ quýt héo hết rồi.”
Là một tỉnh giáp Tây Nguyên, Bình Phước có địa hình cao và dốc nên nguồn nước sinh hoạt và tưới tiêu chủ yếu dựa vào tự nhiên. Trên địa bàn tỉnh có 66 công trình thủy lợi với năng lực thiết kế cung cấp nước sinh hoạt và công nghiệp 90 ngàn m3/ngày đêm và cung cấp nước tưới cho hơn 17 ngàn 600 héc ta đất sản xuất. Tuy nhiên, mực nước tại các hồ chứa này đã xuống thấp hơn mức báo động 1 là 1,5m do nhiều sông, suối đã cạn kiệt, không còn dòng chảy. Hiện nay, tỉnh Bình Phước có 54 ngàn héc ta cây trồng gồm cây công nghiệp, cây ăn trái và cây hàng năm. Trong đó, khoảng 36 ngàn héc ta cây trồng bị ảnh hưởng của hạn hán. Riêng 10 ngàn héc ta đất trồng lúa và cây ngắn ngày không thể gieo trồng theo kế hoạch. Ông Trần Văn Lộc, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước cho biết: “Chúng tôi cũng đã chỉ đạp cho các chủ đầu tư của các công trình cấp nước, làm sao để giái quyết được nước sinh hoạt cho người dân. Chúng tôi cũng tăng cường phổ biến trong nhân dân để bà con chuyển đổi sang trồng những loại cây chịu được hạn để phù hợp với tình hình khô hạn hiện nay.”
Để ứng phó với hạn hán, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp với các ngành, địa phương và ban quản lý các hồ thủy lợi, thủy điện trên địa bàn để đưa ra những giải pháp cấp bách. Trong tình hình hiện nay, Bình Phước ưu tiên hàng đầu là phải cung cấp nước sinh hoạt cho nhân dân, sau đó là nước cho gia súc và nước phục vụ sản xuất. Riêng những địa phương bị ảnh hưởng nặng nhất của hạn hán là Lộc Ninh, Bù Đốp và thị xã Bình Long cần khẩn trương thăm dò nguồn nước để khoan giếng công nghiệp, cung cấp nước sinh hoạt cho người dân. Trong trường hợp cấp bách, các huyện, thị xã phải sử dụng ngay nguồn quỹ dự phòng để hỗ trợ người dân chống hạn. Hiện tại, nguồn quỹ dự phòng của tỉnh Bình Phước còn 24 tỷ đồng. Nguồn quỹ này ở các huyện, thị xã thì chỉ còn từ 4 đến 8 tỷ đồng. Ông Nguyễn Gia Hòa, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước cho biết: “Chúng tôi tăng cường công tác tuyên truyền trong bà con nhân dân có ý thức tiết kiệm các nguồn nước, có các biện pháp phòng chống hạn hán cho cây trồng. Thứ hai là huyện đầu tư ngân sách để khai thác nguồn nước ngầm tập trung vào những nơi hạn hán nghiêm trọng nhất như các khu đông dân cư, khu vực đồng bào dân tộc thiểu số và các trường học.”
Trước tình trạng hạn hán nghiêm trọng như hiện nay, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phươc đề nghị lãnh đạo các hồ thủy điện Thác Mơ, Cần Đơn, Sork Phu Miêng phân bổ nguồn nước hợp lý, giảm công suất phát điện để tiết kiệm nguồn nước, sẵn sàng cấp nước cho địa phương trong giới hạn cho phép. Trước mắt, đối với những nơi bị hạn hán, không thể khoan giếng, chính quyền các địa phương của tỉnh Bình Phước tổ chức các xe bồn để chở nước đến tận nơi cấp cho người dân. Trong trường hợp khẩn cấp, các địa phương cần báo cáo kịp thời cho Ủy ban nhân dân tỉnh để công bố thiên tai do hạn hán./.
Viết bình luận