Pr’loọng đong t’coóh Mai Văn Tâm, vel Đất Mới, chr’val Phong Điền, chr’hoong Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau nắc muy cóh pazêng pr’loọng đong tợơp bhrợ pa dưr chóh tơơm mãng cầu đhị zr’lụ k’tiếc k’rịa nâu. C’moo 2001, lêy pazêng toor a bóc băn a chông n’jứah dal n’jứah bhứah ha dợ ta lơi ga goóh, bhơi k’tang chắt váih nắc t’coóh pa chắp tước bh’rợ chếêc lêymuy rau t’nơơm đoọng chóh pa dưr. A bóc băn a chông âng pr’loọng đong t’coóh ch’ngai tợơ biển mơ 300 mét, prang c’moo zêng đác k’rịa moọt tu cơnh đếêc t’coóh chếêc năl pa ghít ha dợ nắc quyết định tợơp chóh 30 t’nơơm mãng cầu. Tơơm mãng cầu dưr chắt váih liêm đhị k’tiếc k’rịa nâu lâng r’dợ boọng p’lêê ngam. Tợơ bh’nơơn bơơn xoọc tr’nợơp pr’loọng đong t’coóh nắc ơy chóh ta bhứah lâng xoọc đâu vêy bhươn chr’nóh lấh 300 t’nơơm. Zập c’moo, lấh mơ tợơ bh’nơơn a chông, a xiu đhị a bóc băn cóh dứp gâm âng crâng g’mrâng, t’coóh Tâm nắc dzợ bơơn bh’nơơn mơ 60-70 ức đồng tợơ tơơm mãng cầu. T’coóh Mai Văn Tâm prá xay:“Tơơm mãng cầu mặ zâng lâng đác k’rịa lâng zâng cha noọng đhị zr’lụ nâu. Vêy bh’nơơn kinh tế dal, p’lêê mãng cầu đhị zr’lụ đác k’rịa nâu cha yêm bhlầng. Tợơ đếêc, a cu chóh t’bấc”.

      Pr’loọng đong t’coóh Trần Văn Bính cung nắc muy cóh pazêng pr’loọng đong xoọc  vêy bh’nơơn dal đươi vêy liêm choom cóh bh’rợ chóh mãng cầu đhị vel Đất Mới. T’coóh Bính nắc tợơp chóh t’nơơm cha p’lêê đhị đâu lâng bấc rau t’nơơm ha dợ căh vêy đơơng chô bh’nơơn. Xang đếêc, t’coóh pa choom tợơ pazêng pr’loọng đong lơơng lâng xăl chóh mãng cầu.

     T’coóh Bính đoọng năl, rau liêm choom đoọng chóh tơơm mãng cầu cóh zr’lụ k’tiếc k’rịa, phèn nâu nắc buôn pa bhlầng. Toor a bóc băn a chông âng đhanuôr cóh đâu đoọng zêl triều cường ơy bhậ dal nắc muy ta luôn pa liêm pa mâng ha dợ. Zập t’ngay nắc lêy tưới đác k’ruung đoọng tệêm ngăn ha t’nơơm ha dưr liêm. Rau liêm choom âng tơơm mãng cầu vêy cr’chăl pếêh pay đanh, tợơ c’xêê 6 tước c’xêê 12 âm lịch zập c’moo. Ha dang k’rang lêy liêm, zập t’nơơm đơơng chô tợơ 20-30kg p’lêê zập c’moo. Đhị vel đong, k’đháp bhlầng đăh pa dưr t’nơơm cha p’lêê tu cơnh đếêc pr’đươi đhauôr bhrợ têng vêy chr’nắp zăng tệêm ngăn lâng bấc ngai kiêng đươi dua:“Tr’nợơp nắc tợơp chóh 2 t’nơơm đoọng pr’loọng đong cha. Lêy bọong bấc p’lêê lâng cha ngam bhlầng nắc a cu pa dưr chóh t’bấc. Xọoc đâu nắc a cu vêy k’ha riêng t’nơơm. Zập c’moo đơơng chô bh’nơơn zăng tệêm ngăn. Âng đơ yêm bhlầng nắc pa câl 50.000đ/kg tu cơnh đếêc bh’nơơn đơơng chô zăng dal”.

      Xọoc đâu, cr’noọ bh’rợ chóh mãng cầu ơy vêy mơ 10 pr’loọng đong vel Đất Mới, chr’val Phong Điền, chr’hoong Trần Văn Thời chóh bhrợ. Đươi vêy chóh pa zưm lâng tơơm chr’nóh nâu lâng chóh băn thuỷ sản cóh a bóc băn a chông nắc pr’ặt tr’mông âng đhanuôr cóh đâu ting ha dưr liêm lấh mơ. Bấc pr’loọng đong vêy bh’nơơn đơơng chô lấh 100 ức đồng/c’moo. Xay moon đăh cr’nọo bh’rợ chóh mãng cầu xoọc ha dưr đhị vel đong, t’coóh Lê Văn Phương, Bí thư Chi bộ vel Đất Mới, chr’val Phong Điền, chr’hoong Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau đoọng năl:“Pr’loọng nâu chóh xang nắc pr’loọng đong lơơng ting lêy chóh bhrợ. Tợơ zập c’moo đợ tơơm mãng cầu bơơn ta chóh dưr bấc. Nâu đoo cung nắc đươi rau t’pấh, xay moon âng chính quyền vel bhươl cung cơnh apêê ngành đoàn thể. T’pấh đhanuôr bhrợ têng cơnh ooy đoọng chóh apêê chr’nóh liêm choom cóh toor a bóc băn a chông tợơ đếêc nắc t’bhlầng bhrợ têng, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt”.

      Tợơ rau pa zay bhrợ têng, tự chếêc lêy đoọng ha đay cơnh bhrợ têng t’mêê, đhanuôr zr’lụ biển Phong Điền, chr’hoong Trần Văn Thời, Cà Mau ơy bhrợ zr’lụ k’tiếc phèn, k’rịa truíh biển váih nắc pazêng bhươn t’nơơm cha p’lêê ngam bặ cóh dứp gâm âng crâng g’mrâng. Xọoc đâu, bấc apêê đhanuôr cóh đây dzợ lêy chóh luúc pa xoọng bhơi r’véh cóh dứp gâm âng tơơm mãng cầu. Cr’nọo bh’rợ nâu nắc lêy t’hước vêy đơơng chô bh’nơơn, zooi đhanuôr vêy bh’nơơn dal lấh đoọng r’dợ ha dưr cóh pa dưr pr’ặt tr’mông./.

Cà Mau: Trái ngọt dưới tán rừng phòng hộ

                                                                       Trần Hiếu

Mặc dù ở cạnh cửa biển, quanh năm nước mặn, nhưng bằng sự cần cù, siêng năng nhiều hộ dân sống dưới tán rừng phòng hộ xã Phong Điền, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau đã thực hiện thành công mô hình trồng mãng cầu ta trên bờ vuông tôm. Mỗi hộ có thu nhập hàng chục triệu đồng/năm nhờ mô hình này.

  Gia đình ông Mai Văn Tâm, ấp Đất Mới, xã Phong Điền, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau là một trong những hộ dân đi đầu phát triển trồng cây mãng cầu tại vùng đất mặn này. Năm 2001, thấy những bờ bao vuông nuôi tôm vừa cao vừa rộng mà bỏ không, cỏ dại mọc um tùm nên ông nghĩ đến việc tìm một loại cây nào đó để phát triển kinh tế. Vuông tôm của gia đình chỉ cách biển khoảng 300 mét, quanh năm nước mặn bủa vây nên ông phải tìm hiểu kỹ mới quyết định trồng thử 30 gốc mãng cầu ta. Cây mãng cầu tỏ ra thích nghi tốt với chất đất mặn nơi đây và dần cho trái ngọt. Từ thành công bước đầu gia đình ông đã nhân rộng và hiện nay sở hữu vườn cây hơn 300 gốc. Hằng năm, ngoài nguồn thu từ con tôm, con cá dưới tán rừng phòng hộ ông Tâm còn có thu nhập khoảng 60 - 70 triệu đồng từ mãng cầu. Ông Mai Văn Tâm chia sẻ: “Cây mãng cầu chịu được độ mặn và chịu hạn ở vùng này. Có hiệu quả kinh tế, trái mãng cầu đem ra thị trường tiêu thụ được người dân rất thích. Mãng cầu ở vùng nước mặn này ăn rất ngon. Từ đó, tôi nhân rộng mô hình ra”.

Gia đình ông Trần Văn Bính cũng là một trong những hộ đang có thu nhập cao nhờ trồng thành công mãng cầu ở ấp Đất Mới. Ông Bính bắt đầu nghiệp trồng cây ăn trái tại đây bằng nhiều loại cây nhưng không thành công. Sau đó, ông học hỏi những hộ dân khác và chuyển qua trồng mãng cầu ta.

Ông Bính cho biết, bí quyết để trồng thành công cây mãng cầu trên vùng đất mặn phèn này rất đơn giản. Bờ vuông nuôi tôm của người dân nơi đây để chống triều cường đã cao sẵn nên chỉ cần thường xuyên gia cố. Vấn đề còn lại là hằng ngày, phải tưới nước ngọt để đảm bảo cây phát triển ổn định. Ưu điểm của cây mãng cầu có thời gian thu hoạch dài, từ tháng 6 đến tháng 12 âm lịch hàng năm. Nếu chăm sóc tốt, trung bình mỗi cây có thể cho từ 20 đến 30 kg quả mỗi năm. Tại địa phương, rất khó khăn trong phát triển trồng cây ăn trái nên sản phẩm bà con làm ra luôn có giá ổn định và rất được ưa chuộng: “Đầu tiên chỉ trồng thử có 2 cây để gia đình ăn. Thấy cây cho nhiều trái và rất ngọt tôi mời phát triển trồng đại trà. Hiện tại tôi có khoảng mấy trăm cây. Hàng năm cho năng suất rất ổn định. Loại nhất có giá bán khoảng 50.000 đồng/kg nên có nguồn thu khá cao”.

Hiện nay, mô hình trồng mãng cầu ta đã có khoảng 10 hộ dân ấp Đất Mới, xã Phong Điền, huyện Trần Văn Thời thực hiện. Nhờ trồn g kết hợp loại cây này với nuôi trồng thủy sản trong vuông tôm mà đời sống người dân nơi đây ngày càng khấm khá. Nhiều hộ có mức thu nhập trên 100 triệu đồng/năm. Nói về mô hình trồng mãng cầu đang phát triển tại địa phương, ông Lê Văn Phương, Bí thư Chi bộ ấp Đất Mới, xã Phong Điền, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau cho biết: “Hộ này trồng rồi hộ khác trồng theo. Qua từng năm số lượng cây mãng cầu tăng lên. Đây cũng là nhờ sự tác động, vận động của chính quyền địa phương cũng như các ngành đoàn thể. Vận động bà con làm cách nào để trồng các loại cây phù hợp trên các bờ vuông từ đó tăng gia sản xuất, xóa đói giảm nghèo”.

Từ sự cần cù, chịu khó, tự tìm cho mình hướng đi mới, người dân miền biển xã Phong Điền, huyện Trần Văn Thời, Cà Mau đã biến vùng đất phèn mặn ven biển thành những vườn cây cho trái ngọt bên tán rừng phòng hộ. Hiện nay, một số nông hộ nơi đây còn đang tiếp tục thực hiện trồng xen hoa màu dưới tán cây mãng cầu tươi tốt. Mô hình kết hợp này hứa hẹn sẽ giúp người dân có thu nhập cao hơn để từng bước vươn lên trong phát triển kinh tế./.