73 c’moo ơy z’lâh, ha dợ cóh loom luônh, a cọ a bục âng t’coóh Hoàng Ngọc, ặt đhị vel Tân Lập, chr’val Tân Trào, Tuyên Quang dzợ hay t’ngay 21 c’xêê 5 c’moo 1945. Nắc đoo t’ngay a va Hồ ơy tợơ Cao Bằng rách chô ooy Tuyên Quang đoọng k’đươi moon, k’đhợơng lêy bh’rợ cách mạng prang k’tiếc k’ruung. A va Hồ ơy chớih pay Tân Trào, chr’hoong Sơn Dương bhrợ Thủ đô zr’lụ giải phóng, đhị bhrợ cách mạng. Cóh a cọ abục âng p’niên 10 c’moo bêl đếêc, apêê cán bộ chô pấh Quốc dân Đại hội ơy ặt cóh đong t’coóh lâng bơr pêê pr’loọng đong lơơng. Cóh đếêc Đại hội xoọc họp, muy k’bhúh đại biểu pa căh mặt đhanuôr Tân Trào ơy tước hơnh déh Đại hội lâng t’coóh Hoàng Ngọc ơy vinh dự vêy ting pa căh mặt cóh k’bhúh p’niên. T’coóh truíh:“Azi ặt cóh đâu nắc acoon cóh Tày, tợơ lang đô hộ lêy zr’nắh bhlầng. Tợơ bêl cách mạng tước, bơơn Đảng, a va Hồ pa choom tinh thần cách mạng nắc pazêng đhanuôr zập acoon cóh zi bhui har. Pazêng nắc k’rong ooy zúp zooi cách mạng. Đhơ đhơ rau vêy nắc lực pay đoọng, pa glúh nắc a zi ting xợơng bhrợ cơnh cách mạng.A va Hồ moon cơnh ooy, cán bộ cách mạng moon cơnh ooy nắc a zi ting xợơng bhrợ zêng”.

       Lâng muy loom tin đươi ghít liêm lâng ting Đảng, đhanuôr Tân Trào, da ding k’coong Tân Trào ơy băn p’lớơp, cha groong đoọng ha cách mạng, zư lêy nhâm mâng rau tệêm ngăn đoọng ha Đảng, đoọng ha va Hồ, đoọng ha cách mạng cóh pazêng t’ngay tợơp gung dưr. Đhị đâu nắc Trung tâm k’đươi moon pazêng gung dưr pa chô chính quyền cóh prang k’tiếc k’ruung, chroi k’rong c’rơ chr’nắp ooy bh’rợ liêm choom âng bh’rợ cách mạng c’xêê T’cool ga mắc chr’nắp âng k’tiếc k’ruung. Giáo sư, Tiến sỹ Mạch Quang Thắng, Học viện Chính trị k’tiếc k’ruung Hồ Chí Minh moon ghít, đoọng lướt tước Cách mạng c’xêê T’cool, Đảng hêê ơy vêy rau ra văng ghít liêm đhị 15 c’moo:“Ahêê nắc ơy ra văng lứch c’rơ, ra văng zêng c’lâng xa nay, rau dưr váih âng Đảng c’moo 1930, âng pazêng diễn tập 1930-1931, pa bhlầng nắc cách mạng Xô viết-Nghệ Tĩnh, ra văng zêng lâng pa dưr c’moo 1931-1935, ra văng bh’rợ 1936-1939 lâng pa bhlầng nắc 1939-1949. Ra văng p’loon, năl ghít đhr’năng cách mạng, ra văng xăl c’lâng k’đươi moon, k’đhợơng bhrợ zập đăh, k’đươi phong trào, pazưm c’rơ âng ma nuýh prang k’tiếc k’ruung, c’rơ âng bha lang k’tiếc. Nắc đoo rau ra văng g’lếêh g’lêêng pa bhlầng”.

       Tợơ Tân Trào, boóp k’đươi pazêng gung dưr bơơn xay moon zập ooy lâng bơơn pazêng đhanuôr ting xợơng bhrợ. Ra diu t’ngay 19/8, k’zệt bhan đhanuôr tooi chô ooy Quảng trường đong hát ga mắc Hà Nội. Bh’rợ mit tinh dưr váih bh’rợ biểu tình vũ trang tooi chô pay Phủ Khâm sai Bắc Kỳ, trại lính bảo an lâng apêê zr’lụ âng chính phủ bù nhìn. Bhrợ c’léh liêm lịch sử âng bh’rợ pazêng gung dưr Cách mạng c’xêê T’cool.

      Rau liêm choom ga mắc chr’nắp âng bh’rợ Cách mạng c’xêê T’cool ơy đớc đoọng pr’học liêm chr’nắp, pa bhlầng nắc pr’học đắh pay đhanuôr  bhrợ tơơm ríah, bhrợ pa dưr khối đại đoàn kết acoon cóh. Khối đại đoàn kết pazêng đhanuôr, bha lầng nắc liên minh công-nông-trí thức; cóh pr’đợơ liêm choom, đươi dua, rơơm kiêng âng đhanuôr đoọng bhrợ têng, k’rong apêê gung dưr pa zay “pay c’rơ âng hêê giải phóng đoọng ha hêê”. Tiến sĩ Lê Nhị, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản moon ghít: Cách mạng c’xêê T’cool ơy bhrợ váih muy bh’rợ cách mạng đhậu bhứah căh bool bơơn lêy lâng bấc ơl k’bhúh ting pấh, căh pác moon lalay k’bhúh acoon cóh, tôn giáo, giai cấp, zập ngai lứch muy loom:“Bắc-Trung-Nam zập 3 zr’lụ chr’hoong, pazêng đhanuôr gung dưr, chính quyền chô ooy têy. C’rơ âng loom đhanuôr nắc c’rơ ga mắc bhlầng. Lấh 600 c’moo lalăm a hay Nguyễn Trãi vêy moon “Bhrợ ta tóp bhuông nắc vêy bơơn năl c’rơ âng đhanuôr đui cơnh đác”. Lấh 500 c’moo t’tun, Chủ tịch Hồ Chí Minh cung moon “Cóh pleng k’tiếc căh rau vêy chr’nắp mơ đhanuôr. Cóh vũ trụ căh vêy mơ c’rơ âng đhanuôr”. Nâu đoo nắc bh’rợ cách mạng âng đhanuôr, tu đhanuôr, ha đhanuôr lâng nắc đoo tơơm riáh âng cách mạng c’xêê T’cool”.

      Pr’học ghít liêm đăh tinh thần đoàn kết, pay đhanuôr bhrợ tơơm riáh âng Cách mạng c’xêê T’cool ơy bơơn pa tệêt lâng pa dưr tợơ lấh bêl k’tiếc k’ruung tệêm ngăn lâng pa bhlầng cóh 30 c’moo lêy bhrợ bh’rợ xăl t’mêê ting cơnh tinh thần “Buôn k’ha riêng chu căh vêy đhanuôr cung căh choom bhrợ, k’đháp k’bhan chu đhanuôr k’rang bhrợ cung xang”. Cơnh đếêc, lang xăl t’mêê, bấc cán bộ ơy lêy pa ghít pr’học chr’nắp nâu. Đhị Đại  hội 12 âng Đảng nắc pa căh muy rau lalua xoọc đâu nắc đhr’năng ch’ngai đhanuôr âng bấc apêê cán bộ, đảng viên căh m’bứi. Quyền bhrợ c’la âng đhanuôr đhị bấc ooy, bấc đăh dzợ bhrợ lết. Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Đình Phong, Học viện Chính trị k’tiếc k’ruung Hồ Chí Minh moon: Lấh mơ bêl lơơng, c’rơ âng loom đhanuôr nắc lêy k’rong t’pấh lâng pa dưr ta luôn, đh’rứah nắc pa liêm pa mâng loom luônh tin đươi âng đhanuôr lâng Đảng:“Loom đhanuôr nắc zơ đêr nhâm mâng bhlầng đoọng zư lêy Đảng, zư lêy chế độ, zư lêy bh’rợ xăl t’mêê. Tu cơnh đếêc, kiêng bhrợ têng xăl t’mêê liêm choom, lalăm nắc lêy pa liêm, pa nhâm loom tin đươi âng đhanuôr lâng Đảng, nắc đoo chr’nắp bhlầng, rau tợơp bhrợ têng. Tu xoọc đâu, đăh xiêr loom luônh tin đươi âng đhanuôr, căh dzợ tin đươi. Rau bơr nắc pa liêm pa mâng khối đại đoàn kết pazêng đhanuôr; đh’rứah k’rang lêy rau liêm choom nhâm crêê âng đhanuôr. Ha dang a hêê choom bhrợ têng 3 rau đếêc, nắc a hêê vêy loom tin đươi âng đhanuôr, vêy loom tin đươi âng đhanuôr nắc vêy zập rau”.

     73 c’moo ơy lấh, tợơ zr’lụ giải phóng Tân Trào, boóp k’đươi gung dưr ơy bơơn ta xay moon zập prang k’tiếc k’ruung. Cách mạng c’xêê t’cool- bh’rợ cách mạng âng loom đhanuôr ơy đoọng lêy pr’học đoàn kết, pay đhanuôr bhrợ tơơm riáh vêy chr’nắp ghít liêm. Tơơm riáh vêy nhâm mâng, bha lầng t’nơơm vêy nhâm mâng. Xọoc đâu, đăh pr’hân xay pa căh lâng cấp uỷ Đảng, pazêng hệ thống chính trị nắc lêy bhrợ têng liêm đhanuôr bhrợ c’la đhị cơ sở; lêy năl cr’noọ cr’niêng rơơm kiêng âng đhanuôr lâng xay moon cớ rau cr’noọ cr’niêng rơơm kiêng nắc đoo tước apêê cơ quan âng Đảng, Nhà nước đoọng xay moon, bhrợ têng. Đh’rứah, bhrợ têng xang pháp luật, chắp, tệêm ngăn, zư lêy quyền acoon ma nuýh, quyền lâng bh’rợ âng đhanuôr./.

Cách mạng Tháng Tám cuộc cách mạng của lòng dân

                                                          Lại Hoa

Những ngày mùa Thu tháng Tám của 73 năm về trước, từ Khu Giải phóng Tân Trào, lệnh Tổng Khởi nghĩa đã được truyền đi khắp cả nước. Hơn 20 triệu người dân Việt Nam đã đứng lên khởi nghĩa, làm nên thắng lợi vĩ đại của cuộc Cách mạng Tháng Tám, giành chính quyền về tay nhân dân. Thắng lợi vĩ đại của cuộc Cách mạng Tháng Tám đã thể hiện sức mạnh của lòng dân, về bài học đại đoàn kết, lấy dân làm gốc. Bài học này tiếp tục được vận dụng trong cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và xây dựng đất nước thời kỳ đổi mới và hội nhập.

 73 năm đã trôi qua, nhưng trong tâm trí ông Hoàng Ngọc, ở làng Tân Lập, xã Tân Trào, Tuyên Quang vẫn còn vẹn nguyên ký ức ngày 21 tháng 5 năm 1945. Đó là ngày Bác Hồ đã từ Cao Bằng trở về Tuyên Quang để chỉ đạo phong trào cách mạng cả nước. Người đã chọn xã Tân Trào, huyện Sơn Dương làm Thủ đô Khu giải phóng, căn cứ địa cách mạng. Trong trí nhớ của cậu bé 10 tuổi khi ấy, các cán bộ về dự Quốc dân Đại hội đã ở nhà ông và một số gia đình khác. Trong khi Đại hội đang họp, một đoàn đại biểu thay mặt nhân dân Tân Trào đã đến chào mừng Đại hội và ông Hoàng Ngọc đã vinh dự có mặt trong đoàn thiếu nhi. Ông kể: “Chúng tôi ở đây là dân tộc Tày, qua thời kì đô hộ thấy khổ lắm. Sau khi cách mạng đến, được Đảng, Bác Hồ giáo dục tinh thần cách mạng thì tất cả nhân dân các dân tộc chúng tôi phấn khởi, hồ hởi. Tất cả tập trung vào giúp đỡ cách mạng. Có gì là đều đưa ra ủng hộ và làm cách mạng. Bác Hồ nói như thế nào, cán bộ cách mạng nói thế nào chúng tôi đều làm theo cả"

Với một lòng tin sâu sắc và đi theo Đảng, người dân Tân Trào, núi rừng Tân Trào đã nuôi giấu, che chở cho cách mạng, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho Đảng, cho Bác Hồ, cho cách mạng trong những ngày tiền khởi nghĩa. Nơi đây chính là Trung tâm chỉ đạo Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước, đóng góp vai trò quan trọng vào thành công của cuộc Cách mạng tháng Tám vĩ đại của dân tộc. Giáo sư, Tiến sỹ Mạch Quang Thắng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định, để đi đến Cách mạng tháng Tám, Đảng ta đã có sự chuẩn bị kĩ lưỡng suốt 15 năm: “Chúng ta đã chuẩn bị rất kỳ công, chuẩn bị cả đường lối, sự ra đời của Đảng năm 1930, của cả tổng diễn tập 1930-1931, cao trào cách mạng Xô viết- Nghệ Tĩnh, chuẩn bị cả khôi phục năm 1931-1935, chuẩn bị cả cao trào 1936-1939 và đặc biệt 1939-1945. Chuẩn bị chớp thời cơ, nắm tình thế cách mạng, chuẩn bị chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, chuẩn bị các mặt, phát động phong trào, kết hợp sức mạnh dân tộc, sức mạnh  quốc tế. Đó là sự chuẩn bị rất kỳ công.”.

Từ Tân Trào, lệnh tổng khởi nghĩa được phát đi và được toàn thể nhân dân đồng tình hưởng ứng. Sáng ngày 19/8, hàng chục vạn nhân dân tiến về Quảng trường Nhà hát Lớn Hà Nội. Cuộc mít tinh trở thành cuộc biểu tình vũ trang tiến vào chiếm Phủ Khâm sai Bắc Kỳ, trại lính bảo an và các cơ sở của chính phủ bù nhìn. Đánh dấu mốc son lịch sử của cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám.

Thắng lợi vĩ đại của cuộc Cách mạng Tháng Tám đã để lại bài học quý báu, nhất là bài học về lấy dân làm gốc, xây dựng và phát huy khối đại đoàn kết dân tộc. Khối đại đoàn kết toàn dân, nòng cốt là liên minh công-nông-trí thức; trên cơ sở lợi ích, nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân để tổ chức, tập hợp họ vùng lên đấu tranh “lấy sức ta giải phóng cho ta”. Tiến sĩ Nhị Lê, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định: Cách mạng Tháng Tám đã tạo nên một cao trào cách mạng rộng khắp chưa từng thấy với đông đảo lực lượng tham gia, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, giai cấp:“Bắc- Trung- Nam khắp 3 miền, toàn dân khởi nghĩa, chính quyền về tay. Sức mạnh của lòng dân là sức mạnh vô địch. Hơn 600 năm trước Nguyễn Trãi có nói “Làm lật thuyền mới biết sức dân mạnh như nước”. Hơn 500 năm sau, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nói “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong vũ trụ không gì bằng sức mạnh của nhân dân”. Đây là cuộc cách mạng của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân và chính đó là cội nguồn của cách mạng tháng Tám”.

Bài học sâu sắc về tinh thần đoàn kết, lấy dân làm gốc của Cách mạng tháng Tám đã được kế thừa và phát huy sau khi đất nước hòa bình và đặc biệt trong 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới theo tinh thần " Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Vậy nhưng, thời kỳ đổi mới, nhiều cán bộ đã không coi trọng bài học quý này. Tại Đại hội 12 của Đảng đã chỉ ra một thực tế hiện nay là tình trạng xa dân của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên. Quyền làm chủ của nhân dân ở nhiều nơi, nhiều lĩnh vực còn bị vi phạm. Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Đình Phong, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng: Hơn lúc nào hết, sức mạnh của lòng dân cần được huy động, khơi dậy và phát huy thường xuyên, đồng thời phải củng cố lòng tin của nhân dân với Đảng:“Lòng dân là bức tường thành vững chắc nhất để bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ sự nghiệp đổi mới. Do đó, muốn thực hiện đổi mới thành công thì trước hết phải củng cố vững chắc lòng tin của nhân dân với Đảng, đó là quan trọng nhất, là số một. Vì hiện nay đang có vấn đề về giảm lòng tin của dân, mất lòng tin là không được. Thứ hai là củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời phải chăm lo lợi ích chính đáng của nhân dân. Nếu chúng ta làm được 3 điều đó chúng ta sẽ có được lòng tin của nhân dân, có lòng tin của dân là có tất cả.”.

       73 năm trôi qua, từ Khu Giải phóng Tân Trào, lệnh Tổng Khởi nghĩa đã được truyền đi khắp cả nước. Cách mạng Tháng Tám-cuộc cách mạng của lòng dân đã cho thấy bài học đoàn kết, lấy dân làm gốc có ý nghĩa sâu sắc. Gốc có vững, cây mới bền. Hiện nay vấn đề cấp thiết đặt ra với các cấp ủy Đảng, toàn hệ thống chính trị là phải tiếp tục thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở; nắm bắt được đúng tâm tư, nguyện vọng của người dân và chuyển tâm tư, nguyện vọng đó đến các cơ quan của Đảng, Nhà nước để tổ chức triển khai thực hiện. Đồng thời, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền và nghĩa vụ công dân./.