Lấh 2 c’xêê l’lăm, tơợ thành phố Đà Nẵng, amoó Pơ Loong Thị Chế chô ooy vel đông cóh Pr’ning, chr’val Lăng, chr’hoong k’coong ch’ngai Tây Giang. Xoọc đâu pr’ắt tr’mung âng diịc điêl amoó Chế cung zăng têêm ngăn. Zâp t’ngay amoó ặt cóh đông zooi k’diịc bhrợ ha rêê, băn a’ọc, ha dợ anoo nắc lướt ooy crâng bhrợ thuê chấc t’bơơn zên ra văng đương hơnh déh k’coon n’niên váih. Hay cớ đợ t’ngay váih pr’lúh Covid-19 đợ t’ngay lứch c’xêê 8, tơợp c’xêê 9 t’mêê đâu, pr’lúh Covid-19 dưr váih k’rơ, zr’nắh k’đhạp. Prang thành phố Đà Nẵng crêê ta cha groong lấh mưy c’xêê. Bấc công ty, xí nghiệp, ooy đâu vêy zr’lụ công nghiệp Thuỷ sản Thọ Quang k’đập p’loong đoọng zêl cha groong pr’lúh cr’ay. Cung cơnh k’ha riêng apêê pa bhrợ lơơng, diịc điêl amoó nắc bil bh’rợ tr’nêng. Cắh váih bhiệc bhrợ, cắh váih zên thuê đông ặt, zên cha zâp t’ngay cung ta bhứch, diịc điêl amoó nắc lêy ặt g’nưm ooy zên zooi zúp âng thành phố lâng zâp tổ chức từ thiện. Bấc t’ngay 2 diịc điêl nắc mưy ặt cha mì tôm. A’dô lêy k’điêl xoọc k’đhạp, cắh têêm ngăn c’rơ, đhr’năng trơơi boọ pr’lúh cr’ay vêy đhr’năng váih, anoo nắc moon lâng amoó lêy chô ooy vel đông Tây Giang. Tơợ t’ngay chô ooy đông tước đâu, bơơn râu k’rang lêy âng chính quyền vel đông, râu zooi zúp âng pr’loọng đông, đhi noo bhúh xoọng, pr’ắt tr’mung âng anhi anoo amoó cung z’zăng lấh. Amoó Pơ Loong Thị Chế moon: “Acu bhrợ cóh công ty Thọ Quang, Sơn Trà. Cr’chăl hanua công ty vêy manứih crêê F0 nắc azi lêy ặt pa tuông lấh 1 c’xêê. Cr’chăl hanua lalua zr’nắh k’đhạp, ặt pa tuông pazưm xang nặc chô ooy phòng tự ặt pa tuông cớ, mưy cha mì tôm. Bấc ngai kiêng chô ooy đông ha dợ cắh bơơn chô. Cr’chăl ặt pa tuông cóh dứp nâu cung bơơn độp râu k’rang lêy tơợ chính quyền vel đông cung cơnh zâp apêê liêm loom luônh zooi zúp đợ thùng mì tôm, bao cha nêếh lâng bhơi r’véh... Tước bêl chô ooy đông azi cung tự ặt pa tuông cóh đông zâp 14 t’ngay, doọ vêy glúh ặt cóh ngoai, zâp ngai zêng ma tự năl đắh bhiệc zêl cha groong pr’lúh cr’ay. Chính quyền vel đông k’rang lêy, xay moon liêm choom. Chắp hơnh bấc bhlâng.”

C’moo 2021, cóh vel đông chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam vêy 515 manứih pa bhrợ cóh cr’loọng tỉnh lâng tỉnh lơơng, lấh mơ nắc apêê pa bhrợ cắh vêy bhrợ hợp đồng cóh Đà Nẵng, TP.HCM, Phú Quốc lâng 2, 3 vel đông cóh tỉnh. Pr’lúh Covid-19 dưr váih, bấc apêê pa bhrợ bil bhiệc bhrợ, cắh váih zên pa chô, 2, 3 apêê pa bhrợ nắc lêy chô ooy vel đông. Đoọng đấh loon zooi zúp manứih pa bhrợ dưr zi lấh zr’nắh k’đhạp tu pr’lúh cr’ay, UBND chr’hoong Tây Giang nắc ơy k’đươi moon zâp cơ quan crêê tước, UBND zâp chr’val lêy k’rong pazưm bhrợ têng chính sách zooi zúp manứih pa bhrợ cóh vel đông chr’hoong ting Nghị quyết số 68 âng Chính phủ, Nghị quyết số 45 âng Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam lâng Quyết định số 23 âng Thủ tướng Chính phủ đắh bhrợ têng 2, 3 chính sách zooi zúp manứih pa bhrợ lâng manứih đươi dua apêê pa bhrợ lưm zr’nắh k’đhạp tu pr’lúh Covid-19. Hân đhơ cơnh đêếc, ooy cr’chăl bhrợ chính sách dzợ lưm bấc zr’nắh k’đhạp, bhrợ tước bhiệc bhrợ chính sách cắh đấh loon. T’coóh Hôih Danh, Phó Trưởng Phòng Lao động-Thương binh lâng Xã hội chr’hoong Tây Giang đoọng năl,  bêl g’lúh váih pr’lúh nâu, prang chr’hoong vêy k’noọ 100 apêê pa bhrợ cóh zâp tỉnh đắh Nam, thành phố Đà Nẵng lâng zâp vel đông lơơng ooy tỉnh Quảng Nam chô ooy vel đông. Hân đhơ cơnh đêếc, tước đâu chr’hoong nắc vêy ơy đương pay 34 bộ bha ar pa tơ tơợ UBND chr’val A Vương, chr’val Dang k’đươi moon zooi zúp manứih pa bhrợ. ooy thẩm định bha ar pa tơ âng Phòng Lao động-Thương binh lâng Xã hội chr’hoong nắc vêy 1/34 bha ar pa tơ zâp pr’đơợ lêy đoọng zên zooi zúp ting quy định: “Lâng Nghị quyết 68 lâng Quyết định 23 âng Thủ tướng Chính phủ nắc lêy vêy ký hợp đồng pa bhrợ, lêy vêy đóng bảo hiểm. Hân đhơ cơnh đêếc, bấc lêy nắc apêê pa bhrợ tự do, cắh vêy ký hợp đồng pa bhrợ, nắc cắh bơơn đươi chính sách. Tỉnh cung vêy nghị quyết 45 zooi zúp apêê pa bhrợ tự do, nắc hân đhơ doọ vêy đóng bảo hiểm, nắc bh’rợ tr’nêng lêy liêm glặp. Hân đhơ cơnh đêếc, bấc ngai lướt bhrợ cắh liêm crêê lâng bh’rợ quy định. Đhị lalua lêy nghị quyết nâu lấh mơ xay moon tước đợ apêê bhrợ bh’rợ cơnh cắt xọc, du lịch... ha dợ ooy đâu bấc ngai lướt bhrợ phụ hồ, bhrợ keo... nắc lêy cắh bơơn zooi zúp cắh cậ đhị ặt.”

Ting cơnh t’coóh A Rất Blúi, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, vel đông xoọc k’rong pazưm k’đươi moon zâp vel đông pa dưr k’rơ đấh pr’lướt bhrợ têng bha ar pa tơ đoọng bhrợ pr’đơợ đoọng ha pêê pa bhrợ lưm cắh liêm crêê tu pr’lúh Covid-19 đấh loon bơơn đươi chính sách zooi zúp âng Nhà nước. lâng pazưm lâng zâp doanh nghiệp, apêê pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng zúp ha pêê pa bhrợ đấh vêy bhiệc bhrợ, têêm ngăn pr’ắt tr’mung: “Chr’hoong t’mêê họp k’đươi moon zâp chr’val đấh hân lêy cha mêết cớ. chr’hoong cung ơy k’đươi zâp doanh nghiệp cóh vel đông xoọc pa bhrợ, lấh mơ nắc bhrợ têng zâp bh’rợ đoọng bhrợ pr’đơợ ha pêê bhrợ bhiệc cóh vel đông. 2, 3 apêê pa bhrợ chô ooy pr’loọng đông nắc t’bhlâng bhrợ bh’rợ pa dưr pa xớc bh’rợ tr’nêng. Chr’hoong cung ơy bhrợ bhiệc lâng Trường Cao đẳng bh’rợ tr’nêng tỉnh Quảng Nam đoọng pa choom cớ bh’rợ tr’nêng đoọng ha pêê pa bhrợ liêm glặp lâng đhr’năng váih pr’lúh cơnh xoọc đâu. Vel đông cung xoọc pazưm pa dưr pa xớc vel bhươl, ooy đâu chóh tơơm zanươu lâng chóh n’loong nắc lêy pa choom apêê pa bhrợ đoọng bêl váih zâp dự án chóh n’loong đoọng váih bhiệc bhrợ đhị đêếc lâng váih thu nhập.”

Ha dợ ooy đâu, đhị chr’hoong k’coong ch’ngai Đông Giang, lấh mơ bơơn zooi zúp ặt pa tuông, đợ apêê pa bhrợ tơợ zâp vel đông lơơng chô ooy đông bơơn cher đoọng pr’hêl chr’nắp zâp hun 200 r’bhâu đồng lâng bhrợ pr’đơợ pa choom bh’rợ tr’nêng. Ha dợ bhiệc xay bhrợ nghị quyết 68 âng Chính phủ, nghị quyết 45 âng HĐND tỉnh Quảng Nam lâng Quyết định 23 âng Thủ tướng Chính phủ, xoọc đâu chr’hoong lêy cha mêết, têêm ngăn zooi zúp đấh loon, crêê manứih. T’coóh Đỗ Hữu Tùng, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: “Apêê lướt pa bhrợ ch’ngai cóh Đông Giang cung cắh bấc, nắc ơy bơơn vel đông lêy cha mêết, hân đhơ cơnh đêếc tước đâu nắc cắh váih. Xoọc vel đông cung t’bhlâng lêy cha mêết lâng hân đhơ đợ apêê pa bhrợ tự do xoọc bil bhiệc bhrợ cung bơơn zooi zúp xay moon đoọng apêê t’bhlâng moót bhrợ cớ ooy zâp công ty, xí nghiệp. Đắh bhiệc nâu chr’hoong cung k’rang, lêy cha mêết bhrợ rơợng k’rơ, đấh loon, crêê manứih, lêy đoọng đấh, chr’hoong bhrợ liêm choom.”

Pr’lúh Covid-19 dưr váih g’lúh 4 nắc ơy bhrợ cắh liêm crê ê tước c’rơ tr’mung lâng zâp đắh pr’ắt bh’rợ âng k’tiếc k’ruung hêê. K’zệt r’bhâu apêê pa bhrợ bil bhiệc bhrợ, cắh váih zên pa chô, cắh vêy đhị ặt têêm ngăn nắc lêy chô ooy vel đông, pa bhlâng zr’nắh k’đhạp. Đoọng zúp đhanuôr dưr zi lấh zr’nắh k’đhạp l’lăm, Chính phủ lâng chính quyền vel đông ơy pa glúh zâp chính sách zooi zúp đhanuôr lưm pr’lúh Covid-19. Chính quyền zâp vel đông lêy đấh loon zooi zúp đhanuôr đấh bhrợ liêm xang bh’rợ, bhrợ liêm crêê zâp chính sách zooi zúp đoọng ha đhanuôr. T’coóh Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, xoọc vel đông xay bhrợ bấc chính sách đắh bhiệc pa choom bh’rợ tr’nêng, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ ha pêê pa bhrợ, zúp đhanuôr đấh têêm ngăn pr’ắt tr’mung: “Acu cung ơy bhrợ bhiệc lâng 2, 3 doanh nghiệp, hân đhơ đắh bhrợ công nghiệp, nông nghiệp, đắh bhrợ zâp bh’nơơn pr’đươi OCOP, zâp doanh nghiệp bhrợ pa dưr cóh vel đông, moon zr’nưm nắc bhrợ pr’đơợ liêm choom đoọng ha đhanuôr lêy đươi mưy cơnh liêm buôn. Tơợ đêếc, đhanuôr k’rêệm loom ặt cóh Quảng Nam ha dang cắh dzợ kiêng chô ooy TP.HCM lâng zâp tỉnh, thành lơơng.”/.

Bất cập trong triển khai hỗ trợ

 người lao động bị ảnh hưởng bởi dịch Covid

PV/VOV-Miền Trung

Đợt dịch Covid-19 bùng phát lần thứ 4 đã tác động tiêu cực đến sức khỏe, tính mạng và mọi mặt của đời sống xã hội nước ta. Hàng chục ngàn lao động bị mất việc làm, không có thu nhập, không nơi ở ổn định buộc phải rời phố về quê, cuộc sống vô cùng khốn khó. Để giúp bà con vượt qua khó khăn trước mắt, từng bước ổn định cuộc sống, Chính phủ và chính quyền các địa phương đã ban hành các chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện đã phát sinh nhiều bất cập khiến tiền hỗ trợ chậm đến tay người lao động.

Hơn 2 tháng trước, từ thành phố Đà Nẵng chị Pơ Loong Thị Chế trở về quê nhà ở thôn Pr’ning, xã Lăng, huyện vùng cao biên giới Tây Giang.  Bây giờ, cuộc sống của vợ chồng chị Chế đã tạm ổn định. Hàng ngày chị ở nhà phụ nhà chồng làm rẫy, nuôi heo, còn anh thì lên rừng làm thuê kiếm tiền chuẩn bị đón đứa con đầu lòng ra đời. Nhớ lại những ngày dịch Covid-19 căng thẳng ở Đà Nẵng, chị vẫn chưa hết lo lắng. Chị Pơ Loong Thị Chế kể, những ngày cuối tháng 8, đầu tháng 9 vừa qua, dịch bệnh Covid-19 bùng phát mạnh và diễn biến hết sức phức tạp. Cả thành phố Đà Nẵng bị phong tỏa gần cả tháng. Nhiều công ty, xí nghiệp, trong đó có Công ty Thủy sản Thọ Quang phải đóng cửa để chống dịch. Cũng như hàng trăm lao động khác, vợ chồng chị bỗng chốc thất nghiệp. Không việc làm, không có tiền thuê nhà trọ, tiền ăn hàng ngày cũng thiếu hụt, vợ chồng chị phải sống nhờ vào tiền hỗ trợ của thành phố và các tổ chức từ thiện. Nhiều ngày liền 2 vợ chồng chỉ ăn mì tôm qua bữa. Thương vợ bụng mang dạ chửa không đảm bảo sức khỏe, nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh cao, anh bàn với vợ rồi cả 2 khăn gói trở về quê nhà Tây Giang. Từ ngày về nhà đến nay, được sự quan tâm của chính quyền địa phương, sự đùm bọc của gia đình, người thân, cuộc sống của anh chị cũng tạm ổn. Chị Pơ Loong Thị Chế tâm sự: “Em làm ở công ty Thọ Quang, Sơn Trà. Thời gian vừa qua công ty có người bị F0 nên tụi em phải đi cách ly hơn 1 tháng. Thời gian đó thật sự rất khó khăn, cách ly tập trung xong lại về phòng tự cách ly chỉ ăn mì tôm thôi. Rất nhiều người mong muốn được về nhà mà không về được. Thời gian cách ly dưới này cũng nhận được sự quan tâm từ chính quyền địa phương trên quê cũng như các nhà hảo tâm đã giúp đỡ những thùng mì tôm, bao gạo và rau củ quả... Đến khi được về nhà thì tụi em cũng tự cách ly tại nhà đủ 14 ngày chứ không đi ra ngoài tiếp xúc, mọi người về đều có ý thức trong việc phòng chống dịch bệnh. Chính quyền địa phương quan tâm, tuyên truyền rất tốt. Thật sự cảm ơn rất nhiều.

Năm 2021, trên địa bàn huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam có 515 người đi lao động trong và ngoài tỉnh, chủ yếu lao động không giao kết hợp đồng (lao động tự do) tại Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, Phú Quốc và một số địa phương trong tỉnh. Dịch COVID-19 bùng phát, nhiều lao động mất việc làm, không còn thu nhập, một số lao động đành trở về địa phương. Để kịp thời hỗ trợ, giúp người lao động vượt qua khó khăn do đại dịch, UBND huyện Tây Giang đã chỉ đạo các cơ quan liên quan, UBND các xã tập trung thực hiện chính sách hỗ trợ người lao động trên địa bàn huyện theo Nghị quyết số 68 của Chính phủ, Nghị quyết số 45 của Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam và Quyết định số 23 của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do dịch COVID-19. Tuy nhiên, trong  quá trình thực hiện chính sách còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc dẫn đến việc thực hiện chính sách chưa kịp thời. Ông Hôih Danh, Phó Trưởng Phòng Lao động-Thương binh và Xã hội huyện Tây Giang cho biết, trong đợt dịch này, cả huyện có gần 100 lao động ở các tỉnh phía Nam, thành phố Đà Nẵng và các địa phương khác trong tỉnh Quảng Nam trở về quê. Thế nhưng đến nay, huyện mới tiếp nhận 34 bộ hồ sơ từ UBND xã Avương, xã Dang đề nghị hỗ trợ người lao động. Qua thẩm định hồ sơ của Phòng Lao động - Thương và Xã hội huyện chỉ có 01/34 hồ sơ đủ điều kiện phê duyệt kinh phí hỗ trợ theo quy định: “Đối với NQ 68 và QĐ 23 của Thủ tướng Chính phủ là phải có ký kết hợp đồng lao động, phải có đóng bảo hiểm. Tuy nhiên phần lớn đều là lao động tự do, không có ký kết hợp đồng lao động nên không được hưởng chính sách. Tỉnh cũng có NQ 45 là hỗ trợ lao động tự do, tức là không cần đóng bảo hiểm nhưng ngành nghề phải phù hợp. Thế nhưng, rất nhiều người đi làm không phù hợp với ngành nghề quy định. Trên thực tế NQ này chủ yếu đề cập đến những người làm dịch vụ như: cắt tóc, gội đầu, du lịch…trong khi đó rất nhiều người đi làm phụ hồ, làm keo…thì lại không được hỗ trợ hoặc có nơi hỗ trợ, nơi không được hỗ trợ”

Theo ông A Rất B’Lúi, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang, địa phương đang tập trung chỉ đạo các địa phương đẩy nhanh tiến độ thẩm định hồ sơ để tạo điều kiện cho người lao động bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 nhanh chóng thụ hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Đồng thời phối hợp với các doanh nghiệp, cơ sở đào tạo nghề để giúp người lao động sớm có việc làm, ổn định cuộc sống: “ Huyện vừa rồi cũng đã họp chỉ đạo các xã khẩn trương rà soát lại. Huyện cũng đã mời các doanh nghiệp trên địa bàn đang hoạt động, nhất là thi công các công trình để tạo điều kiện cho họ làm việc trên địa bàn. Một số lao động về với gia đình thì tiếp tục phát triển sản xuất. Vừa rồi huyện cũng đã làm việc với trường Cao đẳng nghề tỉnh Quảng Nam để đào tạo lại nghề cho người lao động phù hợp với tình hình dịch hiện nay. Địa phương cũng đang tập trung phát triển nông nghiệp trong đó có trồng dược liệu và trồng rừng gỗ lớn thì hướng sẽ đào tạo cho lao động để khi có các dự án trồng rừng thay thế hay nguồn trồng rừng gỗ lớn thì họ vừa có việc làm tại chỗ vừa có thu nhập”

Trong khi đó, tại huyện miền núi Đông Giang, ngoài được hỗ trợ cách ly, những lao động từ các địa phương khác trở về còn được tặng quà trị giá mỗi suất 200 ngàn đồng và tạo điều kiện học nghề. Riêng việc triển khai thực hiện NQ 68 của Chính phủ, NQ 45 của HĐND tỉnh Quảng Nam và Quyết định 23 của Thủ tướng Chính phủ, hiện nay huyện tiếp tục rà soát, đảm bảo hỗ trợ kịp thời, đúng đối tượng. Ông Đỗ Hữu Tùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Người đi làm ăn xa ở Đông Giang cũng rất ít cũng đã được địa phương rà soát nhưng đến thời điểm này thì không có. Hiện địa phương vẫn tiếp tục rà soát và kể cả những  lao động tự do  hiện mất việc làm cũng được hỗ trợ tư vấn để định hướng cho họ tiếp tục vào làm tại các công ty, xí nghiệp. Về vấn đề này huyện cũng rất quan tâm, rà soát và chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ và kịp thời, tránh sai đối tượng, sót đối tượng và chậm chi trả cho các đối tượng này, thì huyện làm rất bài bản và khoa học”

Đợt dịch Covid-19 bùng phát lần thứ 4 đã tác động tiêu cực đến sức khỏe, tính mạng và mọi mặt của đời sống xã hội nước ta. Hàng chục ngàn lao động bị mất việc làm, không có thu nhập, không nơi ở ổn định buộc phải rời phố về quê, cuộc sống vô cùng khốn khó. Để giúp bà con vượt qua khó khăn trước mắt, từng bước ổn định cuộc sống, Chính phủ và chính quyền các địa phương đã ban hành các chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Chính quyền các địa phương cần nhanh chóng giúp đỡ người dân sớm hoàn tất thủ tục, giải quyết đúng các chính sách hỗ trợ cho bà con. Ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, hiện địa phương đang triển khai nhiều chính sách về đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động, giúp bà con sớm ổn định cuộc sống: “Tôi cũng đã làm việc với một số doanh nghiệp, kể cả trong sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, trong sản xuất các sản phẩm OCOP, các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn, nói chung là tạo điều kiện tối đa để cho bà con mình tiếp cận cộng việc một cách thuận lợi nhất. Từ đó bà con yên tâm ở lại Quảng Nam nếu như thực sự không muốn quay trở lại thành phố HCM và các tỉnh, thành khác.”/.