Zr’lụ Đồng bằng sông Cửu Long nắc muy cóh 3 zr’lụ đồng bằng buôn vaih râu cắh liêm tu pleng k’tiếc tr’xăl. Pa bhlầng nắc lâng nhiệt độ trung bình, độ ẩm không khí dưr dzoọc bhrợ váih đhr’năng k’hir xuất huyết k’rơ bấc lấh mơ, Thành phố Cần Thơ ơy xay bhrợ bấc c’lâng xa nay đoọng xay moon cóh đhanuôr, cóh đếêc cr’noọ bh’rợ xay moon đoọng đương zêl cha groong xuất huyết cóh trường học đhị cr’chăl a hay bơơn xay moon nắc âng chô bh’nơơn liêm dal.
Cr’noọ bh’rợ xay moon đoọng đương zêl cha groong k’hir xuất huyết cóh trường học bơơn Sở Y tế tp.Cần Thơ xay bhrợ tợơ c’moo 2007. XoỌc tr’nợơp, Sở Y tế chớih pay zr’lụ tợơp bhrợ têng nắc zập chr’hoong coh thành phố muy chr’val đoọng bhrợ têng, xang đếêc nắc pa zưm lâng văn phòng bhrợ têng bh’rợ xăl pleng k’tiếc Thành Ninh Kiều lâng Bình Thủy nắc An Hòa, Cái Khê, Long Tuyền lâng Trà Nóc. Nâu đoo bơơn lêy nắc pazêng vel đong k’rong bấc apêê buôn váih k’hir xuất huyết. Bác sĩ Nguyễn Trung Nghĩa - Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ đoọng năl:
Azi lêy đắh pr’đợơ: Muy nắc lấh 80% apêê pr’loọng đong nắc zêng vêy học sinh ắt đhị apêê pr’loọng đong, nâu đoo nắc k’bhúh bấc pa bhlầng. Râu bơr nắc thầy cô giáo vêy c’năl đắh pa too pa choom tu cơnh đếêc nắc bêl a hêê âng đơơng cr’liêng xa nay đoọng ha pêê nắc xay moon pa too pa choom đoọng ha học sinh liêm choom lấh mơ ahêê. Thầy giáo pa choom đoọng ha pêê p’niên nắc bêl chô c’la apêê cắh cợ apêê đươi ca conh ca căn bhrợ, t’đang ca’conh ca’căn bhrợ tu cơnh đếêc nắc c’lâng đắh đâu liêm buôn bhlầng. pa bhlầng nắc bêl apêê a châu ta’ha nắc a hêê veey bấc lang năl lâng bhrợ têng apêê bh’rợ đương zêl, cha groong k’hir xuất huyết nắc âng chô bấc quyền lợi đanh mâng cóh bh’rợ đương zêl cha groong k’hir xuất huyết cóh pazêng c’moo t’tun.
Apêê trường bơơn chớih pay apêê cr’noọ bh’rợ đương zêl, cha groong k’hir ơy đươi dua pazêng bh’ar xrắ đương zêl k’hir xuất huyết âng Trung tâm y tế dự phòng Thành phố Cần Thơ âng đơơng đoọng ha bhrợ têng bhiệc xay moon đắh k’hir xuất huyết moót pazêng g’lúh sinh hoạt dứp cờ, tiết học ngoại khoá. Xang nắc g’nưm đhị pazêng c’năl âng apêê a đhi ơy bơơn pa choom, pa zưm lâng apêê ban, ngành, đoàn thể đhị vel đong bhrợ têng đoọng ha pêê a đhi bhrợ têng lâng bhiệc ting pấh apêê bh’rợ vệ sinh môi trường, k’chệêt cr’vóc cr’véc.; pa choom đoọng ha pêê a đhi cơnh đương zêl cha groong k’hir xuất huyết… Lâng pazêng c’năl ơy k’rong bơơn apêê a đhi chô xay truíh cớ đoọng ma nuýh cóh đong, k’bhúh xoọng, vel bhươl. Pa căn Trịnh Thị Mỹ Dung ắt đhị phường Long Tuyền, quận Bình Thuỷ xay moon:
Tu apêê p’niên nắc ma nuýh đong hêê, apêê nắc pa hay đoọng đhị zập t’ngay, tu apêê xay moon crêê.
Lêy moon ghít, cr’noọ bh’rợ xay moon, zêl k’hir cóh trường học nắc cr’noọ bh’rợ pr’hay, chr’nắp âng ngành Y tế Thành phố Cần Thơ. Tu, lâng bhiệc âng đơơng cr’liêng xa nay đắh bhiệc đương zêl cha groong k’hir lâng học sinh đhị bấc tiểu học lâng THCS, cr’noọ bh’rợ nâu ơy âng chô bh’nơơn liêm choom lấh mơ rơơm đương, liêm choom đoọng ha bhiệc xay moon đhị zập pr’loọng đong, zập vel bhươl. Choommoon lâng apêê a đhi học sinh váih nắc pazêng tr’pang têy pa tếêt dal bhrợ đoọng ha đhanuôr ting pấh liêm choom lấh mơ cóh bhiệc đương zêl cha groong cr’ay nâu. Bác sĩ Huỳnh Minh Trúc-Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tp.Cần Thơ đoọng năl:
Lêy râu c’năl âng đhanuôr xay moon nắc r’dợ bơơn ha dưr, xang nắc pa cắh đắh bh’nơơn chỉ số véc tơ, cung cơnh apêê ca cr’ay xuất huyết cóh apêê vel đong xay bhrợ, lêy nắc k’hir xuất huyết vêy ting xiêr lấh mơ.
Tợơ bhiệc xay moon đắh tr’xăl bh’rợ cóh bhiệc đương zêl, cha groong xuất huyết đhị apêê pr’loọng đong lalăm lâng t’tun bêl bhrợ têng cr’noọ bh’rợ nâu đoọng lêy: đợ pr’loọng đong bhrợ têng apêê bh’rợ k’chệêt cr’vóc cr’véc tợơ 28% dzoóc k’nặ 96%; pr’loọng pa liêm đong xang tợơ 32% dzoóc 93%... Tợơ bhiệc lêy ch’mếêt c’năl đương zêl cha groong xuất huyết cóh k’nặ 6.300 học sinh âng lấh 180 lớp, tợơ lớp 3 tước lớp 5 nắc 94% học sinh bơơn bh’nơơn bhriêl choom. Ch’mếêt lêy đhị pr’loọng đong, 100% học sinh ting pấh apêê bh’rợ xay moon đắh cr’ay k’hir xuất huyết; 98% pr’loọng đong học sinh ting bhrợ têng bhiệc đương zêl cha groong k’hir xuất huyết. râu đớp xợơng đhị đâu nắc học sinh ting pấh bhiệc đương zêl cha groong đhị apêê vel đonh nâu zập c’moo nắc xiêr bấc pa bhlầng, chroi k’rong bhiệc pa xiêr đợ cr’ay k’hir xuất huyết cóh prang thành phố. Muy dáp lêy đhị 3 c’moo đăn đâu, zập c’moo đợ apêê cr’ay crêê k’hir xuất huyết đhị Cần Thơ nắc mơ 50/100 r’bhầu đhanuôr, cóh đếêc prang k’tiếc k’ruung cóh c’moo 2015 nâu nắc dzợ ắt đhị mức 80/100 r’bhầu đhanuôr.
Cung cơnh bác sĩ Nguyễn Trung Nghĩa- Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ: XoỌc đâu ngành Y tế xoọc ra văng bh’ar xrắ xay moon đắh cr’ay k’hir đoọng pa zưm lâng Ban tuyên giáo Thành uỷ, Sở Giáo dục thành phố xay bhrợ đoọng ha cán bộ k’đhợơng lêy, giáo viên đhị apêê trường cóh vel đong Thành phố đoọng bhrợ ta bhứah c’lâng xay moon, pa bhlầng nắc đhị bêl sinh hoạt ch’noọng đoọng chroi k’rong bhịêc pa xiêr đợ apêê crêê cr’ay k’hir xuất huyết cóh đhr’năng tr’xăl âng pleng k’tiếc cơnh xoọc đâu lâng moon đớc nắc pr’lúh xuất huyết choom dưr váih cớ cóh c’moo t’tun./.
CẦN THƠ: MÔ HÌNH TRUYỀN THÔNG PHÒNG, CHỐNG SỐT XUẤT HUYẾT TRONG TRƯỜNG HỌC MANG LẠI HIỆU QUẢ CAO
Vùng Đồng bằng sông Cửu Long là 1 trong 3 vùng đồng bằng dễ bị tổn thương nhất trên thế giới do biến đổi khí hậu. Đặc biệt với nhiệt độ trung bình, ẩm độ không khí gia tăng đã làm tăng nguy cơ dịch sốt xuất huyết lan truyền tại nhiều địa phương trong vùng. Nhằm giảm thiểu rủi ro bùng phát dịch sốt xuất huyết, Thành phố Cần Thơ đã triển khai nhiều mô hình truyền thông trong cộng đồng, trong đó mô hình truyền thông phòng, chống sốt xuất huyết trong trường học trong thời gian qua được đánh giá là mang lại hiệu quả cao.
Mô hình truyền thông phòng, chống sốt xuất huyết trong trường học được Sở Y tế Thành phố Cần Thơ triển khai thực hiện từ năm 2007. Bước đầu, Sở Y tế chọn thí điểm mỗi huyện trong thành phố một xã để thực hiện việc tuyên truyền trong các trường tiểu học và trung học cơ sở ở xã này, sau đó tiếp tục phối hợp với Văn phòng công tác biến đổi khí hậu Thành phố Cần Thơ thực hiện thêm tại các trường ở 4 phường thuộc hai quận Ninh Kiều và Bình Thủy là An Hòa, Cái Khế, Long Tuyền và Trà Nóc. Đây được xem là những địa phương tập trung những đối tượng dễ bị tổn thương, dễ bị tác động bởi biến đổi khí hậu và có độ phơi nhiễm cao với bệnh sốt xuất huyết. Bác sĩ Nguyễn Trung Nghĩa- Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ cho biết:
“ Chúng tôi dựa trên cơ sở: Một là trên 80% các hộ gia đình thì đều có học sinh ở trong các hộ gia đình, đây là một lực lượng rất là lớn. Cái thứ hai là thầy cô giáo họ có kiến thức về kỹ năng sư phạm do đó khi chúng ta cung cấp kiến thức cho họ thì họ sẽ tuyên truyền giáo dục cho học sinh tốt hơn chúng ta làm. Thầy cô giáo dạy cho các cháu thì khi về bản thân các cháu hoặc các cháu nhờ phụ huynh làm, kêu gọi phụ huynh làm do đó cái kênh này rất thuận tiện. Đặc biệt khi các cháu lớn lên sau này thì chúng ta có nhiều thế hệ có kiến thức và kỹ năng thực hành các biện pháp phòng chống sốt xuất huyết thì sẽ mang lại lợi ích bền vững trong công cuộc phòng chống sốt xuất huyết trong những năm tiếp theo”.
Các trường được chọn thực hiện mô hình truyền thông phòng, chống sốt xuất đã sử dụng những tài liệu phòng chống sốt xuất huyết do Trung tâm y tế dự phòng Thành phố Cần Thơ cung cấp để tổ chức lồng ghép tuyên truyền về bệnh sốt xuất huyết vào những buổi sinh hoạt dưới cờ, tiết học ngoại khóa. Rồi dựa vào những kiến thức mà các em đã tiếp thu được, trường phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể ở địa phương tổ chức cho các em thực hành bằng việc tham gia các chiến dịch vệ sinh môi trường, diệt muỗi, diệt lăng quăng; tổ chức cho các em thi kiến thức phòng, chống sốt xuất huyết … Với những kiến thức đã tích lũy được các em về phổ biến lại với người thân trong gia đình, bà con xóm, ấp. Bà Trịnh Thị Mỹ Dung ở phường Long Tuyền, quận Bình Thủy nhận xét:
“ Tại vì con em chính là người thân của mình nó sẽ nhắc nhở hàng ngày ở trong nhà thì tất nhiên bây giờ dù muốn, dù không gì, con mình, cháu mình nó nhắc thì mình vẫn phải nghe theo nó tại vì nó nói đúng”.
Phải khẳng định, mô hình truyền thông phòng, chống sốt xuất trong trường học là mô hình đầy tính đột phá và sáng tạo của ngành Y tế Thành phố Cần Thơ. Bởi lẽ, bằng việc đưa kiến thức về phòng chống sốt xuất huyết có sự tham gia của cộng đồng vào nhà trường với nội dung phù hợp với học sinh ở bậc tiểu học và trung học cơ sở, mô hình này đã đem lại kết quả vượt ngoài sự mong đợi, có tác dụng hết sức tích cực đối với việc tuyên truyền trong từng hộ gia đình, trong từng xóm, ấp. Có thể nói các em học sinh đã trở thành những cánh tay nối dài làm cho cộng đồng tham gia tốt hơn việc phòng chống căn bệnh này. Bác sĩ Huỳnh Minh Trúc- Giám đốc Trung tâm Y tế Dự phòng Thành phố Cần Thơ cho biết:
“ Thì thấy kiến thức bà con trong địa bàn triển khai dự án đó thì từng bước được nâng lên, rồi thể hiện qua kết quả chỉ số Véc tơ, cũng như các ca bệnh sốt xuất huyết trên các địa bàn triển khai có giảm đáng kể”
Qua đánh giá thay đổi hành vi trong phòng, chống sốt xuất huyết ở các hộ dân trước và sau khi thực hiện mô hình này cho thấy: Tỷ lệ hộ thực hiện các biện pháp diệt lăng quăng từ 28% tăng lên gần 96%; hộ dọn dẹp nhà cửa từ 32% tăng lên 93%... Qua kiểm tra trắc nghiệm kiến thức phòng chống sốt xuất huyết trong gần 6.300 học sinh của hơn 180 lớp, từ lớp 3 đến lớp 5 thì 94% học sinh đạt kết quả khá, giỏi. Kiểm tra ngẫu nhiên tại gia đình, 100% học sinh được tuyên truyền về bệnh sốt xuất huyết; 98% gia đình học sinh tham gia hoạt động phòng, chống sốt xuất huyết. Điều đáng ghi nhận là tỷ lệ mắc sốt xuất huyết tại các địa phương này hàng năm giảm đáng kể, góp phần giảm thiểu số ca mắc sốt xuất huyết trên phạm vi toàn Thành phố. Chỉ tính riêng trong 3 năm gần đây, mỗi năm số ca mắc sốt xuất huyết ở Cần Thơ chỉ khoảng 50 /100 ngàn dân, trong khi cả nước trong năm 2015 này vẫn còn ở mức hơn 80/100 ngàn dân.
Cũng theo bác sĩ Nguyễn Trung Nghĩa- Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ: Hiện tại ngành Y tế đang chuẩn bị tài liệu tuyên truyền về bệnh sốt xuất huyết để kết hợp với Ban tuyên giáo Thành ủy, Sở giáo dục thành phố triển khai cho cán bộ quản lý, giáo viên tại các trường trên địa bàn Thành phố để mở rộng kênh truyền thông này, nhất là vào dịp sinh hoạt hè nhằm góp phần làm giảm thiểu số ca mắc bệnh sốt xuất huyết trong tình hình biến đổi khí hậu như hiện nay và dự báo dịch sốt xuất huyết có thể bùng phát trong năm tới./.
Viết bình luận