Xoọc đâu cóh vel đông chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam ơy lâng xoọc bhrợ padưr zâp bh’rợ du lịch lêy cha’mêết chi’ớh, cơnh chấc lêy năl ooy crâng dading, kruung đác, chấc lêy năl ooy văn hoá đhanuôr acoon cóh… Ooy đâu choom moon tước cơnh du lịch bha’đưn chè cóh chr’val Ba, du lịch chấc lêy năl Văn hoá cóh vel Bhơ Hôồng 1, chr’val Sông Kôn, taanh n’đoóh a’doóh cóh vel Đhờ Rôồng, chr’val Tà Lu… Chr’nắp lấh mơ nắc ooy cr’chăl đăn đâu du lịch lêy chi’ớh cóh boọng gợp nắc ha dợ dưr váih lâng padưr pa’xớc.

Chô ooy vel Pache Palanh, chr’val Ma CoÓih, chr’hoong Đông Giang ta’moóh c’lâng lướt ooy boọng gợp nắc đhanuôr cóh vel đông vêy chi’ol moon đoọng c’lâng lướt boọng gợp âng pr’zợc kiêng lướt. Đhị boọng gợp nắc vêy mưy p’loọng pậ, đắh ping nắc p’têết bơr dading ắt lalay cóh crâng k’coong, cóh dứp nắc vêy acoon tâm lướt hooi, p’loọng nâu bơơn ta moon nắc cơnh p’loọng lướt moot cóh crâng, kiêng moot ooy crâng nắc lêy lướt zi’lấh p’loọng nâu, p’loọng nâu nắc dưr váih tơợ đợ c’cọ đhêl ơy đenh k’ha riêng ực c’moo, bhrợ váih p’loọng laliêm cắh dzợ cơnh.

Tơợ p’loọng nắc acoon c’lâng lướt tướcboọng gợp Prazoong. C’lâng lướt tước boọng gợp nâu k’đhạp bhlâng  hadang cắh nặc manứih cóh vel đông nắc cắh năl ooy lướt. Xang bêl lướt vốch truíh c’lâng crâng mơ 10 phút, lướt dzoọc cóh tran đhêl, lướt zi’lấh bấc đhị váih plơơm xoọc kiêng dziếu a’ham nắc vêy tước đhị p’loọng gợp. BoỌng gợp nắc đhiệp đoọng  mưy cha’nặc lướt moot, bêl moot nắc lêy moot zâp cơnh zr’nắh k’đhạp vêy choom tước đhị gợp.

BoỌng gợp Prazoong bơơn ta pác bhrợ bấc clang k’tiếc đhêl cóh boọng váih zâp cơnh laliêm. Đợ t’noọl c’cọ đhêl k’griing, tr’clá liêm cơnh ngoọ cóh phim. Đợ c’cọ đhêl laliêm bhrợ váih cơnh n’jưl, bêl t’pêếh nắc bhrợ váih xa’nưl pr’hay, cơnh xa’nưl n’jưl âng đhanuôr Cơ Tu.

BoỌng gơợp váih bấc c’lâng pa’lêếh, bấc b’boọng k’tứi cắh đhiệp lướt moot, hân đhơ cơnh đêếc, nắc đhị c’lâng bhrợ tr’ang liêm, choom lướt moot ooy phòng nâu lag phòng n’tốh. Ha dang kiêng moot nắc lêy ta tơ vêy choom lướt moot. Vêy bấc phòng, bấc boọng gợp ta tứi, hadang lướt moot cắh liêm crêê choom xrang c’lâng.

A’chim a’đhắh cóh boọng gợp nâu lấh mơ nắc a’đhôr pa pậ bhlâng, mặ zêl manứih ha dang lướt moot đhị đoo ặt. Lấh mơ nắc dzợ vêy bấc a’puội, grúh a’puội biển. Cóh cr’loọng gợp dzợ vêy đợ bha’nơợc ặt boọ âng đợ cr’liêng đhêl vil liêm cơnh cóh hình ảnh đhị boọng gợp Sơn Đoòng tỉnh Quảng Bình. Đợ c’cọ đhêl k’tứi xoọc dưr váih bhrợ tr’dzoọt đác ma xưl tr’clêếc tr’clọc pr’hay.

Choom moon, boọng gợp Prazoong nắc doọ ơy vêy manứih chấc lêy moot bhrợ bhr’lậ paliêm, dzợ ặt váih cơnh ahay, nắc lêy bấc râu dzợ cơnh l’lăm.

Ha dang ngai kiêng lướt lêy chi’ớh năl cóh đâu nắc lêy oó tự chấc c’lâng lướt. Lêy k’đươi đhanuôr cóh vel đông k’đơơng c’lâng, đươi bhrợ cơnh râu moon pachoom âng đhanuôr k’đơơng c’lâng lâng nắc lêy lướt ta pưn ting c’bhúh lướt nâu. Tu cóh crâng k’coong nắc choom ma lướt xrang bil./.

Khám phá Hang Động Prazoong  

Hiện nay trên địa bàn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đã và đang hình thành các mô hình du lịch khám phá, như khám phá thiên nhiên, tìm hiểu văn hoá đồng bào dân tộc thiểu số... Trong đó có thể kể đến như du lịch đồi chè ở xã Ba, du lịch tìm hiểu văn hoá ở thôn Bhơ Hôồng 1, xã Sông Kôn, dệt thổ cẩm ở thôn Đhờ Rôồng, xã Tà Lu... Đặc biệt trong thời gian gần đây du lịch khám phá hang động đang dần hình thành và phát triển.

Đến thôn Pache Pa lanh, xã Ma Coóih, huyện Đông Giang hỏi đường đến “Gợp” là người dân bản xứ sẽ chỉ đường đến hang động mà bạn cần đến. Gợp tức là hang động, trước hang có một cái cổng lớn hình cái vòm, bên trên là cầu nối liền hai ngọn núi riêng biệt nằm giữa rừng rậm hoang sơ, dưới cổng có con suối nhỏ chảy ngang qua, Cổng được ví như một cái cổng bước vào rừng, muốn vào rừng phải đi qua Cổng, Cổng được cấu tạo từ những ngọn thạch nhũ qua hàng trăm triệu năm nhỏ giọt, tạo hóa thành cái Cổng làm mê hoặc lòng người.

Từ Cổng là con đường dẫn đến hệ thống hang động Prazoong. Đường đi đến miệng hang rất khó nhận biết nếu không phải là người bản xứ. Sau khi băng con đường rừng chừng 10 phút, leo lên vách đá cheo leo, vượt qua những con vắt đang khát máu là đến miệng Hang.  Miệng hang chỉ có một cái lỗ nhỏ vừa đủ cho một người chui xuống, lúc chui xuống thì phải luồn lách đủ kiểu mới có thể xuống hang.

Hang Prazoong được chia thành nhiều tầng, địa chất trong hang   đa dạng và phong phú. Những cột thạch nhũ cứng rắn, những khối thạch nhũ sáng lóng lánh tưởng chừng như chỉ có trong phim. Những khối thạch nhũ tạo thành tựa như những cây đàn, khi vuốt tay ra tạo ra âm thanh đặc biệt, giống âm thanh cây đàn của đồng bào Cơ Tu.

Hang rất nhiều ngõ ngách, nhiều lỗ nhỏ tường chừng như chui không qua, nhưng nó là đường giao thoa duy nhất giữa phòng này qua phòng khác. Nếu muốn qua bắt buộc phải bò, trườn mới có thể chui qua được. Có nhiều phòng, nhiều hang nhỏ, nếu đi nhầm một lối có thể sẽ lạc đường.

Động vật trong hang chủ yếu là Dơi Chúa, rất to có thể tấn công người nếu như xâm phạm nó. Bên cạnh đó có rất nhiều vỏ ốc, có thể là vỏ ốc biển. Bên trong hang còn có những bậc thang đọng lại những viên đá tròn như trong hình ảnh tại động Sơn Đoòng, tỉnh Quảng Bình. Những ngọn thạch nhũ nhỏ đang hình thành nhỏ giọt róc rách vui tai.

Hang động Prazoong còn rất tự nhiên, dường như sự tác động của con người vào đây chưa nhiều, nên cái nét tự nhiên của tạo hóa vẫn còn nguyên vẹn.

Nếu ai muốn đi khám phá nơi này thì không nên tự tìm đường mà đi. Thay vào đó là nhờ người dân bản địa dẫn đường, tuân thủ theo lời chỉ dẫn cuả người dẫn đường và cần phải theo sát đoàn. Bởi vì nơi Rừng Thiêng, Nước Độc lạc đường là điều không thể tránh khỏi./.