Xang bêl pa chô k’tiếc k’ruung, Đảng lâng Nhà nước k’rang pa bhlâng ooy bh’rợ chêếc lêy, chô đơơng n’hang liệt sĩ. T’ngay 15/5/2013 Bộ Chính trị (Khoá XI) bhrợ têng Chỉ thị 24 – CT/TW ooy bh’rợ: T’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ chêếc lêy, chô đơơng n’hang liệt sĩ tơợ nâu cơy tước c’moo 2020 lâng cóh pazêng c’moo t’tun. Thủ tướng Chính phủ ơy bhrợ têng Quyết định 1237/QĐ-TTg, t’ngay 27/7/2013 ooy bh’rợ xay moon xa nay bh’rợ chêếc lêy k’rong chô đơơng n’hang liệt sĩ tơợ nâu cơy tước c’moo 2020 lâng cóh pazêng c’moo t’tun.

Cóh pazêng c’xêê c’moo ahay, pazêng c’bhúh, cha nắc manuýh cóh k’tiếc k’ruung lâng tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng, Hội Cựu chiến binh ơy đơớh loon xay moon đợ xa nay ooy liệt sĩ, ping lâng cr’noọ xa nay ta níh đha nâng pa bhlâng. Bấc vel đong đơớh xay bhrợ cóh bh’rợ chêếc lêy ping liệt sĩ, đoọng manuýh, pr’đươi, chêếc lêy pazêng zr’lụ ping zazum pay chô đơơng n’hang liệt sĩ. Cr’noọ cr’niêng bơơn chêếc lêy n’hang liệt sĩ nắc cắh muy cr’noọ âng pr’loọng đong, đồng đội ting n’nắc nắc trách nhiệm âng prang xã hội. T’coóh Dương Đức Hoàng, bêl ahay nắc chiến sỹ Trung đoàn 149, Sư đoàn 356, mặt trận Vị Xuyên prá: “Rau bha lâng cóh xoọc đâu nắc cóh chiến trường dzợ bấc n’hang đồng đội. Ta đang moon apêê ban ngành, nhà nước nắc t’bhlâng bhrợ cơnh ooy đoọng chô đơơng n’hang ooy ping xal cắh cậ chô đơơng ooy vel đong bhúh xoọng âng manuýh liệt sĩ”.

Tơợ c’moo 2013 tước nâu cơy, prang k’tiếc k’ruung ơy chêếc lêy, k’rong chô đơơng 11.500 n’hang liệt sĩ, cóh đêếc vêy k’dâng 6.400 n’hang cóh k’tiếc k’ruung n’lơơng. Bh’rợ đương đớp, pazao đoọng, bhrợ bh’rợ tập đớc n’hang liệt sĩ vêy ta bhrợ crêê cơnh, xay p’cắh xa nay hay k’noọ ooy g’lêếh c’rơ, chrooi đoọng ooy bh’rợ pa dưr dal xay moon, p’too pa choom ha pazêng lang đhanuôr, chr’nắp bhlâng nắc lang ta đhâm c’mor. Bh’rợ chêếc lêy, k’rong chô đơơng n’hang liệt sĩ vêy đợ rau liêm choom, nắc công dzợ bấc rau zr’nắh k’đháp. Thiếu tướng Trần Quốc Dũng, Cục trưởng Cục chính sách Bộ Quốc phòng prá: “Tu zâl arọp a bhuy pa bhlâng đanh đươnh, zr’nắh k’đháp nắc pazêng bha ar bha tơ cóh tr’nơớp vêy đợ rau dưr bil, apêê cựu chiến binh nắc đợ manuýh n’năl đhị zr’lụ tập đớc cóh tr’nơớp công t’coóh đhur pa bhlâng, cắh dzợ mặ ahy, xang n’nắc pazêng rau xa nay vêy ta zư đớc âng apêê đơn vị tu crêê ta pazum, cắh dzợ pa bhrợ nắc công dưr bil… bh’rợ crêê tước âng đhr’năng pleng k’tiếc công bhrợ zr’nắh k’đháp đoọng chêếc n’năl toạ độ, zr’lụ chêếc lêy công k’đháp pa bhlâng”.

Cóh cr’chăl ahay, Bộ Quốc phòng ơy t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ ch’mêết lêy, bhrợ têng liêm xang pazêng bha ar bha tơ t’nooi apêê liệt sĩ, bhrợ bản đồ chêếc lêy n’hang liệt sĩ, bhrợ têng cơ sở dữ liệu ooy liệt sĩ, ping xal liệt sĩ. Chr’nắp bhlâng, bh’rợ k’rong bhrợ lâng bha lang k’tiếc vêy ta bhrợ t’bhứah, đoọng tr’đoọng đợ xa nay, xay moon kinh nghiệm chêếc lêy quân nhân lấh chêết bil cóh c’xêê c’moo zâl arọp a bhuy. Đoọng n’năl đhơ nớc âng n’hang liệt sĩ dzợ ta bhúch xa nay, Bộ Quốc phòng ơy bhrợ têng liêm xang Dự án pa liêm cơ sở ch’mêết lêy gen AND cóh cr’chăl 2 đoọng ch’mêết lêy n’hang liệt sĩ. Cóh 6 c’xêê c’moo đâu, Bộ Quốc phòng pazum đh’rứah lâng apêê ngành, vel đong chêếc, k’rong chô đơơng 1.278 n’hang liệt sĩ. Thiếu tướng Trần Quốc Dũng, Cục trưởng Cục chính sách Bộ Quốc phòng prá: “Đoọng bhrợ têng liêm choom bh’rợ chêếc lêy n’hang liệt sĩ cóh k’tiếc k’ruung lâng cóh k’tiếc k’ruung n’lơơng, tr’nơớp nắc bhrợ têng liêm bh’rợ xay moon pazêng rau xa nay. Chr’nắp bhlâng nắc xa nay tơợ apêê cựu chiến binh. Vêy xa nay nắc vêy choom đoọng manuýh, pr’đươi, bhrợ têng bh’rợ chêếc lêy nắc vêy choom liêm choom”.

Pa dưr xa nay bh’rợ âng pazêng c’bhúh, đoàn thể, lực lượng, đhanuôr cóh k’tiếc k’ruung lâng tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng, chr’nắp bhlâng nắc apêê cựu chiến bình, apêê bêl ahay nắc quân nhân, ban liên lạc truyền thống xay moon pazêng rau xa nay nắc chrooi đoọng pa dưr dal rau liêm choom cóh bh’rợ chêếc lêy, k’rong n’hang liệt sĩ.

Bh’rợ chêếc lêy, chô k’rong n’hang apêê anh hùng liệt sĩ cắh muy bhrợ têng cóh muy cr’chăl nắc u xang, lâng cr’noọ cr’niêng n’năl ghít ooy g’lêếh c’rơ lâng trách nhiệm âng pazêng acoon manuýh apêê a noo nắc đơớh vêy ta chô đơơng ắt zazum đhị đương r’rơơm âng manuýh bhúh xoọng lâng đồng đội./.

Tìm kiếm hài cốt liệt sỹ là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân.

Mạnh Phương

Trải qua chiến tranh giành độc lập, thống nhất đất nước, trên 1,2 triệu liệt sỹ đã anh dũng hy sinh, cho đến nay mới quy tập được gần 1 triệu hài cốt và còn khoảng 200 nghìn hài cốt liệt sỹ đang được tìm kiếm. Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, thể hiện sâu sắc đạo lý, truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc đối với các anh hùng liệt sĩ.

Sau khi thống nhất đất nước, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến công tác tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sỹ. Ngày 15/5/2013 Bộ Chính trị (khóa XI) đã ban hành Chỉ thị 24-CT/TW về “Tiếp tục đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ từ nay đến năm 2020 và những năm tiếp theo”. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1237/QĐ-TTg, ngày 27/7/2013, về việc phê duyệt “Đề án tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ từ nay đến năm 2020 và những năm tiếp theo”.

Thời gian qua, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, Hội Cựu chiến binh đã chủ động cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ với tinh thần trách nhiệm. Nhiều địa phương đã chủ động trong việc tìm mộ liệt sĩ, huy động lực lượng, phương tiện, tìm kiếm quy tập được những khu mộ tập thể hài cốt liệt sĩ. Mong mỏi tìm được hài cốt liệt sỹ không chỉ là tâm nguyện của gia đình, đồng đội mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Ông Dương Đức Hoàng, nguyên chiến sỹ Trung đoàn 149, Sư đoàn 356, mặt trận Vị Xuyên nói: “Quan trọng nhất là ở trong chiến trường còn rất nhiều hài cốt đồng đội. Đề nghị các ban ngành, nhà nước tìm mọi cách đem hài cốt  quy tập về nghĩa trang hoặc đem về quê cho thân nhân liệt sĩ”.

Từ năm 2013 đến nay, toàn quốc đã tìm kiếm, quy tập được 11.500 hài cốt liệt sĩ, trong đó có khoảng 6.400 hài cốt ở nước ngoài. Hoạt động đón nhận, bàn giao, an táng hài cốt liệt sĩ được tổ chức chu đáo, trang nghiêm thể hiện sự tôn kính, tri ân các liệt sĩ, góp phần nâng cao tuyên truyền, giáo dục đối với các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đạt được kết quả tích cực, nhưng vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Thiếu tướng Trần Quốc Dũng, Cục trưởng Cục chính sách Bộ Quốc phòng nói: “Do trải qua chiến tranh kéo dài, ác liệt nên hồ sơ ban đầu có sự thát lạc, các cựu chiến binh là người biết nơi chôn cất ban đầu cũng đã già yếu trí nhớ giảm, rồi các nguồn thông tin lưu trữ của các đơn vị do sáp nhập, giải thể thì hồ sơ quản lý cũng đã có thất lạc….Việc tác động của thời tiết, khí hậu, địa hình thay đổi nên việc xác định tọa độ, vị trí tìm kiếm cũng rất khó khăn”.

Thời gian qua, Bộ Quốc phòng đã đẩy mạnh công tác rà soát, hoàn thiện hồ sơ danh sách liệt sĩ, lập bản đồ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, xây dựng cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Đặc biệt, việc hợp tác quốc tế  được mở rộng, nhằm trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm tìm kiếm quân nhân hy sinh, mất tin, mất tích trong chiến tranh. Để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, Bộ Quốc phòng đã hoàn thành Dự án nâng cấp cơ sở giám định gen ADN giai đoạn 2 để giám định hài cốt liệt sĩ. Trong 6 tháng đầu năm nay, Bộ Quốc phòng phối hợp với các ngành, địa phương tìm kiếm, quy tập được 1.278 hài cốt liệt sỹ. Thiếu tướng Trần Quốc Dũng, Cục trưởng Cục chính sách Bộ Quốc phòng cho biết: “Để thực hiện được công việc tìm kiếm hiệu quả hài cốt liệt sỹ trong nước và ngoài nước thì trước hết phải thực hiện được việc vận động cung cấp thông tin. Đặc biệt là thông tin từ cựu chiến binh. Có thông tin thì mới tổ chức các lực lượng, tổ chức biện pháp khác mới hiệu quả”.

Phát huy vai trò của các tổ chức, đoàn thể, lực lượng, nhân dân ở trong và ngoài nước, đặc biệt là cựu chiến binh, cựu quân nhân, ban liên lạc truyền thống về cung cấp thông tin sẽ góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt các anh hùng liệt sỹ không chỉ thực hiện trong một sớm một chiều, với lòng biết ơn sâu sắc và trách nhiệm của cả dân tộc các anh sẽ sớm được đoàn tụ trong sự mong mỏi của người thân và đồng đội./.