Tợơ c’lâng k’tứi coh x’rịa k’tiếc bôl Thuận Yên Tây chr’val Tam Sơn, truih c’lâng k’tiếc mơ 1 cây số, nắc bơơn xợơng x’nưl đác hooi tợơ k’ruung Nà Nghệ. K’bhuh tâm k’ruung, tran đác đhị Nà Nghệ doó lâh k’đhap k’ra lâh mơ nắc pr’hay liêm prang c’moo. Coh crâng ca coong ma bhuy chr’năp, mị đăh crâng g’mrâng, k’ruung Nà Nghệ hooi coh bhlưa đhêl lụ bọo t’viêng t’vir. Đăh tây k’ruung Nà Nghệ vêy gợp Bà- da ding Gõ, đăh Nam vêy da ding Hàng Mồ, đăh Bắc lâng đăh Đông vêy da ding Thùng, t’cooh Bình.

Coh tu da ding, đhị tợơp hooi âng k’ruung Nà Nghệ, đhanuor đớc pa căn Lan, đhị đâu xọoc tợơp nắc da ding đhêl liêm tih, bhưah đui cơnh đhăm clung. Coh clung da ding đhêl t’viêng nâu, bấc chr’hooi đác k’tứi hooi bhlưa bha lăh đhêl, pa zưm đhị tran đác Gieo.

        Coh a ral tran nắc k’ruung đác Nà Nghệ, tợơ chr’hooi đác chô tưới clung ruộng, pa zưm lâng a bóc Phú Ninh. Nà Nghệ 4 hân noo đơơng chr’hooi đác chr’đhăh ch’ngaach, doó choom rệê đhơ hân noo p’răng xớơt căh cợ ch’noọng đhị đanh đươnh. K’bhuh tran đác đhị đâu pazêng lâng bha lăh đhêl lụ bọo t’viêng, căh cợ đhêl bhoóc vêy xr’xặ liêm.

        Coh a ral tran đác, k’ruung Nà Nghệ vêy clong đhậu, đác t’viêng, bha lăh đhêl ga ving pa liêm lêy đui cơnh coon ma nuyh hêê ra pặ pa liêm.

        Lướt cha ơh ooy Nà Nghệ bơơn lêy pleng k’tiếc liêm pr’hay, chơih a puối, pếêh tu góc căh cợ nắc đơơng ch’na, pr’âm, bhrợ pớ đoọng bếch muy ri dưm đoọng bơơn xợơng ghit x’nưl đác hooi… Chợơ bhlầng, cr’chăl pr’luh cr’ay căh choom tước Nà Nghệ, t’mooi tợơ ch’ngai căh bơơn ting năl rau liêm pr’hay đhị đâu.

        Coh ha y, Nà Nghệ nắc vaih zr’lụ du lịch crâng đác âng chr’hoong Núi Thành moon lalay lâng âng tỉnh Quảng Nam moon za zưm. Căh muy đhị liêm pr’hay, Nà Nghệ nắc đhị nhâm mâng âng cách mạng coh g’luh zêl a rọp Mỹ trôông dấc k’tiếc k’ruung cr’chăl c’moo 1969-1971.

        Nà Nghệ xoọc lêy vêy tr’pang têy coon ma nuyh zư lêy, quy hoạch lâng ta bhưah c’lâng lướt đoọng t’pâh t’mooi tước lêy. Ha dợ, pa dưr du lịch Nà Nghệ nắc pa ghít đăh zư lêy chr’năp liêm âng ty đanh, zư liêm crâng a bhuy, bha lăh đhêl ga mắc zêng lâng chr’hooi đác prang c’moo hoor tr’xin. G’đech đhr’năng choh keo coh tu crâng, đoọng zư c’lâng đác, pa zay choh crâng coh tu k’ruung lâng apêê tơơm chr’noh ơy vêy tợơ lang a hay đhị vel đong, apêê n’loong đanh c’moo đoọng zư tu đác, zư crâng.

        K’ruung Nà Nghệ đhị chr’val Tam Sơn, zr’lụ pa tệêt lâng a bóc đác Phú Ninh lâng chr’val Tam Lãnh (Phú Ninh), ch’ngai TP.Tam Kỳ mơ 40km, ch’ngai tợơ UBND chr’val Tam Sơn mơ 4km. Đọong tước lâng Nà Nghệ, tợơ c’lâng bhlầng 1 z’lâh chr’val Tam Anh Nam (Núi Thành), ting c’lâng ĐH3, chô đăh c’lâng Tây Nam mơ 20km, tước chr’val da ding ca coon Tam Sơn.

        Căh cợ tợơ Tam Kỳ, truih c’lang a bóc Phú Ninh, lướt tih z’lâh Tam Lãnh nắc tước Tam Sơn. T’mooi choom lướt tih tợơ Tam Kỳ z’lâh k’tiếc Phú Ninh, tước Tiên Phong (Tiên Phước) xang nắc pleng ooy Tam Lãnh tước Tam Sơn, chô ooy Nà Nghệ./.

Trải nghiệm suối Nà Nghệ

Báo Quảng Nam

Là điểm đến còn hoang sơ, chưa có sự tác động của con người, suối Nà Nghệ, xã Tam Sơn, Núi Thành mang vẻ đẹp kỳ thú, hấp dẫn những bước chân khám phá.

Từ con đường đất nhỏ hẹp nằm cuối rẻo đất Thuận Yên Tây (xã Tam Sơn), men theo con đường đất nhỏ gồ ghề chừng cây số, đã nghe tiếng suối chảy róc rách từ suối Nà Nghệ. Quần thể suối, thác ở Nà Nghệ không quá hiểm trở mà lại thơ mộng, mát mẻ quanh năm. Giữa rừng núi hoang sơ, hai bên rậm rạp, dây leo chằng chịt, suối Nà Nghệ ẩn hiện, len lỏi giữa miền đá núi xanh thẳm. Phía tây suối Nà Nghệ có gầm Bà - núi Gõ, phía nam có núi Hàng Mồ, phía bắc và phía đông có núi Thùng, ông Bình.

Trên đỉnh núi cao, nơi khởi phát của dòng suối Nà Nghệ, cư dân bản địa gọi bà Lan, vốn là một dãy đá núi bằng phẳng, lan rộng như một cánh đồng lớn. Giữa cánh đồng đá núi xanh thẳm này, những con suối nhỏ len lỏi giữa những lèn đá, hợp nhau ở thác Gieo.

Dưới chân thác là suối Nà Nghệ, mang dòng nước đổ về tưới ruộng đồng, hòa vào lòng hồ Phú Ninh. Nà Nghệ bốn mùa mang dòng nước trong vắt, không khi nào vơi cạn dù đang giữa mùa hè và hạn hán kéo dài. Quần thể thác suối ở đây gồm những phiến đá xanh, hay đá trắng xám có hoa văn đẹp lạ, bằng phẳng, trơn bóng như được mài giũa tỉ mỉ.

Dưới chân thác, suối Nà Nghệ có những ục nước tương đối sâu, dòng nước trong vắt, xung quanh là vách đá núi thấp được hình thành từ những phiến đá được sắp đặt, xếp chồng lên nhau tinh tế.

Một ngày với Nà Nghệ có thể thoải mái dạo chơi, ngắm cảnh, bắt ốc đá, hái rau dớn, hay mang theo thức ăn, dựng lều qua đêm tránh muỗi để nằm nghe suối chảy... Rất tiếc, có những thời điểm dịch bệnh bùng phát, việc đến với Nà Nghệ bị hạn chế, khách xa không thể có những trải nghiệm mùa hè thú vị ở nơi đây.

Trong tương lai gần, Nà Nghệ sẽ trở thành khu du lịch sinh thái của huyện Núi Thành nói riêng và của tỉnh nói chung. Không chỉ là danh thắng, Nà Nghệ là căn cứ địa vững chắc của cách mạng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước giai đoạn từ 1969 - 1971.

Một Nà Nghệ đang rất cần bàn tay con người góp sức bảo tồn, quy hoạch và mở ra những tuyến đường giao thông để đón khách thập phương. Song, phát triển du lịch Nà Nghệ cần phải chú trọng bảo tồn, gìn giữ nguyên vẹn những cánh rừng già từ đầu nguồn, lưu giữ từng phiến đá thời gian và cả những dòng nước mát quanh năm róc rách. Cần tránh tình trạng “keo hóa” rừng đầu nguồn để giữ mạch nước; tích cực trồng rừng đầu nguồn với cây bản địa, các loài cây gỗ lâu năm để giữ nước, giữ rừng.

Suối Nà Nghệ thuộc xã Tam Sơn, vùng tiếp giáp với lòng hồ Phú Ninh và xã Tam Lãnh (Phú Ninh), cách TP.Tam Kỳ khoảng 40km, cách UBND xã Tam Sơn khoảng 4km. Để đến với Nà Nghệ, từ quốc lộ 1 qua xã Tam Anh Nam (Núi Thành), theo tuyến ĐH3, đi về hướng Tây Nam chừng 20km, đến xã miền núi Tam Sơn.

Hoặc từ Tam Kỳ, men theo con đường ven lòng hồ Phú Ninh, đi thẳng một quãng dài qua Tam Lãnh rồi đến Tam Sơn. Du khách có thể thẳng tiến từ Tam Kỳ qua đất Phú Ninh, qua Tiên Phong (Tiên Phước) rồi rẽ qua đất Tam Lãnh đến Tam Sơn, về với Nà Nghệ./.