Cóh pazêng t’ngay c’xêê 8 lịch sử, prang k’tiếc k’ruung xoọc r’rộ r’răm hơnh déh 70 c’moo Cách mạng c’xêê 8 lâng Quốc khánh 2/9, zập ch’nắc đhanuôr Việt Nam zêng hay tước a va Hồ, hay tước Thủ đô kháng chiến- Thủ đô zr’lụ giải phóng lalăm a hay, nắc râu tự hào âng đhanuôr Việt Nam…. Cóh c’nắt t’ruíh lướt l’lêy cóh sóng phát thanh t’ngay đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah tước lưm lêy zr’lụ c’cir Tân Trào- đhị tợơp bhrợ têng cách mạng…

# Hânnoo c’lọt 1945, a va Hồ tợơ Cao Bằng rách chô ooy Tuyên Quang k’đươi bhrợ cách mạng prang k’tiếc k’ruung. A va ơy chớih pay chr’val Tân Trào, chr’hoong Sơn Dương bhrợ thủ đô zr’lụ giải phóng, căn cứ địa cách mạng. đhị đâu t’ngay 13/8/1945 Đảng cộng sản Việt Nam ơy bhrợ têng Hội nghị prang k’tiếc k’ruung đoọng quyết định grung dưr pa zêng pa chô chính quyền; t’ngay 16/8/1945 Đại hội quốc dân ơy họp xay moon 10 chính sách pậ ga mắc âng Việt Minh quy định t’la cờ bhrôông, sao vàng, Quốc ca nắc pr’hát TIến quân ca lâng bầu Ủy ban Giái phóng ma nuýh Việt Nam nắc Chính phủ Lâm thời – Chủ tịch HCM bhrợ Chủ tịch; hi bu t’ngay 16/8/1945 dứp gâm ngút âng t’nơơn za ri Tân Trào, Việt Nam Giải phóng quân ơy bhrợ bhiệc bhan xuất quân đhị râu lêy ch;mếêt âng đhanuôr Tân Trào lang 60 đại biểu. đồng chí Võ Nguyên Gíap ơy đọc bản Quân lệnh số 1 lang xang đếêc nắc tiến quân pa chô Hà Nội; ra diu t’ngay 17/7/1945 pa cắh mặt Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam, Ava Hồ ơy đọc bh’ar gr’hoót moon bêl pa cắh mắt Quân dân đhị đâu lâng vêy boóp p’rá cắh choom ha vil nắc “ bêl đâu, nắc cr’chăl liêm choom bhlầng, n’đhơ chệêt bil tước ooy, n’đhơ oóch roóh da ding Trường Sơn cung nắc pa zay pa chô độc lập”

            # Bêl prang k’tiếc k’ruung hêê tr’zêl lâng a rọp cóh cr’chăl đanh đươnh, muy chu dzợ Tân Trào nắc bơơn TW Đảng lâng Chính phủ chớih pay nắc đhị bhrợ căn cứ địa cách mạng âng prang k’tiếc k’ruung, đhị pa bhrợ âng apêê Bộ, ngành TW bhr’cộ prang k’tiếc k’ruung zêl a rop Pháp đhị 9 c’moo. Tợơ c’moo 1945 tước c’moo 1954, căn cứ địa cách mạng nắc bhrợ c’năl pazêng c’xêê c’moo a va Hồ  ơy ắt lâng bhrợ bhiệc, pazêng râu loom luônh liêm chr’nắp, đhanuôr Tân Trào- ATK Sơn Dương lâng a va Hồ.

            # Tu pazêng chr’nắp lịch sử pậ liêm lâng pazêng đhanuôr Việt Nam, t’ngay 10/5/2012, Thủ tướng Chính phủ ơy pa glúh Quyết định ra pặ zr’lụ c’cir Tân Trào váih nắc zr’lụ c’cir k’tiếc k’ruung chr’nắp liêm.

            Zr’lụ c’cir Tân Trào ắt cóh muy t’huung k’tứi âng chr’val Tân Trào, chr’hoong Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. Tân Trào xoọc đâu vêy 17 c’cir. Lâng apêê zr’lụ laliêm tr’haanh bhlầng cơnh:

            Đình Tân Trào: nắc muy đình k’tứi bơơn ta chóh bhrợ moót c’moo 1923 ting cơnh đong đh’rơơng, t’nol n’loong, 3 gian mị đắh chái, chr’tốp lâng a xậ ch’loọn, sàn nắc bhrợ lâng bhan, đoọng bhrợ têng liêm cơnh j’niêng cr’bưn lâng nắc đhị đoọng hội họp, sinh hoạt văn hoá âng đhanuôr. Cóh dứp đình nâu, t’ngay 116/8/1945 nắc họp Quốc dân Đại hội.

            # Đình Hồng Thái: ch’ngai tợơ Đình Tân Trào k’nặ 1km cóh c’lâng lướt Sơn Dương, đình bơơn bhrợ têng đhị vel Cả, chr’val Tân Trào. Đình Hồng Thái dzợ nắc trạm giao liên lâng nắc đhị pa choom quân sự cóh cr’chăl zêl a rọp. Đình dzợ nắc đhị đhêy dzung âng apêê đại biểu prang k’tiếc k’ruung chô pấh Quốc dân Đại hội, nắc trạm đương lêy bhrợ âng “zr’lụ tệêm ngăn âng TW ắt bhrợ đhị Tân Trào”.

            # Pớ Nà Lừa: nâu đoo nắc muy pớ k’tứi, đhị tôr da ding Nà Lừa, ch’ngai tợơ Tân Trào dâng 1km chô đắh đông, pớ bơơn ta bhrợ lâng cram, m’pâng sàn, m’pâng k’tiếc âng đhanuôr đắh da ding k’coong, dứo nắc n’loong chắt váih. Pớ âng đơn vị giải phóng quân bhrợ têng đoọng Chủ tịch HCM ắt lâng bhrợ bhiệc tợơ c’xêê 6/1945 tước x’ría c’xêê 8/1945. Pớ Nà Lừa vêy 2 gian k’tứi, đắh c’loong nắc đhị ắt đhêy, ha dợ đắh nguôi nắc đhị a va pa bhrợ lâng ắt tiếp t’mooi. Đhị đâu, tơngay 4/6/1945, CHủ tịch HCM ơy k’đươi Hội nghị cán bộ đoọng pa liêm pa mâng căn cứ địa cách mạng, bhrợ t’váih zr’lụ giải phóng lâng Quân giải phóng, ra văng đoọng ha Hội nghị prang k’tiếc k’ruung âng Đảng lâng Quốc dân Đại hội.

            # T’nơơm za ri Tân Trào: ch’ngai tợơ đình Tân Trào dâng 500m chô đắh đông. Dứp gâm ngút âng t’nơơm za ri nâu, hi bu t’ngay 16/8/1945, Việt Nam Giải phóng quân ơy bhrợ lễ xuất quân lâng Võ Nguyên Giáp đọc bản Quân lệnh số 1.

            # BoỌng gợp Bòng: nắc đhị bhrợ bhiệc âng TW Đảng CSVN, Chính phủ lâng Chủ tịch HCM đhị Việt Bắc cóh cr’chăl zêl a rọp Pháp ( 1946-1954). BoỌng gợp ch’ngai tợơ Hồng Thái, Tân Trào. Tợơ c’moo 1950-1951, Chủ tịch HCM ắt đhị gợp nâu, trực tiếp k’đươi bhrợ Chiến dịch k’noong k’tiếc ( 1950) lâng Đại hội Đảng prang k’tiếc k’ruung g’lúh 2 ( c’xêê 2/1951).

            # Lấh mơ, zr’lụ c’cir Tân Trào dzợ vêy pazêng c’ir vêy chr’nắp lịch sử lâng du lịch lơơng: vel Khuổi Kịch, đình Thanh La, Vực Thia, vel Tân Lập, pớ Cảnh Vệ- Điện Đài, pớ Đồng Minh, tang bhuông păr Lũ Cò, đh’đác Chăn, Đồng Ma- Lũng Tẩu, Khấu Lẫu- Vực Hồ, Ban Tuyên Huấn TW, boọng gợp Thia, Bòng, vel Lập Binh, chr’val Trung Yên, boọng tệêm ngăn âng A va Hồ, boọng TW Đảng, Chính phủ lâng Bảo tàng Tân Trào.

            # N’đhơ ơy lấh 70 c’moo, dáp tợơ bêl Cách mạng c’xêê 8  liêm choom, nắc mơ chu tước ooy Tânn Trào, chô cớ ooy zr’lụ a hay, zập ch’nắc đhanuôr Việt Nam zêng bơơn ắt cóh không khí grơơ k’rơ âng pazêng t’ngay c’lọt c’xêê 8 lịch sử c’moo a hay. Đhị đâu dzợ c’cir lịch sử ắt tất lang lâng t’ngay c’xêê cơnh: Mái đình Hồng Thái, t’nơơm za ri Tân Trào, pớ Nà Lừa, boọng gợp Bòng… zập đhị, zập c’cir cóh đâu zêng vêy chr’nắp lịch sử pậ ga mắc, đhị tợơp bhrợ cách mạng c’xêê 8 chr’nắp liêm cóh lịch sử ma nuýh Việt Nam lalăm a hay lâng xoọc đâu nắc ơy váih đhị đoọng băn zư tinh thần cách mạng đoọng ha zập lang p’niên Việt Nam t’ngay đâu lâng ha y chroo./.