Đhanuôr lâng pr’zợc chắp da dêr!

            Pazêng t’ngay đâu đh’rứah lâng prang k’tiếc k’ruung, đhanuôr ĐBSCL xoỌc r’rộ r’răm t’hước tước Cách mạng c’xêê t’cool lâng QK 2/9 dâng 70 c’moo hay. Đhị râu bhui har nắc doo, đhanuôr cóh đâu cắh muy tự hào đắh pr’đợơ độc lập tự do âng k’tiếc k’ruung, hơnh déh lấh mơ nắc đắh râu ha dưr âng zr’lụ, cóh đếêc pa bhlầng nắc bhrợ têng chr’nóh chr’bếêt ha dợ đắh ha roo nắc vêy âng chô bh’nơơn liêm dal bhlầng. Bh’nơơn ha roo ch’néh đhị ĐBSCL nắc ơy pa dưr k’tiếc k’ruung hêê tợơ muy k’tiếc k’ruung ha ul cha đh’bha bhoóh đhị pazêng c’moo 80 âng thế kỉ lalăm, nâu kêi ơy ha dưr lâng pa câl bấc bhlầng ch’néh đoọng ha pêê k’tiếc k’ruung lơơng. Pazêng bh’nơơn liêm choom nâu nắc cắh muy chroi k’rong râu tệêm ngăn xã hội, t’váih pr’đợơ nhâm mâng đắh ha dưr vel bhươl, nắc dzợ “ trôông dấc” pr’đợơ kinh tế âng k’tiếc k’ruung, nắc “ pr’đợơ ha dưr” cóh pazêng cr’chăl k’đháp zr’nắh. Thanh Tùng, PV Đài TNVN vêy bh’ar x’rắ xay moon đắh bh’rợ nâu. Đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xâng:

            T’coóh Hồ Công Bửng ắt đhị chr’val Đào Hữu Cảnh, chr’hoong Châu Phú, An Giang nâu kêi t’coóh bhlầng ặ. Đhơ cơnh đếêc, tợơ pazêng t’ngay tr’nợơp bhrợ têng chr’nóh chr’bếêt, nâu kêi t’coóh dzợ mặ pa bhrợ, k’đhợơng máy gặt cóh clung ha roo âng pr’loọng đong đay.

            ToOr k’ruung áih mát đhị t’ngya ch’noọng, tớt pa chắp cr’chăl ắt g’bọ lâng clung ruộng, t’coóh Bửng cắh mặ pa chắp tước pr’loọng đong đay vêy cơnh t’ngay đâu. Lâng 4 bệê máy cày, 2 bệê máy gặt “ c’rơ máy” nâu kêi ơy xăl c’rơ coon ma nuýh đoọng bhrợ têng lấh 15ha k’tiếc chóh ha roo âng pr’loọng đong. Cắh mơ đếêc ănm, pazêng ca coon âng t’coóh cung ắt bhrợ ha roo, ơy vêy đong xang, bh’rợ tr’nêng lalay đoọng pa dưr lâng zập râu pr’đươi pr’dua, máy móc:

            Pa dưr chr’nóh chr’bếêt nau kêi choom bhlầng. pazêng máy móc, cơ giới liêm t’mêê bấc lấh bêl lalăm a hay. Lalăm a hay a conh a bhướp hêê cày ruộng lâng t’rí k’roọc, nâu kêi nắc zêng đươi máy móc. Lalăm a hay gặt ha roo lâng têy nâu kêi nắc xăl lâng máy zêng.

            Râu a hêê lêt ghít bhlầng nắc đhị lấh 20 c’moo, đợ ha roo ch’néh đhị zr’lụ ĐBSCL nắc ơy ta bhứah bấc lấh 2 chu, tợơ k’nặ 9 ức m’pâng c’moo 1990 dzoóc lấh 21 ức tấn c’moo 2010. tước lứch c’moo hay, ơy bơơn lấh 25 ức tấn. Kim ngạch xuất khẩu ch’néh ta luôn pay dâng 90% prang k’tiếc k’ruung, 20% thị phần ch’néh thương mại prang bha lang k’tiếc.

            Muy cóh pazêng tu bhrợ váih bh’nơơn cóh bhrợ têng chr’nóh chr’bếêt âng ĐBSCL nắc đươi vêy ma nuýh đhanuôr pa đăn, choom đươi dua râu liêm choom âng khoa học- công nghệ. Pa bhlầng đhị đăn đâu, c’lâng bh’rợ pa tếêt “ 4 đong” cóh bhrợ têng chr’nóh chr’bếêt ơy bơơn apêê vel đong k’rang t’bhlầng bhrợ têng, ha dợ điển hình nắc râu liêm choom xoọc tr’nợơp âng cr’noọ bh’rợ “ cánh đồng pậ”.

            Lâng đhr’năng lalua đhị bhrợ têng chr’nóh chr’bếêt dzợ la léh, quy mô k’tứi, cắh vêy pa tếêt pa zưm liêm choom bhlưa doanh nghiệp lâng đhanuôr nắc cr’noọ bh’rợ “ clung p bhứah” bơơn lêy nắc muy cóh pazêng c’lâng bh’rợ pa tếêt pa zưm âng chô bh’nơơn liêm dal bhlầng đhị bhrợ têng lâng đhị pa câl chr’nóh chr’bếêt. Dưr váih tợơ ĐBSCL, xoỌc đâu, cr’noọ bh’rợ nâu ơy bơơn đươi dua đhị apêê vel đong lơơng cóh prang k’tiếc k’ruung; đh’rứah nắc cr’noọ bh’rợ nâu dzợ bơơn đươi dua lâng bấc c’lâng bh’rợ lơơng cơnh: a tao đường, cà phê, chè, chóh băn thuỷ sản, bhơi ra véh p’lêê p’coo tệêm ngăn. GS-TS Võ Tòng Xuân, chuyên gia đắh ch’chóh b’bếêt moon:

            Chính sách nhâm crêê nắc t’pấh đha nuôr bấc pa bhlầng; đh’rứah nắc đong khoa  học pa zay lấh mơ, xã hội por bhrợ têng. Cu lêy đắh Khoa học công nghệ nắc t’bhlầng quyết định. Tu cơnh đếêc, nắc lêy pa zưm liêm choom bhlưa đhanuôr pa bhrợ, vêy kỹ thuật liêm dal lâng pazêng chính sách t’pấh đoọng t’nơơm ha roo, cr’liêng ch’néh âng hêê ha dưr bấc k’rơ lấh mơ.

            Đhơ cơnh đếêc, bh’nơơn cóh lalăm a hay ếêh râu nắc đhr’năng tệêm ngăn đoọng bh’nơơn liêm choom cóh ha ru chroo. Cr’liêng ch’néh Việt lâng chính sách lâng c’lâng xuất khẩu dzợ  lưm bấc râu k’đháp k’ra. Tợơ pr’đợơ kinh tế nông nghiệp số lượng xăl chr’nắp lâng bh’nơơn xoọc nắc râu k’đháp bhlầng âng zr’lụ k’tiếc 9 p’noing bha dưa.

            Tu cơnh đếêc, lâng bhiệc đoọng Nghị quyết số 26  “ đắh nông nghiệp, đhanuôr, vel bhươl” moót ooy tr’mung tr’méh, pa ghít bh’rợ xoọc tr’nợơp nắc t’váih  râu tr’xăl liêm choom đhị bhrợ têng nông nghiệp, kinh tế vel bhươl lâng pa dưr dal pr’ắt tr’mông âng đhanuôr…; nắc moon x’ría số 28, Quyết định 939 âng Thủ tướng Chính phủ đắh “ đoọng bhrợ kế hoạch pa dưr pa zêng kinh tế xã hội zr’lụ ĐBSCL tước c’moo 2020” ting t’váih bấc bh’rợ  lâng c’lâng bh’rợ cóh bhiệc pr’hân cơ cấu cớ lâng pa dưr đanh mâng nông nghiệp ĐBSCL cóh pr’đợơ pa tếêt pa zưm bhlưa apêê zr’lụ.

            T’mêê đâu, đhị hội nghị sơ kết 2 c’moo tái cơ cấu nông nghiệp zr’lụ ĐBSCL, pazêng số dáp lêy nông nghiệp zr’lụ nâu xoọc vêy râu tr’xăl liêm choom. Tước nâu kêi ơy vêy 12/13 tỉnh, thành phố đhị ĐBSCL bhrợ têng đề án, kế hoạch bhrợ têng tái cơ cấu nông nghiệp ting c’lâng pa dưr dal chr’nắp lâng ha dưr đanh mâng. Xay moon âng Bộ NN&PTNT xay moon 2 c’moo bhrợ têng đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp zr’lụ ĐBSCL đoỌng lêy pazêng râu liêm choom, lướt crêê c’lâng, crêê tinh thần âng đề án tái cơ cấu cơnh c’lâng ha dưr chr’nắp lâng ha dưr đanh mâng âng Thủ tướng Chính phủ ơy đoọng bhrợ. T’coóh Lê Minh Hoan, Bí thư tỉnh uỷ Đồng Tháp, vel đong tợơp  bhrợ têng xay moon:

             Azi cắh lấh pa ghít đắh quy mô bhrợ têng, tu râu đếêc nắc tu thị trường quyết định. Đắh lêy bhrợ nắc pa tếêt pa zưm bhlưa ngành chóh bếêt, đhanuôr lâng doanh nghiệp. choom moon đề án tái cơ cấu nông nghiệp nắc bh’rợ cách mạng. cóh xay bhrợ nắc zâng mặt lâng bấc râu k’đháp.

            Bh’nơơn 70 c’moo k’tiếc k’ruung Việt Nam Dân chủ Cộng hoà dưr váih, 40 c’moo pa chô miền Nam pazưm k’tiếc k’ruung lâng lấh 30 c’moo xăl t’mêê, đhị ĐBSCL n’léh râu liêm choom bhlầng nắc đắh nông nghiệp. nắc đoo bh’nơơn âng cr’liêng ch’néh, p’lêê p’coo, thuỷ sản. đhơ cơnh đếêc, cóh bhrợ têng nông nghiệp cóh zr’lụ bha lầng nâu dzợ ắt váih râu cắh liêm đhị bhrợ têng lâng pa câl p’lêê p’coo cơnh cắh ơy vêy quy hoạch cấp zr’lụ lâng k’tiếc k’ruung; m’ma lâng k’đhợơng lêy m’ma dzợ lưm bấc râu k’đháp; k’đháp đắh lượng lâng vệ sinh tệêm nghăn ch’na đh’nắh; râu pa tếêt pa zưm “ 4 đong” cắh ơy liêm choom cơnh k’đươi âng ngành hàng bha lầng âng zr’lụ.

            Tu cơnh đếêc, đoọng bhiệc tái cơ cấu nông nghiệp ĐBSCL liêm choom cóh cr’chăl ha y nắc apêê tỉnh lêy quy hoạch apêê zr’lụ chuyên canh đoọng pa dưr apêê nagnhf hàng bah lầng đoọng xuất khẩu. pa bhlầng nắc lêy chớih pay apêê dự án t’đui đoọng, đh’rứah pa ghít t’pấh apêê thành phần kinh tế ting pấh k’rong bhrợ têng ting cơnh đề án tái cơ cấu. Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Văn Ninh xay moon ghít:

            T’bhlầng tái cơ cấu kinh tế ha dợ nắc lalăm lêy tái cơ cấu bhrợ têng nông nghiệp. nâu đoo nắc bh’rợ bha lầng. pa tếêt lâng đếêc nắc bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Tợơ lêy pa chắp đhị zr’lụ ĐBSCL nắc pa tếêt cóh bhrợ têng hs dợ đhị đau nắc bhlưa đhanuôr lâng đhanuôr lêy đắh hợp tác xã; bhlưa đhanuôr lâng doanh nghiệp đoọng t’bhlầng bhiệc đươi dua khoa  học kỹ thuật lâng bhrợ têng h’cơnh đoọng tệêm ngăn bh’nơơn bh’rợ. cóh pr’đợơ đếêc năc pa tếêt đắh pa câl pr’đươi.

            Cóh đhr’năng pa đăn lâng bha lang k’tiếc ting pậ bhứah, đắh nông nghiệp zr’lụ ĐBSCL xoỌc ắt đhị đhr’năng k’đháp k’ra lâng bấc c’lâng pa đăn. Pa dưr tinh thần cách mạng c’xêê 8 lang t’ngay bhrợ t’váih k’tiếc k’ruung dâng  70 c’moo hay, ĐBSCL nắc cơ cấu cớ nền nông nghiệp âng zr’lụ, pa dưr cớ đanh mâng nắc bh’rợ pr’hân lêy bhrợ. Tợơ đếêc, t’váih pr’đợơ t’bhlầng đoọng ĐBSCL t’hước tước muy nền nông nghiệp hàng hoá pậ, bh’nơơn liêm dal lâng đanh mâng, vêy c’rơ tr’zệêng, bhrợ têng liêm cơnh k’dua âng thị trường cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng k’tiếc k’ruung lơơng; pa dưr ca van đoọng ha zập pr’loọng lâng t’bhlầng đh’rứah lâng prang k’tiếc k’ruung ha dưr./.