Ra diu đâu 23/4, đhr’nông đông chung cư ắt đăn chợ Đầm, thành phố Nha Trang âng pân đil ca sĩ Anh Đào nắc xơợng độp ta u loom. Ađoo k’ay loom xay moon, bấc c’xêê đâu nắc xơợng c’rơ âng Đại tướng Lê Đức Anh, ca sĩ Anh Đào moon nắc “Ama Anh” xoọc ting đhưr a’năm. Hi dưm nua, bêl k’coon n’jứih âng Đại tướng xay moon k’conh đay lấh bil, nắc Đào cung cắh lêy tin đươi. Ca sĩ Anh Đào, c’moo đâu 61 c’moo ơy, bêl ahay nắc ca sỹ âng Đoàn ca múa nhạc Hải Đăng, tỉnh Phú Khánh ty. Ooy đợ c’moo 1980, t’coóh nắc ơy bấc chu lướt hát cóh quần đảo Trường Sa. C’xêê 3/1988, quần đảo Trường Sa nắc dưr pứih tu zêl penh, 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nắc zêng ma c’lâm chêết bil. C’xêê 4 bêl c’moo n’nắc, pân đil ca sĩ Anh Đào nắc lêy moon lướt ooy đảo Trường Sa âng đơơng pr’hát âng đay đoọng ha cán bộ, chiến sĩ cóh đâu lêy xơợng. nâu đoo cung nặc bêl Đại tướng Lê Đức Anh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng lướt cha mêết lêy lâng moon p’too cán bộ, chiến sĩ Trường Sa. Ta lấh lêy đợ bha ar xrặ bêl ahay, ca sĩ Anh Đào nắc đoọng azi lêy đợ cha nụo laliêm cóh Trường Sa, đhị m’pâng cha nụp nâu nắc Đại tướng Lê Đức Anh lâng zâp tướng lĩnh, chiến sĩ Hải quân xập xa’nập bộ đội. Ca sĩ Anh Đào xập áo dài bhoọc dzoọng đắh hoọng, prá xay lâng Đại tướng.

Cha nụp nâu bơơn chụp bêl Đại tướng lướt lêy cha mêết bh’rợ ra văng zêl penh zr’lụ đảo, bhrợ bhiệc lâng zâp tướng lĩnh tham mưu quân chủng Hải quân. Bêl đêếc, đắh công sự, ca sĩ Anh Đào xoọc hát đoọng zâp chiến sĩ Hải quân xơợng. ca sĩ Anh Đào hay k’noọ cắh ha mơ choom ha vil manứih Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng lướt đh’rứah lâng công sự, xiêr tước zâp đông zr’nêệ, đhị ắt âng chiến sĩ đoọng lêy cha mêết. Bêl đêếc, zâp đhr’nông đông bơơn bhrợ padưr lâng đhêl chẻ, cha tộp phibro xi măng pứih bhlâng, chiến sĩ nắc ta luôn ặt zâng lâng pứih páih, cắh zâp đác ngam, bhơi r’véh t’viêng. Prá xay lâng zâp chiến sĩ, Đại tướng ta luôn xay moon ngai vêy cr’noọ cr’niêng nắc lêy xay moon. Ama pa rá đoọng chiến sĩ bơơn ặt tr’đăn, tin đươi đh’rứah lâng đoọng bơơn xay moon cr’noọ cr’niêng âng đay. Bêl hi dưm, Anh Đào ắt tước 3 giờ ra diu, lêy cip, mở mạng nắc lêy c’léh ooy ama, hay chơợ bhlâng. Nâu cơy nắc mưy năl moon acu hau chơợ bhlâng ama Lê Đức Anh bấc bhlâng. Hay k’noọ bêl ắt đh’rứah cóh đảo nắc xoọc đâu dzợ 1 cha nụp hơơn. Ha bêl hay ooy ama nắc lêy cậ ooy cha nụp nâu. Ca sĩ Anh Đào hay k’noọ cớ.

Manứih chụp Đại tướng Lê Đức Anh lâng cán bộ, chiến sĩ quần đảo Trường Sa lâng ca sĩ Anh Đào nắc t’coóh Nguyễn Viết Thái, bêl ahay nắc bhrợ phóng viên báo Phú Khánh ty. Xang c’xêê 3 c’moo 1988, t’coóh Nguyễn Viết Thái bơơn ta k’đươi lướt ooy Trường Sa. Nâu đoo nắc g’lúh lướt tr’nơợp âng t’coóh ooy quần đảo nâu. Lướt đh’rứah cóh đoàn nắc dzợ vêy zâp ca sĩ, kỹ thuật viên chiếu phim, apêê lêy chiếu bóng âng tỉnh Phú Khánh. Bêl đêếc, t’ngay lướt vốch, đợ apêê lướt vốch nắc zêng ta plơớp cắh đoọng năl. T’coóh Nguyễn Viết Thái pr’đoọng bơơn lướt đh’rứah lâng Đại tướng Lê Đức Anh lướt cha mêết lêy cóh zâp đảo lâng lêy cha mêết đợ c’léh pr’dzoọng chr’nắp.

T’ngay 7/5/1988, đhị quần đảo Trường Sa, Đại tướng Lê Đức Anh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, pấh bhiệc bhan hay k’noọ 33 c’moo t’ngay ty chr’nắp âng Quân chủng Hải quân Việt Nam 7/5/1955-7/5/1988. Đhị c’lặ mốc chủ quyền, Đại tướng moon gít: Bêl đâu hay k’noọ t’ngay bhrợ padưr Hải quân nhân dân Việt Nam đhị đảo bhlâng âng quần đảo Trường Sa, nắc vêy mặt liêm zấp p’cắh mặt zâp Tổng cục, zâp quân chủng, p’cắh mặt tỉnh Phú Khánh, ahêê nhăn gr’hoót moon đhị r’vai âng a’dích a’bhướp ahêê bêl ahay, đhị r’vai âng zâp apêê cán bộ, chiến sĩ ơy lấh chêết bil tu k’tiếc k’ruung, nhăn gr’hoót moon lâng đhanuôr prang k’tiếc k’ruung, moon p’too lâng zâp  lang ha y chroo t’bhlâng zư lêy lâng bơơn k’tiếc k’ruung chắp nhêr âng hêê, zư lêy liêm choom quần đảo Trường Sa-mưy pa lêếh k’tiếc k’ruung ma bhưy chr’nắp âng hêê. T’coóh Nguyễn Viết Thái dzợ ặt hay c’léh cha nụp ooy đại tướng: “Bêl đêếc, đại tướng đọc moon cơnh đêếc, acu k’noọ cóh loom Đại tướng k’rêệm bhlâng. Tu đợ tu bhiệc Trường Sa 14/3 t’mêê dưr váih lấh 1 c’xêê, moon mưy cơnh hình tượng, xơợng nặ cơnh roóh cát âng nòng súng. Hân đhơ cơnh đêếc, đại tướng nắc ơy vêy mặt đhị đêếc, đại tướng pấh mitting, đại tướng moon p’too cán bộ, chiến sĩ. Cắh vêy buôn choom ha vil đợ râu liêm chr’nắp n’nắc. Nâu đoo nắc râu xay moon t’bhlâng zư lêy biển đảo. Đại tướng nắc ơy p’cắh mặt Quân đội gr’hoót moon đhị r’vai âng apêê bêl ahay, t’bhlâng zư lêy biển, đảo âng Việt Nam”.

Xoọc đâu, chr’hoong đảo Trường Sa nắc ơy nhâm mâng zâp đắh bhiệc, nắc đhị zanươr g’nưm đoọng ha zâp bh’rợ kinh tế, lấh mơ nắc đhị zanươr g’nưm đoọng ha zâp đhanuôr lướt bơơn bhrợ cha cóh biển. Đại tá Nguyễn Văn Á, Phó Chủ tịch Hội cựu chiến binh tỉnh Khánh Hoà đoọng năl: “Lâng tinh thần, trách nhiệm âng mưy đồng chí bh’cộ bha lâng cóh quân đội, hân đhơ t’coóh đhưr, đồng chí nắc lêy ting lướt truíh c’lâng biển. Choom moon, râu xay moon âng Đại tướng tước đâu nắc vêy chr’nắp ga mắc bhlâng. Tơợ đợ râu xay moon k’đươi âng đồng chí Lê Đức Anh, tước đâu, zâp bh’rợ cóh quần đảo Trường Sa bơơn bấc bh’nơơn liêm choom. lấh mơ nắc ooy đắh padưr pa xớc kinh tế, pr’ắt tr’mung âng đhanuôr cóh đêếc ting t’ngay ting padưr pa xớc”./.

Vang vọng lời thề thiêng liêng của của Đại tướng Lê Đức Anh

                                                                                                                PV Thái Bình /VOV Miền Trung

Đầu tháng 5/1988, khi khu vực quần đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa đang nóng bỏng thì Đại tướng Lê Đức Anh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã đến thị sát và động viên cán bộ, chiến sỹ bảo vệ chủ quyền nơi đầu sóng, ngọn gió. Đã hơn 31 năm trôi qua nhưng hình ảnh vị Đại tướng gần gũi với chiến sỹ nơi đảo xa, lời thề thiêng liêng giữ đảo bên cột mốc chủ quyền vẫn vang vọng trong lòng dân.

Sáng nay (23/4), căn hộ chung cư nằm sát chợ Đầm, thành phố Nha Trang của nữ ca sỹ Anh Đào khá trầm lắng. Bà ngậm ngùi cho biết, mấy tháng nay đã nghe tin sức khỏe của Đại tướng Lê Đức Anh, bà gọi là “bố Anh” đang yếu dần. Tối qua, khi cậu con trai của Đại tướng báo tin ông vừa từ trần, bà vẫn không tin. Bà Anh Đào, năm nay 61 tuổi, trước đây là ca sỹ của Đoàn ca múa nhạc Hải Đăng, tỉnh Phú Khánh cũ. Những năm 1980, bà đã nhiều lần ra quần đảo Trường Sa biểu diễn. Tháng 3/1988, quần đảo Trường Sa nóng bỏng, 64 cán bộ, chiến sỹ Hải quân đã anh dũng hy sinh. Tháng 4 năm đó, nữ ca sỹ Anh Đào xung phong ra quần đảo Trường Sa đem tiếng hát để phục vụ cán bộ, chiến sỹ ở tuyến đầu Tổ quốc. Đây cũng là lúc Đại tướng Lê Đức Anh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đi thị sát và động viên cán bộ, chiến sỹ Trường Sa. Lật giở từng trang ký ức, bà Anh Đào đưa chúng tôi xem bức ảnh chụp tại Trường Sa, ở giữa bức ảnh là Đại tướng Lê Đức Anh cùng các tướng lĩnh, chiến sỹ Hải quân mặc quân phục. Bà Anh Đào mặc áo dài trắng đứng phía sau, trò chuyện cùng Đại tướng.

Bức ảnh được chụp sau khi Đại tướng đi kiểm tra công tác sẵn sàng chiến đấu xung quanh đảo, làm việc với các tướng lĩnh tham mưu quân chủng Hải quân. Trong lúc đó, bên công sự, ca sỹ Anh Đào đang hát cho các chiến sỹ Hải quân nghe. Ca sỹ Anh Đào nhớ mãi vị Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đi dọc các công sự, xuống tận các nhà bếp, nơi ở của chiến sỹ để kiểm tra. Hồi đó, các căn nhà được xây bằng đá chẻ, lợp phibro xi măng rất nóng nực, chiến sỹ luôn đối mặt với nóng nực, thiếu nước ngọt, rau xanh. Nói chuyện với các chiến sỹ, Đại tướng liên tục nhắc ai có tâm tư, nguyện vọng gì cứ trình bày. “Cách bố nói chuyện để cho chiến sỹ được gần gũi, tin tưởng và để được giãi bày. Khi đêm, Anh Đào nằm đến 3 giờ sáng, cứ mở clip, cứ mở mạng ra là thấy hình bố. Thương lắm. Giờ chỉ biết, con thương bố Lê Đức Anh nhiều lắm. Kỷ niệm bố con mình trên đảo chỉ còn là những tấm hình. Khi nào con nhớ bố thì con nhìn vào những tấm hình đấy”. Ca sỹ Anh Đào ngậm ngùi nhớ lại.

Người chụp bức ảnh Đại tướng Lê Đức Anh với cán bộ, chiến sỹ quần đảo Trường Sa và ca sỹ Anh Đào chính là ông Nguyễn Viết Thái, nguyên phóng viên báo Phú Khánh (cũ). Sau tháng 3/1988, ông Nguyên Viết Thái được điều động đi Trường Sa. Đây là chuyến đi duy nhất của ông đến quần đảo này. Cùng đi trong đoàn còn có các ca sĩ, kỹ thuật viên chiếu phim, nhân viên chiếu bóng của tỉnh Phú Khánh. Lúc đấy, thời gian xuất phát, thành phần đi đều được giữ bí mật. Ông Nguyễn Viết Thái đã may mắn được tháp tùng Đại tướng Lê Đức Anh đi kiểm tra các đảo và ghi lại những hình ảnh quý giá.

Ngày 7/5/1988, tại quần đảo Trường Sa, Đại tướng Lê Đức Anh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, dự lễ kỷ niệm 33 năm ngày truyền thống của Quân chủng Hải quân Việt Nam (7.5.1955 - 7.5.1988). Bên cột mốc chủ quyền, Đại tướng nhấn mạnh: Hôm nay kỷ niệm ngày thành lập Hải quân nhân dân Việt Nam trên đảo chính của quần đảo Trường Sa, có mặt đông đủ đại diện các Tổng cục, các quân chủng, đại diện tỉnh Phú Khánh, chúng ta xin thề trước hương hồn của tổ tiên ta, trước hương hồn của cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc, xin hứa với đồng bào cả nước, xin nhắn nhủ với các thế hệ mai sau "Quyết tâm bảo vệ bằng được Tổ quốc thân yêu của chúng ta, bảo vệ bằng được quần đảo Trường Sa - một phần lãnh thổ và lãnh hải thiêng liêng của Tổ quốc thân yêu của chúng ta. Ông Nguyễn  Viết Thái nhớ mãi hình ảnh vị Đại tướng: “Hôm đó, Đại tướng đọc những câu đó, tôi nghĩ rằng trong lòng Đại tướng rất xúc động. Bởi vì sự kiện Trường Sa 14/3 vừa mới xảy ra hơn 1 tháng, nói một cách hình tượng, cảm giác như mùi khét của nòng súng vẫn còn phảng phất. Nhưng Đại tướng đã có mặt ở đó, Đại tướng dự mittinh, Đại tướng động viên cán bộ, chiến sỹ. Không dễ gì quên được những ấn tượng như vậy. Đó chính là khẳng định quyết tâm bảo vệ biển, đảo. Đại tướng đã thay mặt Quân đội thề trước vong linh của tiền nhân, quyết tâm bảo vệ  biển, đảo của Việt Nam”.

Ngày nay, huyện đảo Trường Sa đã vững mạnh về mọi mặt, là điểm tựa cho các hoạt động kinh tế, đặc biệt là điểm tựa cho các ngư dân vươn khơi bám biển. Đại tá Nguyễn Văn Á, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh Khánh Hòa cho biết: “Với tinh thần, trách nhiệm của một đồng chí lãnh đạo cao nhất trong quân đội, mặc dù tuổi cao, sức yếu, đồng chí đã sẵn sàng đi phương tiện thủy ra ngoài đấy. Có thể nói, lời hiệu triệu của Đại tướng đến bây giờ có giá trị rất to lớn. Từ những ý kiến chỉ đạo của đồng chí Lê Đức Anh, đến nay, các hoạt động trên quần đảo Trường Sa gặt hái được nhiều kết quả rất khả quan. Đặc biệt là về phát triển kinh tế, đời sống của nhân dân ngoài đấy ngày càng phát triể”./.