Pr’loọng đong a noo Lò Văn Học đhị vel Huổi Choi, chr’val Chiềng Lao, chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La vêy 7 cha nắc, pr’ặt tr’mông nắc g’nưm tợơ 7 rôh a xiu cha ruôh coh abóc thuỷ điện lâng 8.000m2 ha rêê choh a rong. A noo Học đoọng năl: c’lâng p’rang lướt ra vech zr’năh k’đhap tu cơnh đếêc bh’nơơn chr’noh chr’bệêt âng pr’’loọng đong bhrợ têng chr’năp pa câl ếp bhlầng, pa câl đoọng ha đhanuôr coh vel, chr’val đơ bhlầng, bh’nơơn đơơng chô prang c’moo  nắc 10-20 ức đồng. C’moo đâu, pleng k’tiếc căh liêm, đhí k’rơ bhrợ hư rôh a xiu, cha noọng bhrợ a rong răng xrăh, tu cơnh đếêc bh’rợ bhrợ têng cha âng pr’loọng đong nắc ta luôn bil bal. Tr’mông k’đhap zr’năh, pr’đợơ chroi k’rong bhrợ têng vel bhươl t’mêê âng chr’val, vel bhươl cung căh lâh, pr’loọng đong nắc muy choom chroi k’rong c’rơ đh’rưah bhrợ têng apêê cr’nọo bh’rợ, hun bh’rợ ghit liêm: “Ha dang băn a xiu bấc nắc pa câl cung z’zăng, tu đhanuôr câl đươi m’bứi, chr’năp pa câl ếp  nắc pr’loọng đong zi k’nặ căh dzợ băn. Ặt coh đâu cung căh năl rau chếêc bhrợ, rơơm Nhà nước vêy c’lâng bh’rợ zooi đhanuôr coh đâu vêy pr’ặt tr’mông tệêm ngăn  lâh.”

         Ặt đhị bôl dal k’nặ 1000m t’ping lâng mực đác biển, Chiềng Lao nắc chr’val zr’lụ 3 pa bhlầng k’đhap zr’năh âng chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La. Prang chr’val vêy lâh 2.200 pr’loọng lâng lâh 10.300 cha nắc, coh đếêc đợ pr’loọng đong đha rựt pay lâh 38%. T’cooh Cà Văn Dưỡng, Chủ tịch UBND chr’val Chiềng Lao, chr’hoong Mường La đoọng năl: Tợơ xay moon, chr’val ơy bơơn 14/19 cr’nọo bh’rợ đăh bhrợ têng vel bhươl t’mêê, apêê pr’đợơ mơ dzợ cơnh thu nhập, pr’loọng đha rựt, môi trường lâng tệêm ngăn ch’na đh’năh nắc pazêng pr’đơợ k’đhap  bhlầng đoọng choom bhrợ têng: “Đọong choom bhrợ têng liêm đăh cr’noọ bh’rợ pr’loọng đong đha rựt, thu nhập, chr’val k’đươi moon lâng zập cấp vêy thẩm quyền k’rang, zooi đoọng đăh pa dưr tơơm cha p’lêê, pa tệêt lâng apêê công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã đoọng pa đớp pa choom khoa học kỹ thuật, pr’đươi bhrợ têng, phân bón, k’rong câl bh’nơơn chr’noh đoọng ha đhanuôr… Vêy cơnh đếêc nắc coh cr’chăl ha y thu nhập âng đhanuôr dưr dzoóc đoọng bơơn bhrợ têng liêm pr’đợơ pa dưr vel bhươl t’mêê ting cơnh c’lâng bh’rợ pa căh k’đươi.”

         Chr’hoong Mường La vêy 15 chr’val  nắc 3 chr’val ơy bhrợ têng xang vel bhươl t’mêê. Apêê chr’val  mơ dzợ ơy bhrợ xang mơ 10-12 cr’nọo  bh’rợ. K’đhap k’ra bhlầng nắc apêê cr’nọo bh’rợ đăh c’lâng p’rang, thu nhập lâng pr’loọng đong đha rựt. Rau dưr vaih bhrợ Mường La dzợ bấc chr’val căh ơy bhrợ têng xang bh’rợ vel bhươl t’mêê nắc bhiệc bhrợ têng apêê pr’đợơ bhrợ têng vel bhươl t’mêê k’đươi zên prặ k’rong bhrợ bác, coh đếêc, pr’đợơ âng apêê chr’val dzợ ếp, pr’đợơ kinh tế căh vêy, tr’mông tr’meh âng đhanuôr dzợ bấc k’đhap zr’năh; cơ sở hạ tầng coh vel đong ta bhuch zập rau; bhrợ têng căh ơy m’jưah; bh’nơơn k’rong bhrợ têng ha rêê đhuôch căh vêy dal, vaih rau căh pr’đoọng c’rơ tu cơnh đếêc t’pâh apêê chô k’rong bhrợ têng ếp, pr’luh cr’ay dưr vaih bấc k’riư cung bhrợ căh liêm tước pr’ặt tr’mông, bh’rợ tr’nêng âng đhanuôr… T’cooh Lù Văn Quý, Trưởng phòng Nông nghiệp lâng Pa dưr pa xớc vel bhươl, Phó Chánh văn phòng điều phối vel bhươl t’mêê chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La đoọng năl: “Xọoc đâu vel bhươl zr’lụ da ding ca coong căh choom tự túc pr’đươi bhrợ têng, nắc lêy bhrợ têng, âng đơơng tợơ zr’lụ ép tu cơnh đếêc chr’năp pa câl dal bhlầng. Đhanuôr rơơm kiêng ha dang bơơn Nhà nước zooi pr’đươi bhrợ têng cơnh, đhanuôr nắc chroi k’rong c’rơ lâng xi măng đoọng bhrợ têng apêê cr’nọo bh’rợ, pa bhlầng nắc cr’noọ bh’rợ c’lâng p’rang.”

       Đọong bhlêh lơi k’đhap k’ra đhị bhrợ têng apêê cr’noọ bh’rợ đăh bhrợ têng vel bhươl t’mêê, chr’hoong Mường La nắc xay bhrợ cớ vêy bh’nơơn c’lâng bh’rợ pa xiêr đha rựt lâng pa dưr phong trào thi đua cán bộ, công chức, viên chức, ma nuyh pa bhrợ đh’rưah lâng đhanuôr pa xiêr đha rựt, bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Coh đếêc, t’pâh cớ đhanuôr ting chroi k’rong pr’đươi pr’dua, c’rơ g’lếêh bhrợ têng c’lâng p’rang vel bhươl, tu vêy c’lâng lướt vối liêm buôn nắc t’vaih pr’đợơ âng đơơng hàng hoá liêm buôn, pa dưr bhrợ têng, xăl tơơm chr’noh bh’năn băn liêm choom lâh, pa dzoóc thu nhập đoọng ha đhanuôr. Ting cơnh t’cooh Nguyễn Văn Tâm, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Mường La, bêl pr’ặt tr’mông bơơn ha dưr dal, nắc bhiệc k’rong c’rơ đh’rưah pa zưm têy bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc liêm buôn lâh mơ. “Đọong bhrợ têng vel bhươl t’mêê đanh mâng, chr’hoong Mường La xoọc bhrợ têng đh’rưah 2 bh’rợ, jưah zư lêy pa dưr crâng, jưah pa dưr pr’ặt tr’mông âng đhanuôr tệêm ngăn đanh mâng pa tệêt lâng bhrợ têng du lịch coh abóc đác, chếêc năl đhị apêê chr’val vêy pr’đơợ pleng k’tiếc liêm đoọng bhrợ têng du lịch coh cr’chăl ha y. UBND chr’hoong ơy vêy pazêng c’lâng bh’rợ ghit liêm, pa zay bhrợ têng cơnh ooy đoọng tước c’moo 2025 chr’hoong Mường La nắc z’lâh đha rựt liêm choom./.”

Xã vùng cao Sơn La gặp khó trong xây dựng nông thôn mới 

                                                                   PV Trấn Long

       Các xã vùng cao, vùng sâu của huyện Mường La, tỉnh Sơn La đang gặp nhiều khó khăn trong thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới do xuất phát điểm thấp, trình độ nhận thức của người dân còn hạn chế. Để các xã này sớm hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới theo kế hoạch, hiện cấp ủy, chính quyền địa phương đang vào cuộc mạnh mẽ, người dân đồng tình hưởng ứng, nhằm tạo bước đột phá để bộ mặt nông thôn có những đổi thay đáng kể.

        Gia đình anh Lò Văn Học ở bản Huổi Choi, xã Chiềng Lao, huyện Mường La, tỉnh Sơn  La có 7 nhân khẩu, kinh tế phụ thuộc hoàn toàn vào 7 lồng nuôi cá trắm cỏ trên lòng hồ thủy điện và 8.000 mét nương trồng sắn. Anh Học cho hay: giao thông đi lại khó khăn, nên nông sản của gia đình làm ra có giá rất thấp, chủ yếu bán cho bà con trong bản, trong xã, thu nhập của cả năm chỉ được 10 – 20 triệu đồng. Năm nay, thời tiết diễn biến phức tạp, gió mạnh làm hỏng lồng cá, hạn hán làm hỏng sắn trên nương, nên việc làm ăn của gia đình liên tiếp thua lỗ. Kinh tế khó khăn, nguồn lực đóng góp cho chương trình xây dựng nông thôn mới của xã, bản cũng hạn chế, gia đình chỉ có thể góp công, góp sức cùng thực hiện các công trình, phần việc cụ thể: “Cá nếu nuôi được nhiều cũng không xuất bán được, do nhu cầu người dân ở đây không có nhiều, nếu bán nhập thì giá cả thấp nên gia đình dự kiến là không nuôi nữa. Gia đình ở đây cũng không biết nên làm gì, rất mong Nhà nước có định hướng giúp người dân ở đây có đời sống, thu nhập ổn định hơn.”

         Nằm ở độ cao gần 1.000 mét so với mực nước biển, Chiềng Lao là xã vùng 3 đặc biệt khó khăn của huyện Mường La, tỉnh Sơn La. Toàn xã có hơn 2.200 hộ với hơn 10.300 nhân khẩu, trong đó tỷ lệ hộ nghèo chiếm hơn 38%. Ông Cà Văn Dưỡng, Chủ tịch UBND xã Chiềng Lao, huyện Mường La cho biết: Qua đánh giá, xã đã đạt 14/19 tiêu chí về xây dựng nông thôn mới, các tiêu chí còn lại như về thu nhập, hộ nghèo, môi trường và an toàn thực phẩm là những tiêu chí khó hoàn thành nhất: “Để đạt được chỉ tiêu, tiêu chí về hộ nghèo, thu nhập, xã đề nghị các cấp có thẩm quyền quan tâm, hỗ trợ, giúp đỡ về phát triển cây ăn quả, liên kết với các công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã để bàn giao khoa học kỹ thuật, đầu tư vật tư, phân bón, bao tiêu sản phẩm cho bà con... Có như vậy, trong thời gian tới thu nhập của bà con sẽ tăng lên để đạt chuẩn nông thôn mới theo kế hoạch đề ra.”

        Huyện Mường La có 15 xã thì chỉ mới có 3 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Các xã còn lại mới hoàn thành khoảng 10 - 12 tiêu chí. Khó khăn nhất là các tiêu chí về giao thông, thu nhập và hộ nghèo. Nguyên nhân khiến Mường La còn nhiều xã chưa hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới là việc thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới đòi hỏi nguồn lực lớn, trong khi đó, xuất phát điểm của các xã còn thấp, tiềm lực kinh tế có hạn, đời sống nhân dân còn khó khăn; cơ sở hạ tầng nông nghiệp - nông thôn vừa thiếu, vừa chưa đồng bộ; hiệu quả đầu tư sản xuất nông nghiệp thấp, rủi ro cao nên thu hút đầu tư còn hạn chế. Diễn biến thời tiết cực đoan, dịch bệnh phức tạp cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, đời sống sinh hoạt và thu nhập của người dân... Ông Lù Văn Quí, Trưởng phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Phó Chánh văn phòng điều phối nông thôn mới huyện Mường La, tỉnh Sơn La cho biết: “Hiện các bản vùng cao không tự túc được nguyên vật liệu, mà phải khai thác, vận chuyển từ vùng thấp lên nên giá thành rất cao. Nhân dân mong muốn nếu được thì Nhà nước sẽ hỗ trợ nguyên vật liệu, nhân dân sẽ đóng góp công và xi măng để xây dựng các công trình, đặc biệt là công trình đường giao thông.”

        Nhằm tháo gỡ khó khăn trong thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, huyện Mường La tiếp tục triển khai hiệu quả kế hoạch giảm nghèo và phát động phong trào thi đua cán bộ, công chức, viên chức, người lao động đồng hành cùng nhân dân giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Trong đó, tiếp tục vận động nhân dân đóng góp hiện vật, sức lao động làm đường giao thông nông thôn, bởi giao thông thuận lợi sẽ tạo điều kiện trong việc đi lại và giao thương hàng hóa, thúc đẩy sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tăng thêm thu nhập. Theo ông Nguyễn Văn Tâm, Phó Chủ tịch UBND huyện Mường La, khi đời sống được cải thiện, thì việc huy động các nguồn lực chung tay xây dựng nông thôn mới sẽ dễ dàng hơn: “Nhằm phục vụ xây dựng nông thông mới bền vững, huyện Mường La đang tổ chức thực hiện mục tiêu kép, vừa bảo vệ phát triển rừng vừa phát triển được kinh tế cho bà con ổn định bền vững gắn với du lịch lòng hồ, trải nghiệm ở các xã có lập địa và điều kiện thời tiết, khí hậu rất đặc biệt phục vụ cho du lịch trong giai đoạn tới. UBND huyện đã có những bước đi, kế hoạch, lộ trình cụ thể, cố gắng làm sao phấn đấu đến năm 2025 huyện Mường La thoát nghèo.”