Chr’val đảo Quan Lạn, chr’hoong Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh dzợ cơnh ty đanh, la nguáh, la lay cơnh lâng thành phố Hạ Long k’uốih bấc manuýh. Pr’đươi âng đhanuôr đươi bấc nắc đợ xe “Túc túc”. Tước lêy đảo, ta mooi nắc choom nhăn ắt cóh đong ắt âng đhanuôr cóh cr’noon (dzợ ng’đớc nắc homestay), đoọng chêếc n’năl pr’ắt tr’mông lâng ting ắt đh’rứah lâng đhanuôr cóh đảo. Ting lướt Tour du lịch: Muy t’ngay bhrợ đhanuôr ta bơơn a chông axiu, ta mooi cắh muy bơơn lêy đợ rau liêm pr’hay âng cruung đác âng Quan Lạn ting n’nắc nắc dzợ bơơn pấh bhrợ pazêng bh’rợ tr’nêng âng đhanuôr ta bơơn a chông axiu cơnh: Lướt a béh mực, đác lái… n’năl ghít lấh mơ ooy rau chr’nắp văn hoá, lịch sử, tơợ rau tu tơơm âng zr’lụ đhăm k’tiếc đhị đâu.

Pr’zớc Vũ Thuỳ Linh, muy cha nắc ta mooi tơợ Hà Nội xay moon: “G’lúh tr’nơớp acu tước ooy Quan Lạn lâng bơơn lêy cóh đâu liêm pa bhlâng. Bơơn ting lêy bhrợ muy t’ngay bhrợ đhanuôr ta bơơn a chông axiu cóh đâu nắc bhui har pa bhlâng, bêl acu nắc bơơn ta bơơn axiu, k’tuốih xiếp nắc doọ đươi apêê n’lơơng zúp zooi. Acu kiêng nắc bh’rợ n’nâu vêy ta pa dưr k’rơ lấh mơ lâng bhrợ t’bhứah bấc ooy đoọng vêy bấc ngai n’năl tước”.

Pazêng bh’rợ cơnh đêếc nắc rau tu đoọng bhrợ ha ta mooi kiêng ắt đanh cóh đảo. A noo Nguyễn Văn Hà, manuýh đương k’đơơng ta mooi lướt la lêy đhị đảo Quan Lạn prá: “Cóh pazêng chu a cu đơơng âng ta mooi tước ooy đâu, acu lêy ta mooi bhui har bhlâng. Kiêng nắc đoọng ta mooi lướt ooy ngoài, apêê đoo chêếc lêy n’năl rau zr’nắh k’đháp âng đhanuôr lâng tơợ đêếc nắc choom p’too pa choom đoọng ha k’coon ta đhi apêê đoo n’năl ghít đợ rau đơ chr’nắp âng bh’rợ pa bhrợ nắc cơnh ooy. Nắc k’coon ta đhi âng apêê đoo t’bhlâng k’rơ lấh mơ cóh bh’rợ học tập đoọng cóh ha y chroo nắc choom bhrợ đợ bh’rợ liêm crêê lấh mơ”.

Rau pazum đh’rứah liêm choom bhlưa pazêng rau chr’nắp ty đanh, rau pr’hay âng văn hoá âng vel đong lâng rau rơơm kiêng chêếc lêy n’năl rau t’mêê, cha chríh âng ta mooi nắc bhrợ t’váih bh’nơơn bh’rợ du lịch chr’nắp pr’hay. Bh’rợ du lịch n’nâu nắc bhrợ ha ta mooi kiêng ắt đanh, chô đơơng rau liêm choom chr’nắp liêm, chrooi đoọng ha bh’rợ t’bil ha ul, pa xiêr đharứt, pa dưr dal pr’ắt tr’mông âng bấc đhanuôr đhị vel đong. A noo Phạm Đình Huy, đhanuôr cóh cr’noon Sơn Hào, chr’val đảo Quan Lạn, chr’hoong Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh prá: “Bấc ta mooi glúh ooy đâu apêê đoo bơơn ting ắt đh’rứah lâng đhanuôr, bhrợ ha pr’ắt tr’mông liêm pr’hay lấh mơ, ta mooi bơơn n’năl đợ văn hoá la lay cóh đâu. Ba bi cơnh muy pr’loọng đong xoọc băn sá sùng, ta mooi glúh ooy đâu apêê đoo pếch sá sùng ting cơnh âng đhanuôr, đhanuôr n’jứah nắc vêy thu nhập tu cóh zập t’ngay nắc vêy ta mooi k’dua pa choom h’cơnh ng’ta bơơn, ting n’nắc n’jứah ta bơơn sá sùng ha đay, cơnh đêếc nắc muy g’lêếh bơr bh’rợ”.

Đoọng vêy đợ bh’nơơn bh’rợ cơnh đâu, đhanuôr ting bhrợ têng bh’rợ du lịch homestay cóh chr’val đảo Quan Lạn nắc ting pấh bấc lớp pa choom c’năl nắc apêê chuyên gia tơợ du lịch pa choom. Tơợ bh’rợ pa bhrợ tước ooy bh’rợ prá xay lâng ta mooi, pazêng rau đêếc nắc vêy ta xay moon ghít pa bhlâng đoọng crêê cơnh lâng xa nay bh’rợ du lịch nắc dzợ zư đớc liêm đợ rau chr’nắp pr’hay văn hoá âng đhanuôr cóh vel đong- đợ manuýh bha lâng âng du lịch cộng đồng. A noo Phạm Hải Quỳnh, Tổng giám đốc Công ty Du lịch Vân Hải Xanh, Chủ tịch Câu lạc bộ Du lịch cộng đồng – Hiệp hội Du lịch Việt Nam, muy cóh pazêng apêê chuyên gia bhrợ têng bh’rợ du lịch cộng đồng đhị đảo Quan Lạn prá: “Rau la lua Quan Lạn nắc muy zr’lụ vêy chr’nắp ooy du lịch bấc pa bhlâng, lấh ooy chr’nắp âng cruung đác bhrợ t’váih, Quan Lạn nắc dzợ vêy chr’nắp âng văn hoá. Prang Quan Lạn công ting t’ngay bhrợ têng liêm xang pazêng bh’rợ tước ooy rau k’rong bhrợ công liêm ghít, nắc ting cơnh xa nay đanh đươnh. Lâng rau rơơm kiêng, nắc ta bhrợ cóh t’tun nắc nhâm mâng n’nắc nắc Quan Lạn cóh ha y chroo vêy đợ bh’nơơn bh’rợ liêm choom bhlâng”.

Bh’rợ du lịch Homestay hân đhơ cắh t’mêê, nắc lâng đhanuôr chr’val đảo Quan Lạn, nâu đoo nắc muy bh’rợ t’mêê đoọng đhanuôr vêy p’xoọng thu nhập pa liêm pa crêê pr’ắt tr’mông. Hân đhơ cơnh đêếc, muy zr’lụ miền vêy muy văn hoá la lay, j’niêng cr’bưn ty đanh, rau đêếc nắc rau chr’nắp bha lâng âng du lịch cộng đồng. Tu cơnh đêếc, bh’rợ k’rong bhrợ pa dưr, zư lêy đợ bhiệc bhan lâng rau văn hoá la lay âng đhanuôr ta bơơn a chông axiu cóh zr’lụ biển xoọc nắc rau xay moon đoọng ha Quan Lạn choom k’đơơng bấc lấh mơ ta mooi tước ooy chr’val đảo dzợ bấc rau zr’nắh k’đháp n’nâu./.

XÃ ĐẢO QUAN LẠN LÀM DU LỊCH CỘNG ĐỒNG

Duy Thái - Tuấn Trọng

Những năm gần đây, du lịch cộng đồng được triển khai ở nhiều địa phương như thành phố Đà Nẵng; đảo Cù Lao Chàm, phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam...mang lại công ăn việc làm và thu nhập đáng kể cho người dân địa phương. Tại tỉnh Quảng Ninh, thời gian gần đây, nhân dân trên các đảo Cô Tô, Quan Lạn cũng triển khai mạnh mẽ loại hình du lịch này và đã dần khẳng định thương hiệu.

      Xã đảo Quan Lạn, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh hoang sơ, bình yên, khác hẳn với thành phố Hạ Long ồn ào, náo nhiệt. Phương tiện chủ yếu được người dân sử dụng là những chiếc xe “Túc túc”. Đến tham quan đảo, du khách có thể thuê phòng trong chính nhà của người dân trong làng (còn gọi là homestay), để trải nghiệm cuộc sống hòa mình với con người trên đảo. Tham gia Tour du lịch “Một ngày làm ngư dân”, du khách không chỉ được khám phá vẻ đẹp thiên nhiên của Quan Lạn mà còn được tham gia các hoạt động  thường nhật của ngư dân như: Ra khơi câu mực, thả lưới đánh cá, đào xiếp...,hiểu thêm những giá trị văn hóa, lịch sử, nguồn cội của vùng đất nơi đây. Bạn Vũ Thùy Linh, một du khách đến từ Hà Nội cảm nhận:"Lần đầu tiên mình được đi Quan Lạn và được thấy nơi đây rất đẹp. Được trải nghiệm mô hình một ngày làm ngư dân ở đây rất thú vị khi mình có thể tự bắt cá, cào xiếp mà không cần ai giúp đỡ cả. Mình mong muốn là cái mô hình này được phát triển và nhân rộng nhiều hơn nữa để được nhiều người biết tới hơn."

Những hoạt động như thế này là lý do níu chân du khách lưu trú thêm vài ngày trên đảo. Anh Nguyễn Văn Hà, hướng dẫn viên chương trình "Một ngày làm ngư dân" tại đảo Quan Lạn chia sẻ:"Trong tất cả những lần mình dẫn khách ra đây, mình cảm thấy du khách rất hài lòng. Muốn là để cho du khách ra ngoài, họ trải nghiệm được sự vất vả của người nông dân và qua đó mình có thể giáo dục được cho con em họ những cái giá trị của lao động là như thế nào. Con em họ sẽ cố gắng hơn trong quá trình học tập để sau này có thể làm những công việc tốt hơn."

Sự kết hợp hài hòa giữa những giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa của địa phương với mong muốn trải nhiệm những điều mới lạ của du khách đã tạo nên một sản phẩm du lịch độc đáo. Loại hình du lịch này đã níu chân du khách, mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống của nhiều người dân địa phương. Anh Phạm Đình Huy, người dân thôn Sơn Hào, xã đảo Quan Lạn, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh cho biết: “ Nhiều du khách ra đây họ được hòa nhâp với người dân làm cho cuộc sống trở nên phong phú hơn, khách sẽ cảm nhận được nét văn hóa riêng ở đây. Ví dụ như một hộ gia đình đang phát triển con sá sùng, du khách ra đây họ sẽ đi đào sá sùng theo người dân, người dân vừa được thu nhập bởi hàng ngày họ vừa được khách thuê hướng dẫn, vừa đánh bắt được sá sùng, như vậy là được một công đôi việc.”

Để có được kết quả như ngày hôm nay, người dân tham gia kinh doanh dịch vụ du lịch homestay ở xã đảo Quan Lạn đã phải tham gia rất nhiều các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức do chính những chuyên gia về du lịch giảng dạy. Từ cách ứng xử đến giao tiếp với du khách, tất cả đều được giảng giải một cách bài bản để phù hợp với nguyên tắc làm du lịch mà vẫn giữ nguyên bản sắc văn hóa của cư dân bản địa- những chủ thể của du lịch cộng đồng. Anh Phạm Hải Quỳnh, Tổng giám đốc Công ty Du lịch Vân Hải Xanh, Chủ tịch CLB Du lịch cộng đồng- Hiệp hội Du lịch Việt Nam, một trong những “ chuyên gia” tham gia xây dựng mô hình du lịch cộng đồng tại Đảo Quan Lạn cho biết: “Thực chất Quan Lạn là một nơi có giá trị về du lịch rất lớn, ngoài giá trị do cảnh quan thiên nhiên ban tặng ra, Quan Lạn còn có giá trị tiềm ẩn của những giá trị văn hóa. Toàn tuyến Quan Lạn cũng đã từng bước một hoàn thiện các dịch vụ cho đến cách đầu tư quy củ, mang tính chất bền lâu.Với hy vọng sự phát triển chậm nhưng bền vững đó thì Quan Lạn thời gian tới sẽ có những sản phẩm tốt hơn.”

Loại hình du lịch Homestay tuy không mới, nhưng với người dân xã đảo Quan Lạn, đây là một hình thức mới để bà con có thêm thu nhập cải thiện cuộc sống. Tuy nhiên, mỗi vùng miền có một nét văn hóa riêng, tập tục truyền thống riêng, đó là giá trị cốt lõi của du lịch cộng đồng. Chính vì vậy, việc đầu tư khôi phục, gìn giữ những lễ hội và nét sinh hoạt văn hóa của cư dân vùng biển đang là điều đặt ra để Quan Lạn có thể thu hút nhiều hơn du khách đến với xã đảo còn lắm khó khăn này./.