Alăng Blêu ặt đhị vel Gừng, thị trấn Prao, chr’hoong da ding ca coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, c’moo đâu nắc căh tước 40 c’moo. T’cooh tước lâng nghệ thuật cooch bọoc ty đanh âng đhanuôr Cơ Tu bêl dzợ đha đhâm. Rau chăp kiêng lâng loom luônh kiêng ting pa choom, ơy zooi t’cooh vêy bấc kinh nghiệm lâng vaih nắc ma nuyh choom cooch bọoc tr’haanh bhlầng coh zr’lụ ặt ma mông. Nghệ nhân Alăng Blêu truih, t’cooh ta luôn lướt truih tâm  Chker hooi đhiêr vel đoọng chơih pay n’loong tợơ bêl tuh p’loong ar pa gooh xang nắc a đoo cooch boọc cơnh a đoo kiêng. T’cooh cung ting pa choom kinh nghiệm âng apêê bhrợ ca nooch tr’haanh lơơng coh bhiệc cooch boọc cơnh mặt ma nuyh, t’rị, a’ọc, a tưch a đha… pazêng bh’năn ơy looih coh pr’ặt tr’mông âng đhanuôr Cơ Tu. Xọoc tợơp, t’cooh muy choom cooch bọoc rau ba buôn. Đhơ cơnh đếêc, apêê g’lăng z’hai choom cooch bọoc coh vel k’dua t’pâh, pa choom đoọng nắc c’la t’cooh ting pa zay lâh mơ coh bh’rợ ca nooch âng đay. Tợơ pazêng j’ngâr âng t’cooh cooch bọoc tợơ k’tứi tước ga mắc nâu kêi ơy choom pa căh đớc coh nguôi tang đoọng ha pêê lơơng ting nghía lêy.

Lâh 15 c’moo pa zay lâng bh’rợ ca nooch ty đanh âng manuyh Cơ Tu, Alăng Blêu ơy cooch bọoc k’ha riêng bệê j’ngâr, c’bhêy ga mắc, k’tứi. Nắc cơnh k’bhuh c’bhêy “Vel Cơ Tu t’pâh bhiệc bhan hơnh deh cha ha roo t’mêê”; j’ngâr 12 p’nong a coon nạ; c’bhêy mặt coon ma nuyh lâng chr’năp bhlầng nắc c’bhêy dang Rapây – dang zư lêy vel bhươl Cơ Tu. C’bhrêy nâu bơơn đơơng chô đoọng ha Alăng Blêu cha ner khuyến khich đhị g’luh tr’thi “g’lăng z’hai bh’rợ ca nooch” TP.Hội An c’moo 2015. Bấc c’bhêy lâng j’ngâr âng A lăng Blêu cooch bọoc pa câl lâng chr’năp tợơ 4 - 8 triệu đồng/muy bệê. Zên pa câl tợơ bh’nơơn bh’rợ nâu nắc Alăng Blêu k’rong câl pr’đươi đoọng ha bh’rợ ca nooch lưch.

Lâh mơ tự a đoo chếêc pa choom bhrợ boọc, Alăng Blêu cung pa choom đoọng ha lang p’niên coh vel chăp kiêng chr’năp ca nooch âng ma nuyh Cơ Tu. Ma nuyh z’lăng z’hai Alăng Blêu pa căh, k’bhuh j’ngâr ma nuyh Cơ Tu t’pâh bhiệc bhan ơy bơơn Bảo tàng TP.Đà Nẵng, Bảo tàng tỉnh Quảng Nam lâng Bảo tàng TP.Hội An k’dua bhrợ đoọng đớc pa căh pa chăm. Muy bộ nắc ơy Phòng VH-TT chr’hoong Đông Giang k’dua  bhrợ đoọng đơơng pa căh đhị zập g’luh bhiệc bbhan văn hoá coh tỉnh lâng tỉnh lơơng. T’cooh rơơm nắc bơơn giao lưu, pa choom kinh nghiệm lâng pazêng apêê z’hai đăh ca nooch lơơng đoọng ting năl lâh mơ, pa dưr chr’năp văn hoá âng đhanuôr Cơ Tu.

Lâh mơ bhrợ ca nooch, t’cooh Alăng Blêu dzợ k’rong k’miah zên câl n’loong, hi la, pr’dôi đoọng bhrợ Gươl Cơ Tu k’tứi đớc coh bhươn đong. Coh Gươl k’tứi nâu nắc vêy pazêng j’ngâr, c’bhêy đớc pa căh ting cơnh chr’năp j’niêng âng đhanuôr Cơ Tu.

Pa căn Nguyễn Thị Thanh Hương, Phó Trưởng phòng VH-TT chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, cr’chăl a hay, chr’hoong Đông Giang pa ghit đhị bh’rợ zư lêy lâng pa dưr apêê chr’năp văn hoá âng đhanuôr Cơ Tu. Coh đếêc, chr’hoong ơy  pa dưr chr’năp văn hóa ty đanh âng đhanuôr Cơ Tu. Coh đếêc, chr’hoong ơy bhrợ padưr đề án đăh văn hóa phi vật thể lâng văn hóa vật thể âng đồng bào Cơ Tu cơnh taanh a din, prá pr’ma bhrợ bhr’nooch, ca cooch ba bọoc… Chr’hoong Đông Giang cung ơy bhrợ pa căh bấc chr’năp bh’nơơn ca nooch đhị zập  bhiệc bhan, văn hóa - du lịch coh chr’hoong lâng coh lơơng. Pa bhlầng nắc coh đợ 26 cha nắc g’lăng z’hai đăh bh’rợ ca nooch nâu lâng vêy bấc kinh nghiệm âng chr’hoong Đông Giang nắc Alăng Blêu ma nuyh dzợ zăng p’niên. A đoo chăp kiêng lâng rơơm zư liêm ta nih liêm lâng pa dưr chr’năp ca nooch đớc đoọng ha lang t’tun./.

Dấu ấn điêu khắc Alăng Blêu

                                                         (Theo Báo Quảng Nam)

Đồng bào dân tộc Cơ Tu ở tỉnh Quảng Nam có rất nhiều nét văn truyền thống độc đáo được bảo tồn và lưu giữ đến tận ngày nay. Trong đó, nghệ thuật điêu khắc tượng gỗ truyền thống với hình khối, đường nét riêng, sinh động và phóng khoáng thể hiện được kỹ thuật, nhân sinh quan của mình với thế giới tự nhiên. Ở thôn Gừng, thị trấn P’rao, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam có một người rất đam mê và gắn bó với nghề điêu khắc truyền thống, đó là Alăng Blêu - người được ví là “bàn tay vàng” điêu khắc Cơ Tu.

Alăng Blêu ở thôn Gừng, thị trấn Prao, huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, năm nay mới ngoài 40 tuổi. Ông đến với nghệ thuật điêu khắc gỗ truyền thống của đồng bào Cơ Tu khi còn rất trẻ. Niềm đam mê và bản tính ham học hỏi, đã giúp ông tích góp được nhiều kinh nghiệm và trở thành nghệ nhân điêu khắc có tiếng trong vùng. Nghệ nhân Alăng Blêu kể, ông thường đi dọc con suối Chker chảy quanh làng để thu nhặt gỗ lõi, gốc cây trôi nổi trên suối đem về phơi khô rồi tạo tác các bức tượng, phù điêu theo sở thích. Ông cũng học lỏm kinh nghiệm của các nghệ nhân điêu khắc khác trong cách tạo ra các hình tượng, như mặt người, trâu, lợn, gà vịt… những con vật quen thuộc trong đời sống của người Cơ Tu. Ban đầu, ông chỉ tạo được hình khối, đường nét còn thô mộc. Tuy nhiên, các nghệ nhân điêu khắc trong làng lại ghi nhận, động viên, hướng dẫn, chỉ bảo, bản thân ông càng nỗ lực hơn trong nhiều tác phẩm điêu khác về sau có sự cân đối, hài hòa giữa đường nét điêu khắc và sắc màu trang trí. Từ những tượng, bức phù điêu nhỏ, ông đã phát triển lên cụm tượng, phù điêu lớn có thể trưng bày ở ngoài trời.

Hơn 15 năm miệt mài với nghề điêu khắc truyền thống, nghệ nhân Alăng Blêu đã sở hữu cả trăm bức tượng, phù điêu lớn nhỏ. Tiêu biểu là bộ tượng “Làng Cơ Tu vào hội mừng lúa mới”; tượng 12 con giáp; phù điêu gương mặt người và đặc biệt là phù điêu mặt thần Rapây - thần giữ làng theo tín ngưỡng dân gian của đồng bào Cơ Tu. Bức phù điêu mặt thần Rapây của Alăng Blêu được trao giải khuyến khích tại hội thi “Tài hoa nghề mộc” TP.Hội An năm 2015. Nhiều bức phù điêu và tượng gỗ của nghệ nhân Alăng Blêu được bán với giá từ 4 - 8 triệu đồng/bức. Tiền bán tượng và phù điêu được Alăng Blêu đầu tư vào việc điêu khắc.

Ngoài thời gian tự mày mò điêu khắc, Alăng Blêu cũng truyền dạy cho lớp trẻ trong làng đam mê nghệ thuật điêu khắc Cơ Tu. Nghệ nhân Alăng Blêu khoe, bộ tượng làng Cơ Tu vào hội của mình đã được Bảo tàng TP.Đà Nẵng, Bảo tàng tỉnh Quảng Nam và Bảo tàng TP.Hội An đặt làm để trưng bày. Một phiên bản về bộ tượng này cũng được Phòng VH-TT huyện Đông Giang đặt làm để mang đi giới thiệu tại các lễ hội văn hóa trong và ngoài tỉnh. Ông rất mong được giao lưu, học hỏi kinh nghiệm với những nghệ nhân khác để bổ sung vốn hiểu biết, tay nghề và phát huy truyền thống văn hóa của đồng bào Cơ Tu. 

Ngoài điêu khắc, nghệ nhân Alăng Blêu còn tự mình tích cóp tiền mua gỗ, lá, vật liệu để làm mô hình Gươl truyền thống Cơ Tu trong vườn nhà. Trong mô hình Gươl làng do Alăng Blêu có cả một “bộ sưu tập” tượng, phù điêu gỗ theo phong cách Cơ Tu. Nghệ nhân Alăng Blêu còn trưng bày nhiều loại nhạc cụ, cồng chiêng, trống, lõi cây...

Bà Nguyễn Thị Thanh Hương, Phó Trưởng phòng VH-TT huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, thời gian qua, huyện Đông Giang rất chú trọng công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu. Trong đó, huyện đã xây dựng đề án về văn hóa phi vật thể và văn hóa vật thể của đồng bào Cơ Tu như hát lý, dệt thổ cẩm, các điệu dân ca - dân vũ, nghệ thuật tạc tượng, điêu khắc gỗ... Huyện Đông Giang cũng đã tổ chức giới thiệu, quảng bá nhiều tác phẩm điêu khác tại các lễ hội, hoạt động văn hóa - du lịch trong và ngoài huyện. Đặc biệt, trong 26 nghệ nhân dày dặn kinh nghiệm của huyện Đông Giang, nghệ nhân Alăng Blêu là khá người trẻ. Ông có niềm đam mê và mong muốn gìn giữ, bảo tồn nghệ thuật điêu khắc để lưu lại cho thế hệ mai sau./.