Da ding Nà Lay nắc đhị liêm pr’hay bhlâng đoọng choom lêy cha mêết liêm ghít clung k’tiếc Bắc Sơn. Lêy cha mêết truíh bha lang k’tiếc xoọc ha roo rơợc đoọm nắc vêy lêy vel văn hoá du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, chr’val Quỳnh Sơn, chr’hoong Bắc Sơn lâng lấh 400 pr’loọng đhanuôr Tày, Nùng ắt ma mung. Zâp đhr’nông đông đh’rơơng cóh vel bhrợ têng tr’cơnh, ma mơ, zâp p’loọng nắc t’mứah chô đắh Nam, bhrợ đha hư tưn taách lấh mơ bêl pazưm đh’rứah lâng crâng da ding, cruung đác. Xoọc đâu, cóh vel đông nắc ơy vêy k’zệt pr’loọng âng đơơng dịch vụ Homestay, bhrợ liêm choom cơnh cr’noọ ặt đhêy đoọng ha ta mooi vốch chô zâp t’ngay.

        Anoo Dương Công Hùng, ắt cóh vel Nà Riềng, chr’val Bắc Quỳnh, chr’hoong Bắc Sơn đoọng năl: Lấh mơ pr’đơợ ắt tớt liêm choom, ta mooi chô ooy Bắc Sơn nắc dzợ vêy bấc râu bh’rợ lêy cha mêết văn hoá, pazưm đh’rứah ooy pr’ắt tr’mung lâng đhanuôr cóh vel đông: “Nâu đoo nắc đông đh’rơơng ty chr’nắp, hân đhơ cơnh đêếc cung bơơn pr’loọng đông bhrợ pa liêm đoọng ta moói pấh lêy chi ớh. Đhị đâu cung zư đợc c’bhúh chi ớh pr’hát xa nưl bêl vêy ta mooi k’đươi nắc chô chi ớh. Lấh mơ, ta mooi đắh k’tiếc k’ruung lơơng chô ooy đâu choom ting xoót ha roo lâng đhanuôr, z’zêệ cha cha đợ pr’ôộm ch’na yêm chr’nắp cóh đâu. Lứch tuần, cóh vel cung đương hơnh déh ta mooi zâp vel đông đăn đâu cơnh Hà Nội, Bắc Ninh, Bắc Giang...”

        Mặt t’ngay ting chô lơợp đắh hoọng da ding, đhị râu đha hưm âng ha roo đoọm nắc đợ c’nắt pr’hát Then, Sli ting xưl hát pr’hay. Nâu đoo cung nặc râu chr’nắp pr’hay cắh choom ha vil lâng đợ apêê ơy vêy g’lúh chô ooy Bắc Sơn hân noo ha roo đoọm nâu...

        Anoo Dương Doãn Tuấn, Chủ nhiệm c’bhúh pr’hát xa nưl hát Then, đàn tính chr’hoong Bắc Sơn đoọng năl, đhanuôr Tày, Nùng cóh đâu nắc ơy bhrợ pa dưr đợ tổ, c’bhúh pr’hát xa nưl xay moon đợ râu văn hoá ty chr’nắp âng đay lâng ta mooi zâp đắh ch’ngai đăn: “Đhị zâp bh’rợ chi ớh âng c’bhúh pr’hát xa nưl nâu nắc đhanuôr cung kiêng p’cắh tước ta mooi cóh cr’loọng k’tiếc lâng k’tiếc k’ruung lơơng ooy râu liêm chr’nắp âng acoon manứih Bắc Sơn, đắh văn hoá, ch’na đh’nắh lâng đợ pr’hát Then đàn tính. Tơợ đêếc cung t’bhlâng zư lêy lâng pa dưr zâp râu chr’nắp văn hoá âng vel đông.”

        Lấh mơ bhiệc chấc lêy năl j’niêng cr’bưn, pr’ắt tr’mung zâp t’ngay âng đhanuôr cóh vel đông, zâp bhiệc bhan cơnh Lồng tồng chr’val Quỳnh Sơn, chr’val Vạn Thuỷ, bhiệc bhan Ná Nhèm chr’val Trấn Yên... dzợ zư lêy bhrợ p’cắh râu liêm chr’nắp âng văn hoá zâp acoon cóh Tày, Nùng cung t’pấh bấc râu k’rang lêy âng ta mooi. Anoo Ashley, mưy ta mooi manứih Anh xay moon: “Đhăm k’tiếc Bắc Sơn lalay cơnh lâng zr’lụ da ding lơơng âng Việt Nam âng cu ơy lướt lêy. Hân noo c’loọt cóh đâu liêm bhlâng. Đợ đhăm k’tiếc ha roo đoọm bhrợ pa dưr pr’hoọm rơợc laliêm, tơợ ping lêy cha mêết chr’nắp liêm cắh dzợ cơnh bêl mặt t’ngay loóih dưr lâng chô lơợp. Đhị đâu, azi nắc dzợ bơơn pấh zâp bhiệc bhan bh’lêê bh’la, xơợng zâp nghệ nhân cóh vel đông chi ớh tr’coọ xa nưl lâng cha bánh chưng tăm ooy đợ đhị đhr’nông đông đh’rơơng âng manứih Tày.”

        Vel Văn hoá du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, chr’val Băc Quỳnh zâp c’moo t’pấh k’dâng 15.000 g’lúh ta mooi pấh lêy chi ớh lâng k’dâng 4.000 ta mooi chô ặt bệch đhêy zâp c’moo. Ooy cr’chăl hanua, bhiệc pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung, pa dưr dal cr’noọ bh’rợ zư lêy lâng pa dưr pa xớc văn hoá ty chr’nắp, cruung k’tiếc laliêm cóh vel đông.

        T’coóh Hoàng Văn Tạo, Bí thư Huyện uỷ Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn đoọng năl, cắh mưy năl liêm ghít ooy đắh văn hoá cóh vel đông, ta mooi chô cóh Bắc Sơn nắc dzợ vêy g’lúh chấc lêy năl đình Nông Lục, c’cir Khuổi Nọi, Đồn Mỏ Nhài... đợ đhị c’năl liêm chr’nắp ơy lướt moót ooy lịch sử g’lúh zêl cha groong pa chô acoon manứih zr’lụ k’tiếc cách mạng nâu: “Chr’hoong Bắc Sơn nắc ơy vêy bh’rợ pa dưr pa xớc du lịch tước c’moo 2025 lâng pác bhrợ bấc c’nắt, bấc g’lúh đoọng bhrợ têng. Xoọc đâu vel đông nắc ơy vêuy đợ bh’rợ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch chô ooy vel đông, zâp đhị c’cir lịch sử, zâp đhị liêm pr’hay bơơn đhanuôr Bắc Sơn bhrợ têng bh’rợ du lịch liêm choom. xoọc cóh vel đông tỉnh Lạng Sơn cung ơy vêy tước 7 đhị du lịch bơơn tỉnh công nhận lâng t’pấh bấc ta mooi chô lêy chi ớh.”

        Đoọng bh’rợ du lịch cộng đồng Bắc Sơn âng đơơng bấc bh’nơơn liêm choom, tỉnh Lạng Sơn nắc ơy k’rong bhrợ pa dưr pa xớc, pazưm lâng du lịch sinh thái, đhêy ặt pazưm lâng zâp bh’rợ bhrợ têng pa dưr hạ tầng, p’cắh thương hiệu. Lâng vel đông cung t’bhlâng p’têết pazưm zr’lụ, pa dưr dal manứih pa bhrợ lâng râu liêm choom, chr’nắp đoọng bhrợ pa dưr đợ bh’nơơn pr’đươi du lịch lalay âng vel đông./.

“Thung lũng vàng” Bắc Sơn

điểm đến du lịch cộng đồng xứ Lạng

                                                Mai Sơn

Những ngày đầu tháng 10, thị trấn Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn tấp nập du khách đổ về “săn lúa” và chiêm ngưỡng vẻ đẹp hiếm có của vùng đất này trong mùa gặt. Được các dãy núi trùng điệp bao bọc, thung lũng Bắc Sơn bằng phẳng, rộng lớn; những dòng suối uốn lượn qua các cánh đồng lúa, rau màu... xen lẫn với những bản làng tạo nên vẻ đẹp riêng có của vùng đất này...

Đỉnh núi Nà Lay là vị trí tuyệt vời để thưởng ngoạn toàn cảnh thung lũng Bắc Sơn. Phóng tầm mắt trên thảm lúa vàng rực, dễ dàng thấy Làng văn hóa du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, xã Quỳnh Sơn, huyện Bắc Sơn với trên 400 hộ người Tày, Nùng sinh sống. Các ngôi nhà sàn trong làng có kiến trúc đồng nhất, độc đáo với cửa nhà quay về hướng Nam, tạo không gian thoáng mát hài hòa với thiên nhiên. Hiện trong làng đã có gần chục hộ cung cấp dịch vụ homestay, đáp ứng chỗ ăn nghỉ cho hàng trăm du khách mỗi ngày.

Anh Dương Công Hùng, trú tại thôn Nà Riềng, xã Bắc Quỳnh, huyện Bắc Sơn cho biết: Ngoài điều kiện lưu trú tốt, du khách đến với Bắc Sơn còn có nhiều trải nghiệm văn hóa, hòa mình vào cuộc sống với người dân bản địa: “Đây là nhà sàn truyền thống nhưng cũng được gia đình mình cải thiện sạch sẽ hơn để phục vụ khách du lịch. Tại đây cũng duy trì đội văn nghệ khách có nhu cầu thì họ sẽ đến giao lưu. Ngoài ra, khách nước ngoài đến đây còn có thể trải nghiệm gặt lúa cùng bà con, nấu, thưởng thức các món ăn truyền thống. Vào dịp cuối tuần làng cũng đón khách của các địa phương lân cận như Hà Nội, Bắc Ninh, Bắc Giang,...”

Mặt trời khuất dần sau rặng núi phía xa, trong thoang thoảng hương thơm của cánh đồng lúa chín, những câu hát Then, Sli chợt vút lên, bồng bềnh trong làn khói lam chiều. Đây cũng chính là ấn tượng khó có thể quên đối với những ai từng có dịp đến Bắc Sơn mùa lúa chín...

Anh Dương Doãn Tuấn, Chủ nhiệm đội văn nghệ hát Then, đàn tính huyện Bắc Sơn cho biết: Đồng bào Tày, Nùng nơi đây đã hình thành những tổ, nhóm văn nghệ sẵn sàng giới thiệu nét văn hóa truyền thống độc đáo của mình với du khách phương xa: “Qua các hoạt động biểu diễn của đội văn nghệ thì người dân cũng muốn quảng bá đến khách du lịch trong và ngoài nước về nét đẹp con người Bắc Sơn, về văn hóa, về ẩm thực và những làn điệu hát Then đàn tính. Từ đó cũng tiếp tục giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa của người địa phương.”

Ngoài việc tìm hiểu phong tục tập quán, đời sống hàng ngày của cư dân bản địa, các lễ hội như hội Lồng tồng xã Quỳnh Sơn, xã Vạn Thủy; lễ hội Ná Nhèm xã Trấn Yên... vẫn được bảo tồn thể hiện sự độc đáo của văn hóa truyền thống các dân tộc Tày, Nùng cũng thu hút sự quan tâm của du khách. Anh Ashley một du khách người Anh cảm nhận:  “Thung lũng Bắc Sơn rất khác với những vùng núi khác của Việt Nam mà tôi từng đến. Mùa thu ở đây đẹp đến ngỡ ngàng. Những cánh đồng lúa chín tạo nên một thung lũng tràn ngập sắc vàng, từ trên cao nhìn xuống khung cảnh rất ngoạn mục, đặc biệt vào thời khắc bình minh hay hoàng hôn. Tại đây, chúng tôi còn được dự các lễ hội dân gian, nghe các nghệ nhân địa phương biểu diễn nhạc truyền thống và thưởng thức bánh Chưng đen trong những ngôi nhà sàn của người Tày.”

Làng Văn hóa du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn xã Bắc Quỳnh mỗi năm thu hút khoảng 15.000 lượt khách tham quan trải nghiệm và khoảng 4.000 khách lưu trú mỗi năm. Trong thời gian qua, việc phát triển loại hình du lịch cộng đồng tại huyện Bắc Sơn đã góp phần nâng cao đời sống kinh tế, nâng cao ý thức bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống, cảnh quan thiên nhiên của người dân địa phương.

Ông Hoàng Văn Tạo, Bí thư Huyện ủy Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn cho biết: Không chỉ hiểu thêm về văn hóa bản địa, du khách đến với Bắc Sơn còn có cơ hội tìm thăm đình Nông Lục, di tích Khuổi Nọi, Đồn Mỏ Nhài,... những địa danh hào hùng đã đi vào lịch sử cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ở vùng đất cách mạng này. “Huyện Bắc Sơn đã có đề án phát triển du lịch đến năm 2025 và chia thành nhiều phân khúc, nhiều giai đoạn để tổ chức thực hiện. Hiện nay địa phương đã có những mô hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch về nguồn, các di tích lịch sử, các danh lam thắng cảnh được người dân Bắc Sơn tổ chức thực hiện hoạt động du lịch khá tốt. Hiện trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn cũng đã có tới 7 điểm du lịch được tỉnh công nhận và thu hút rất nhiều du khách.”

Để mô hình du lịch cộng đồng Bắc Sơn đem lại hiệu quả thiết thực, tỉnh Lạng Sơn đã đầu tư phát triển kết hợp với du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với công tác quy hoạch, xây dựng hạ tầng, quảng bá thương hiệu. Đồng thời, địa phương cũng tăng cường liên kết vùng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tính chuyên nghiệp để tạo ra những sản phẩm du lịch riêng của địa phương./.

Ảnh: Mai Linh