Xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr zr’lụ acoon coh lâng da ding ca coong cr’chăl c’moo 2021-2030 ơy bơơn Quốc hội đoọng đoọng bhrợ têng vêy chr’năp cơnh lâng pa dưr pr’ặt tr’mông âng k’tiếc k’ruung. Xa nay bh’rợ pazêng 10 dự án thành phần, coh đêếc dự án 6 xay moon ghit tước “Zư lêy, pa dưr chr’năp văn hoá ty đanh liêm choom âng zập acoon coh pa tệêt lâng pa dưr du lịch”.

Cr’chăl a hay, Đảng, Nhà nước ơy vêy pazêng chính sách đoong zư lêy văn hoá acoon coh, tợơ Trung ương tước vel đong cơnh zư lêy apêê vel bhươl ty đanh, zư lêy pr’hat x’nưl, chêếc lêy, pa dưr bấc rau nghệ thuật ty đanh ặt đhị đhr’năng bil pât, bhrợ pa dưr bấc bhiệc bhan ty đanh.. Bấc đề án zư lêy chr’năp văn hoá cung nắc ơy bơơn xay bhrợ cơnh Đề án zư lêy, pa dưr văn hoá zập acoon coh Việt Nam tước c’moo 2020; Đề án zập k’bhuh acoon coh vêy muy vel văn hoá; Đề án zư lêy văn hoá âng apêê acoon coh xoọc r’dợ bil bấc bhlầng…

Ủy  ban acoon coh cung bhrợ bấc bh’rợ đoọng zư lêy lâng pa dưr chr’năp văn hoá zập acoon coh; Zư nhâm mâng, pa dưr apêê chr’năp văn hoá liêm cra, r’dợ lơi zập j’niêng cr’bưn căh liêm  coh pr’ặt tr’mông; Bhrợ lớp tập huấn, pa choom chuyên môn đăh zư lêy văn hoá; Zooi apêê dự án chêếc lêy, pa dưr chr’năp văn hoá phi  vật thể buôn bil pất; Bhrợ pa dưr apêê câu lạc bộ sinh hoạt văn hoá ty đanh đhị apêê vel, bhươl, zr’lụ đhanuôr acoon coh; K’rong bhrợ pa dưr apêê zr’lụ văn hoá pa tệêt lâng du lịch liêm choom coh zr’lụ đhanuôr acoon coh… Đươi tợơ đêêc, bấc vel đong ơy r’dợ pa dưr lâng zư lêy bấc chr’năp văn hoá âng đhanuôr zập acoon coh đhị vel đong coh cr’chăl a hay.

Pa căn Pờ Diệu Linh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Mường Nhé, tỉnh Điện Biên đoọng năl: Nắc chr’hoong vêy bấc đhanuôr acoon coh, vel đong pa bhlầng k’rang tước pr’ặt tr’mông âng đhanuôr. Đh’rưah lâng zooi đăh tơơm chr’noh, zooi đhanuôr pa dưr kinh tế, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt, chr’hoong Mường nhé dzợ zooi đhanuôr zư đớc apêê chr’năp văn hoá cơnh pa dưr bài dân ca, dân vũ, apêê bhiệc bhan ty đanh,… Pa căn Pờ Diệu Linh đoọng năl: “Đhanuôr zập acoon coh ặt ma mông đhị  vel đong ơy năl lâng xoọc pa zay zư lêy chr’năp văn hoá acoon coh đay ting cơnh c’lâng xa nay âng Đảng, Nhà nước.Pa bhlầng nắc đăh loom luônh chăp kiêng chr’năp liêm acoon coh đay coh loom đhanuôr bơơn pa dưr dal, chroi k’rong zư lêy chr’năp ty đanh văn hoá acoon coh đay.”

Bh’rợ zư lêy lâng pa dưr chr’năp văn hoá zập acoon coh đhị apêê vel đong cr’chăl a  hay nắc ơy bơơn bấc bh’nơơn dal. Đhơ cơnh đêêc, coh đhr’năng lalua, bh’rợ nâu doó lâh k’đhap k’ra. Pr’đợơ pr’ặt tr’mông đhanuôr acoon coh dzợ bấc rau k’đhap zr’năh, c’năl bhriêl choom căh liêm ma mơ, bh’rợ t’pâh zập pr’đợơ đoọng zư lêy pazêng chr’năp văn hoá dzợ ta  bhuch.. Tu cơnh đêêc, bh’rợ zư lêy lâng pa dưr chr’năp văn hoá âng apêê đhanuôr acoon coh nắc bơơn bhr ghit liêm lâng bấc bh’rợ lalua ta nih. Ting PGS.TS Trần Văn Bình, Trưởng Bộ môn, k’đhơng lêy văn hoá acoon coh đhị Việt Nam, Trường Đại học Văn hoá, đh’rưah lâng p ẫng cơ chế, chính sách pháp luật, apêê bộ, ngành, vel đong nắc t’bhlầng bh’rợ pa chăp lêy, pa dưr k’rong bhrợ đoọng ha bhiệc zư lêy văn hoá; đh’rưah t’bhlầng xay moon, t’pâh đhanuôr pa dưr dal, zư lêy chr’năp apêê văn hoá liêm cra âng acoon coh đay. PGS.TS Trần Văn Bình đoỌng năl: “Zư lêy văn hoá ty đanh  nắc êêh rau a hêê zư lêy đui cơnh ty đanh a hay. Bh’rợ zư lêy apêê chr’năp văn hoá đhị đâu nắc pa căh đoọng ha pêê pa chăp lêy, bhrợ têng, chính quyền vel đong lơơng năl ghit rau bha lầng nắc đoo ặt đhị ooy. Tợơ đêếc nắc bhrợ pa dưr cơnh zư lêy đoọng crêê cơnh lâng đhr’năng lalua. Lâh mơ, bhiệc zư lêy apêê chr’năp văn hoá âng đhanuôr acoon coh cung lêy tợơ bấc rau đăh c’năl âng đhanuôr acoon coh n’nặc. Ha dang bơơn rau đâu nắc c’rơ đoọng bh’rợ zư lêy bơơn bh’nơơn dal.”

Bhrợ têng chính sách acoon coh, zư lêy, pa dưr chr’năp văn hoá ty đanh nắc chroi k’rong ooy bh’nơơn pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr âng zr’lụ đêêc moon lalay lâng prang k’tiếc k’ruung moon za zưm. Đh’rưah lâng bhrợ têng pazêng rau dzợ ặt vaih đăh cơ sở hạ tầng, cơnh đhr’năng căh zập đong ặt, k’tiếc ặt, k’tiếc bhrợ têng, đác dươi dua; ra pặ tệêm ngăn đhanuôr đhị vel đong pa bhlầng k’đhap k’ra, pa bhlầng nắc zr’lụ buôn vaih rau căh liêm âng pleng k’tiếc; pa dưr bh’rợ ha rêê đhuôch, tệêm ngăn pr’ặt tr’mông đanh mâng, pa dưr dal  bh’nơơn bhrợ têng, k’rang zư lêy c’rơ âng đhanuôr./.

CƠ SỞ HẠ TẦNG VĂN HÓA VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ

                                                                                                                           Vov4

Những năm qua, cấp ủy đảng, chính quyền, mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị- xã hội ở các địa phương luôn quan tâm thực hiện nhiều chính sách đối với vùng đồng bào DTTS, nhất là chính sách về đầu tư cơ sở hạ tầng, kinh tế xã hội và văn hóa. 

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 đã được Quốc hội phê duyệt có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển KT-XH của đất nước. Chương trình gồm 10 dự án thành phần, trong đó dự án 6 nhấn mạnh đến “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”.  

Thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã có những chính sách nhằm bảo tồn văn hóa dân tộc, từ Trung ương đến địa phương như bảo tồn các buôn làng truyền thống, bảo tồn dân ca dân vũ, sưu tầm, phục hồi, phát triển một số loại hình nghệ thuật truyền thống có nguy cơ thất truyền, phục dựng một số lễ hội truyền thống... Nhiều đề án bảo tồn văn hóa dân tộc cũng đã được triển khai như Đề án bảo tồn, phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam đến năm 2020; Đề án mỗi dân tộc có một làng văn hóa; Đề án bảo tồn văn hóa của các dân tộc ít người đang bị mai một lớn nhất…

Ủy ban Dân tộc cũng tổ chức nhiều hoạt động để bảo tồn và phát triển giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số; Giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp, từng bước xóa bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu ra khởi đời sống đồng bào; Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn về bảo tồn văn hóa; Hỗ trợ các dự án sưu tầm, phục dựng, bảo tồn văn hóa phi vật thể có nguy cơ mai một; Xây dựng các câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian tại các thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số; Đầu tư xây dựng các điểm văn hóa gắn với du lịch tiêu biểu vùng dân tộc thiểu số... Nhờ đó, nhiều địa phương đã từng bước khôi phục và bảo tồn được nhiều giá trị văn hóa của đồng bào các DTTS trên địa bàn trong thời gian qua.

Bà Pờ Diệu Linh, Phó Chủ tịch UBND huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên cho biết: Là huyện có đông đồng bào DTTS, địa phương đặc biệt biệt quan tâm đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của bà con. Cùng với hỗ trợ về cây con giống, giúp đồng bào phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, huyện Mường Nhé còn hỗ trợ bà con gìn giữ các giá trị văn hóa như phục dựng bài dân ca, dân vũ, các lễ hội tín ngưỡng truyền thống,...Bà Pờ Diệu Linh cho biết: “Đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn đã nhận thức và đang nỗ lực bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc theo chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước. Nhất là về tình yêu và lòng tự tôn dân tộc trong người dân được nâng cao, góp phần gìn giữ bảo tồn truyền thống văn hóa dân tộc mình.”

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các DTTS tại các địa phương thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả. Tuy nhiên, trên thực tế, công tác này vẫn còn không ít những khó khăn, bất cập. Điều kiện kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, việc huy động nguồn lực vật chất cho công tác duy trì, bảo vệ những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể vẫn còn hạn chế... Do vậy, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của các DTTS cần được cụ thể hóa bằng nhiều hoạt động cụ thể, thiết thực. Theo PGS-TS Trần Văn Bình, Trưởng Bộ môn Quản lý văn hóa các dân tộc thiểu số ở Việt Nam, Trường Đại học Văn hóa, cùng với hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật, các bộ ngành, địa phương cần tăng cường công tác nghiên cứu, phục dựng, đầu tư cho lĩnh vực bảo tồn văn hóa; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân nâng cao nhận thức, gìn giữ, bảo tồn các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc mình. PGS- TS Trần Văn Bình cho biết thêm:  “Bảo tồn văn hóa truyền thống không có nghĩa là chúng ta bảo tồn những cái y xì ngày xưa. Công tác bảo tồn các giá trị văn hóa ở đây là đặt ra vấn đề cho các cơ quan nghiên cứu, chính quyền địa phương xác định được cái cốt lõi của các giá trị đó nằm ở đâu. Từ đó mới xây dựng được cách thức bảo tồn cho hợp lý, phù hợp với thời đại. Ngoài ra, việc bảo tồn các giá trị văn hóa của người đồng bào dân tộc thiểu số cũng phụ thuộc rất nhiều vào ý thức của bản thân dân tộc đó. Nếu là được điều này thì chính là nội lực để công tác bảo tồn văn hóa đạt hiệu quả cao.”

Việc thực hiện chính sách dân tộc, gìn giữ, bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống chính là góp phần vào thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của khu vực đó nói riêng và cả nước nói chung. Đi đôi với đó là giải quyết những tồn tại về cơ sở hạ tầng, như tình trạng thiếu nhà ở, đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt; sắp xếp, bố trí ổn định dân cư ở địa bàn đặc biệt khó khăn, nhất là vùng nguy cơ cao về thiên tai; phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp, bảo đảm sinh kế bền vững, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; chăm sóc sức khỏe người dân.../.