Cr’noon Cọ âng chr’val Chiềng Anh, Tp Sơn La, tỉnh Sơn La nắc vel đông tr’haanh cóh bấc c’moo n’nâu, tu nắc vel đông âng AHLLVTND Lò Văn Giá. Cóh bh’rợ zâl arọp Pháp, a đoo nắc manúyh k’đơơng c’lâng đoọng ha pêê đồng chí Trần Đăng Ninh, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Trân lâng Lưu Đức Hiểu glúh xó tơợ đông tù Sơn La. Râu chêết bil âng đoo ta luôn nắc râu chr’nắp đoọng ha pazêng k’coon ch’chau cóh cr’noon Cọ nâu cơy t’bhlâng bhrợ pa dưr vel đông ting t’ngay k’van k’bhố, la liêm pr’hay. Việt Long, PV Đài p’rá VN vêy bha ar xrặ ooy râu tr’xăl đhị đhăm k’tiếc n’nâu. Đhanuôr lâng pr’zớc đh’riứah đương xơợng.

Cóh đông đh’riơơng bhứah ga mắc nắc âng tỉnh Sơn La bhrợ têng đoọng ha pr’loọng đông anh hùng Lò Văn Giá đhị cr’noon Cọ, a ngắh Lò Thị Liêu cắh mặ p’lơớp râu bhui har, haanh déh ooy manuýh k’conh âng đay – AHLLVTND Lò Văn Giá. Bêl k’conh cắh dzợ a ngắh mơ 3 c’moo ha dợ, pazêng râu xa nay bh’rợ âng k’conh đay nắc a ngắh đhiệp bơơn xơợng apêê xay truíh a năm.

Anh hùng Lò Văn Giá n’niên cóh pr’loọng đông đhanuôr manuýh Thái đharứt, ha dợ lâng loom luônh chắp hơnh k’tiếc k’ruung, dzơơng lêy a rọp a bhuy nắc đơớh ting xơợng bhrợ xa nay cách mạng âng Đảng vêy ta xay bhrợ tơợ đông tù Sơn La. Bêl chi bộ đông tu Sơn La bhrợ têng bơr cơ sở cóh ngoài đông tu, Lò Văn Giá nắc ting bhrợ têng cóh c’bhúh ta đhâm trôông dzấc k’tiếc k’ruung Mường La. C’xêê 8/1943, chi bộ đông tù xay moon đoọng muy bơr tù chính trị bha lâng glúh tơợ đông tu đoọng ra văng ha bh’rợ grưng dưr zâl arọp a bhuy. Nắc manuýh ta béch, grơơ k’rơ, choom prá p’rá acoon cóh lâng n’năl c’lâng lướt cóh da ding k’coong đhị zr’lụ Tây Bắc, Lò Văn Giá nắc lêy ta k’dua k’đơơng c’lâng đoọng ha bh’rợ glúh n’đắh đông tù Sơn La âng 4 đồng chí nắc: Trần Đăng Ninh, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Trân lâng Lưu Đức Hiểu. bêl bơơn chô đơơng 4 đồng chí chô tước ôy zr’lụ liêm crêê, văl chô cớ ooy Sơn La, Lò Văn Giá crêê arọp Pháp coóp lâng lêệng c’chêết.

C’moo 1994, Lò Văn Giá vêy Đảng, Nhà nước cher đoọng ch’ner AHLLVTND. Pazêng lang k’coon, ch’chau công cơnh đhanuôr cóh cr’noon Cọ ta luôn chắp hơnh ooy truyền thống âng k’conh na noo đay. A ngắh Lò Thị Liêu, k’coon pân đil âng anh hùng Lò Văn Giá prá:

Azi chắp hơnh ooy k’conh, pa bhướp đay lâng công chắp hơnh bấc pa bhlâng râu k’rang lêy âng Đảng, Nhà nước lâng đhanuôr cóh bhươl cr’noon đoọng ha pr’loọng đông zi. Acu t’bhlâng p’too pa choom k’coon ch’chau t’bhlâng học tập, pa bhrợ ta têng đoọng ting pa dưr bhươl cr’noon đay k’van k’bhố, la liêm pr’hay.

Pa dưr truyền thống cách mạng âng k’conh na noo, đhanuôr cr’noon Cọ ta luôn t’bhlâng bhrợ pa dưr bhươl cr’noon ting t’ngay k’bhố ngăn. Cr’noon Cọ xoọc đâu vêy lấh 200 pr’loọng đông lâng mơ 960 manuýh ắt mamông, cóh đêếc vêy 90% pr’loọng đông nắc đhanuôr Thái. Đhanuôr cóh cr’noon ta luôn t’bhlâng pa bhrợ ta têng, muy c’moo bhrợ 2 hân noo ha roo, ting n’nắc chóh bhrợ bấc r’véh r’đoong cóh ha rêê đhuốch, tu cơnh đêếc cắh cắh đoo bêl bơơn đhêy ắt. đhị đêếc cậ, đhanuôr nắc dzợ chóh cà phê, t’nơơm pay cha p’lêê, t’véh t’viêng p’têết lâng bh’rợ b’băn, bhrợ p’xoọng pazêng bh’rợ dịch vụ đoọng pa dưr thu nhập. xoọc đâu thu nhập m’bứi bhlâng mơ 2.200 r’bhâu đồng muy cha nắc cóh muy c’xêê. Đợ pr’loọng đông đharứt cóh cr’noon ting t’ngay m’bứi lấh mơ, prang cr’noon nắc dzợ mơ 5 pr’loọng đông đharứt.

Tơợ muy đhăm k’tiếc bêl ahay nắc crâng k’coong, ch’ngai bha dắh, đhanuôr zập c’moo bhrợ đhân grua đoọng ha c’bhúh n’mốp n’lất, nắc nâu cơy nắc muy zr’lụ vel đông tr’xăl t’mêê. K’coon ch’chau cóh cr’noon Cọ vêy bấc manuýh học tập ta béch g’lăng, vêy ngai bơơn học đại học vêy ngai ơy vêy bằng thạc sỹ. Pr’ắt tr’mông k’bhố ngăn xoọc dưr váih cóh zập t’ngay đhị đhăm k’tiếc n’nâu. A ngắh Tòng Thị Huấn, Trưởng cr’noon Cọ bhui har prá:

Cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y acu k’noỌ nắc t’bhlâng ta đang moon đhanuôr pa dưr kinh tế ting c’lâng bh’rợ nông nghiệp hoá, pay bh’rợ b’băn nắc bh’rợ bha lâng lâng pa dưr muy bơr bh’rợ dịch vụ cơnh tr’câl tr’bhlêy, bhrợ têng quán đoọng pa dưr thu nhập lâng r’dợ đhanuôr choom ting ắt bhrợ ooy kinh tế thị trường cơnh xoọc đâu.

Lấh 70 c’moo ơy, anh hùng Lò Văn Giá, manuýh k’coonh t’béch g’lăng âng cr’noon Cọ ta luôn nắc râu chắp hơnh âng đhanuôr Sơn la. Bấc c’lâng lướt, trường học cóh TP Sơn La nắc vêy ta đớc lâng đh’nớc âng đoo. Đông hay k’noọ ooy anh hùng Lò Văn Giá vêy ta bhrợ têng đhị đông văn hoá cr’noon Cọ nắc vêy apêê lang ta đhâm c’mor Sơn La zư lêy cóh zập t’ngay, cắh muy nắc zr’lụ đoọng đhanuôr cóh cr’noon ting n’nắc nắc ta mooi tơợ ch’ngai đăn tước bắt hương hay k’noọ tước manuýh grơơ k’rơ âng bhươl cr’noon. Ađhi Tòng Thị Hoa, ắt cóh cr’noon Cọ, phường Chiềng An prá:

Lang ta đhâm c’mor cóh cr’noon zi ta luôn pr’too pr’choom nắc t’bhlâng học tập lâng pa bhlâng nắc pa choom kinh nghiệm pa dưr kinh tế cóh bấc zr’lụ đoọng chô đươi đoọng ha đhanuôr cóh cr’noon, đoọng đhanuôr cr’noon Cọ ting t’ngay k’bhố ngăn lấh mơ, crêê lâng râu chêết bil âng k’conh pa bhướp cóh l’lăm ahay.

Chắp hơnh ooy truyền thống âng vel đông, đhanuôr cr’noon Cọ xoọc t’bhlâng đoàn kết muy loom luônh, pazum têy bhrợ pa dưr vel đông ting t’ngay k’bhố ngăn, la liêm pr’hay, tu apêê đoo n’năl lang k’conh pa bhướp lấh bil bấc a ham cr’hậu, chêết bil đoọng vêy pr’ắt tr’mông têêm ngăn, bhui har cơnh nâu cơy

Bản Cọ thuộc xã Chiềng An, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La là địa danh khá nổi tiếng từ nhiều năm nay, bởi đó là quê hương của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lò Văn Giá. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông là người đã dẫn đường đưa các đồng chí Trần Đăng Ninh, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Trân và Lưu Đức Hiểu vượt ngục Sơn La thành công. Sự hy sinh của anh luôn là niềm tự hào để các thế hệ con, cháu ở bản Cọ hôm nay phấn đấu xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Việt Long, phóng viên Đài TNVN có bài viết về những đổi thay trên mảnh đất này. Mời bà con và các bạn cùng nghe.

          Trong ngôi nhà sàn rộng rãi, khang trang do tỉnh Sơn La xây tặng gia đình anh hùng Lò Văn Giá tại bản Cọ, cụ bà Lò thị Liêu không dấu được xúc động khi nói về người cha của mình- anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lò Văn Giá. Khi cha mất bà mới 3 tuổi, những câu chuyện về cha bà cũng chỉ được nghe mẹ kể lại.

          Anh hùng Lò Văn Giá vốn sinh ra trong gia đình nông dân người Thái nghèo, nhưng với lòng yêu nước, căm thù giặc sâu sắc nên đã sớm giác ngộ ánh sáng cách mạng của Đảng được lan tỏa từ nhà tù Sơn La. Khi chi bộ Nhà tù Sơn La xây dựng được hai cơ sở bên ngoài nhà tù, Lò Văn Giá đã tham gia trong tổ chức Thanh niên cứu quốc Mường La. Tháng 8/1943, chi bộ Nhà tù quyết định tổ chức vượt ngục cho một số tù chính trị cốt cán để chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa. Là người thông minh, dũng cảm, rất thạo tiếng dân tộc và địa hình Tây Bắc, Lò Văn Giá đã được chọn làm người đưa đường cho cuộc vượt ngục ra khỏi nhà tù Sơn La của 4 đồng chí Trần Đăng Ninh, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Trân và Lưu Đức Hiểu. Khi đưa được 4 đồng chí đến đích an toàn, quay lại Sơn La, Lò Văn Giá đã bị thực dân Pháp bắt và lén lút thủ tiêu ông.

          Năm 1994, Lò Văn Giá đã được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân. Các thế hệ con, cháu cũng như người dân ở bản Cọ vẫn luôn tự hào về truyền thống của cha anh mình. Bà Lò thị Liêu, con gái anh hùng Lò Văn Giá cho biết:

          Băng: ( Chúng tôi rất tự hào về cha ông mình và cũng cảm ơn rất nhiều sự quan tâm của Đảng, nhà nước và bà con chòm xóm đối với gia đình. Tôi vẫn sẽ cố gắng bảo ban con cháu học tập và cố gắng lao động sản xuất góp phần vào xây dựng bản làng mình giàu, đẹp.)

          Phát huy truyền thống cách mạng của cha anh, người dân bản Cọ luôn nỗ lực xây dựng bản làng ngày càng ấm no. Bản Cọ giờ đây có hơn 200 hộ với trên 960 nhân khẩu, trong đó 90% số hộ là dân tộc Thái. Người dân trong bản luôn cần mẫn chăm chỉ, một năm sản xuất 2 vụ lúa, xen canh rau vụ đông, một vụ ngô trên nương nên đất không lúc nào ngơi nghỉ. Bên cạnh đó, bà con còn trồng cà phê, cây ăn quả, rau xanh kết hợp với chăn nuôi, làm thêm các ngành dịch vụ để tăng thêm thu nhập. Hiện thu nhập bình quân đạt 2.200.000đ/người/tháng. Số hộ nghèo trong bản đã giảm dần qua từng năm, cả bản chỉ còn 5 hộ nghèo.

          Từ một mảnh đất xưa kia là rừng sâu heo hút, người dân suốt kiếp làm nô lệ cho bọn phìa tạo thì nay thay vào đó là một vùng quê đổi mới. Con cháu ở bản Cọ có nhiều người học hành đỗ đạt thành tài, có người đỗ đại học và có người đã có bằng thạc sỹ. Đời sống no ấm đang hiện hữu từng ngày trên mảnh đất này. Bà Tòng thị Huấn, Trưởng bản Cọ phấn khởi cho biết:

          Băng: ( Trong thời gian tới chúng tôi vẫn xác định là vận động bà con phát triển kinh tế theo hướng nông nghiệp hóa, đưa chăn nuôi vào là chính và phát triển một số mô hình dịch vụ như là buôn bán, hàng quán để tăng thêm thu nhập và dần dần để bà con hòa nhập vào kinh tế thị trường hiện nay.)

          Hơn 70 năm đã trôi qua, Anh hùng Lò Văn Giá, người con ưu tú của bản Cọ vẫn luôn trở thành niềm tự hào của người dân Sơn La. Nhiều con đường, trường học ở thành phố Sơn La đã được mang tên ông. Nhà bia tưởng niệm anh hùng Lò Văn Giá được xây dựng ngay cạnh nhà văn hóa bản Cọ được thế hệ trẻ Sơn La chăm sóc hằng ngày, không chỉ là nơi để bà con trong bản mà còn đón du khách khắp nơi đến thắp hương tưởng nhớ đến người anh hùng của bản làng. Em Tòng thị Hoa, ở  bản Cọ, phường Chiềng An nói:

          Băng: ( Thế hệ trẻ ở bản chúng em vẫn luôn nhắc nhở nhau phải cố gắng học tập và nhất là học hỏi kinh nghiệm phát triển kinh tế ở nhiều nơi để về áp dụng cho bà con ở bản để người dân bản Cọ ngày càng no ấm hơn, xứng đáng với sự hy sinh của cha ông mình ngày trước.)

          Tự hào về truyền thống quê hương, người dân bản Cọ vẫn đang đoàn kết một lòng, chung tay xây dựng quê hương ngày càng ấm no, giàu đẹp, bởi họ hiểu rõ thế hệ cha ông đã phải đánh đổi bằng xương máu để có được cuộc sống thanh bình ngày hôm nay