Cơnh chóh tri toọr cóh bh’lâng n’loong
Thứ sáu, 00:00, 14/08/2015


        Tri toọr cắh muy nắc đh’nắh pr’hắt chr’nắp nắc dzợ muy râu za nươu choom pa dứah apêê cr’ay bh’o t’tệên, pứih cóh a chắc a rang, xoóc đấh pluúc. Tri toọr mặ chắt váih đhị bấc râu pr’đươi lalay cơnh, cắh muy đhị mùn cưa, k’đóh tâm phóc, m’bhắ ha roo nắc đhị bha lâng n’loong cung choom chắt. c’nắt t’ruíh “ jưn jứah xay moon h’cơnh choom bhrợ cha” t’ngay đâu, xay moon cơnh chóh bhrợ tri toọr đhị bha lầng n’loong âng chô bh’nơơn liêm dal.

        Chớih pay n’loong lâng đong xưởng:

        Zập râu n’loong vêy dzệêt bhoóc, n’loong nhuum, doó độc, cắh vêy tinh dầu ( sung, pa níh, bồ đề, si, bha lầng p’nang, bha lầng k’bhông…) nắc choom chóh tri toọr liêm. Cr’chăl liêm choom bhlầng đoọng chíh tri tor nắc tợơ x’ría c’xêê 4-7.

        Pa ghít lêy nắc chóh tri toọr đhị bha lầng dzợ t’mêê. Liêm bhlầng nắc đhị ơy col lơi cr’chăl 5-7 t’ngay nắc chóh m’ma. oó chóh đhị t’nơơm lalấh răng goóh. Zập bha lầng pậ mơ mr’nịt têy  nắc a tếh zêng lâng ríah cung choom chóh tri tor. Tếch ting c’nắt. liêm choom bhlầng nắc apêê c’nắt dal tợơ 1,2-,15m lâng pậ mơ chr’luung hêê.

        Đớc pazêng c’nắt n’loong đếêc ooy đong xưởng, apêê phòng ta lơi cắh cợ đhị apêê pớ choom g’đếch boo đhí, p’răng, đhí k’rơ lâng bha nên liêm sạch, buôn pa hooi đác.

        Đhị zr’lụ da ding k’coong nắc đớc đhị apêê boọng đhêl, cắh cợ za’nươr đhị  toor da ding đoọng pếch boọng. boọng pếch đhậu tợơ 60-80cm lâng glúh ooy nguôi mơ 100cm. đắh piing nắc chr’tốp lâng cram, n’jăng, plăng…

        Ra văng pr’đươi lâng m’ma

        ĐoỌng chóh tri toọr đhị bha lâng n’loong, nắc đươi dua mụ liêm đoọng boọc boọng cóh n’loong. Ra văng bình phun đác, bao tải gai cắh cợ a lớ n’ty ơy rao sạch, ar goóh đoọng g’lọp.

        M’ma tri toọr nắc lêy ra văng đoọng liêm, oó đươi m’ma lalấh nhuum cắh cợ lalấh griing. Chớih pay m’ma bhoóc liêm. Lêy câl m’ma tợơ apêê choom tin đươi, oó chấc câl m’ma cắh năl ghít tơơm ríah.

        Cơnh chóh bhrợ

        Bha lâng n’loong ơy col bhrợ ting c’nắt dâng 1,2-1,5m. trâm mị đắh tu n’loong ooy đác vôi coọc đoọng zêl a uúh. Đhị k’đóh tr’lọ nắc cung xứt đác vôi nâu. Lơi đoo c’nắt n’loong crêê tri, a úuh boọ cắh cợ đoo c’nắt crêê bha ruy pa hư đắh cr’loọng, đớc n’loong n’nắc dâng 1 tuần đoọng hooi lứch dzệêt.

        Pay mụ bhrợ boọc boọng cóh n’loong. Zập boọng ch;ngai tợơ 12-15cm, đhậu 2-2,5cm. Chóh oó tân joọc ch’ngai tợơ 7-8cm. chóh m’ma đhị zập boọng, xang đếêc nắc pay apêê phôi n’loong đoọng g’lọp kiêr. Pay xi măng coọc trít đhị boọng. bhrợ cơnh đếêc đoọng g’đéch zập râu tri, a úh choom pa hư.

        Cơnh k’rang lêy lâng bơơn pếêh

        Tợơ bêl ơy chóh bhrợ, ra pặ n’loong đớc cóh đong ươm. Pay  gạch kê đắh dứp 15-20cm lâng ra pặ muy zr’lụ dal mơ tước 1,5m. đắh piing nắc g’lọp bao tải cắh cợ a lợ ty dzệêp. Tưới pa xoọng đác mơ đhiệp, ha dang tưới lalấh bấc nắc m’ma buôn xrắ chệêt.

        Dâng 15-20 t’ngay, z’lớc bh’nọ ủ đoọng liêm, xang đếêc nắc ủ cớ tợơ 15-20 t’ngay dzợ. Bêl tri tor chắt váih, nắc lêy pa tơơi pazêng c’nắt n’loong nắc đoo đoọng buôn k’rang lêy, pếêh bơơn, lêy chớih n’đoo t’nơơm pậ pếêh lalăm, âng dzợ k’tứi đớc . cr’chăl bơơn pếêh nắc đanh 6-8 c’xêê. Đhị cr’chăl nâu nắc lêy tưới đác liêm sạch ta luôn.

        Dâng 15-20 t’ngay, lêy xăl n’loong muy chu, đoọng độ ẩm liêm zập đắh âng n’loong lâng zên bh’nọ n’loong. Lêy pa liêm ang p’răng đoọng tri toọr vêy pr’hoọm bhrậu. críh príh bha nên đong ta luôn đoọng liêm sạch lâng zr’lụ đớc bh’nọ n’loong. 1mét khối n’loong âng chô bh’nơơn tợơ 20-25kg tri toọr. Bêl pr’lứch hânnnoo chóh bhrợ, a hêê nắc lêy đươi dua n’loong đoọng bơơn muy c’moo dzợ cắh cợ bhrợ óih câm./.

        

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC