Tri toọr cắh muy nắc đh’nắh pr’hắt chr’nắp
nắc dzợ muy râu za nươu choom pa dứah apêê cr’ay bh’o t’tệên, pứih cóh a chắc a
rang, xoóc đấh pluúc. Tri toọr mặ chắt váih đhị bấc râu pr’đươi lalay cơnh, cắh
muy đhị mùn cưa, k’đóh tâm phóc, m’bhắ ha roo nắc đhị bha lâng n’loong cung
choom chắt. c’nắt t’ruíh “ jưn jứah xay moon h’cơnh choom bhrợ cha” t’ngay đâu,
xay moon cơnh chóh bhrợ tri toọr đhị bha lầng n’loong âng chô bh’nơơn liêm dal.
Chớih pay
n’loong lâng đong xưởng:
Zập râu
n’loong vêy dzệêt bhoóc, n’loong nhuum, doó độc, cắh vêy tinh dầu ( sung, pa
níh, bồ đề, si, bha lầng p’nang, bha lầng k’bhông…) nắc choom chóh tri toọr
liêm. Cr’chăl liêm choom bhlầng đoọng chíh tri tor nắc tợơ x’ría c’xêê 4-7.
Pa ghít
lêy nắc chóh tri toọr đhị bha lầng dzợ t’mêê. Liêm bhlầng nắc đhị ơy col lơi
cr’chăl 5-7 t’ngay nắc chóh m’ma. oó chóh đhị t’nơơm lalấh răng goóh. Zập bha
lầng pậ mơ mr’nịt têy nắc a tếh zêng
lâng ríah cung choom chóh tri tor. Tếch ting c’nắt. liêm choom bhlầng nắc apêê
c’nắt dal tợơ 1,2-,15m lâng pậ mơ chr’luung hêê.
Đớc
pazêng c’nắt n’loong đếêc ooy đong xưởng, apêê phòng ta lơi cắh cợ đhị apêê pớ
choom g’đếch boo đhí, p’răng, đhí k’rơ lâng bha nên liêm sạch, buôn pa hooi
đác.
Đhị zr’lụ
da ding k’coong nắc đớc đhị apêê boọng đhêl, cắh cợ za’nươr đhị toor da ding đoọng pếch boọng. boọng pếch
đhậu tợơ 60-80cm lâng glúh ooy nguôi mơ 100cm. đắh piing nắc chr’tốp lâng cram,
n’jăng, plăng…
Ra văng pr’đươi lâng m’ma
ĐoỌng
chóh tri toọr đhị bha lâng n’loong, nắc đươi dua mụ liêm đoọng boọc boọng cóh
n’loong. Ra văng bình phun đác, bao tải gai cắh cợ a lớ n’ty ơy rao sạch, ar
goóh đoọng g’lọp.
M’ma tri toọr
nắc lêy ra văng đoọng liêm, oó đươi m’ma lalấh nhuum cắh cợ lalấh griing. Chớih
pay m’ma bhoóc liêm. Lêy câl m’ma tợơ apêê choom tin đươi, oó chấc câl m’ma cắh
năl ghít tơơm ríah.
Cơnh chóh bhrợ
Bha lâng
n’loong ơy col bhrợ ting c’nắt dâng 1,2-1,5m. trâm mị đắh tu n’loong ooy đác
vôi coọc đoọng zêl a uúh. Đhị k’đóh tr’lọ nắc cung xứt đác vôi nâu. Lơi đoo
c’nắt n’loong crêê tri, a úuh boọ cắh cợ đoo c’nắt crêê bha ruy pa hư đắh
cr’loọng, đớc n’loong n’nắc dâng 1 tuần đoọng hooi lứch dzệêt.
Pay mụ
bhrợ boọc boọng cóh n’loong. Zập boọng ch;ngai tợơ 12-15cm, đhậu 2-2,5cm. Chóh
oó tân joọc ch’ngai tợơ 7-8cm. chóh m’ma đhị zập boọng, xang đếêc nắc pay apêê
phôi n’loong đoọng g’lọp kiêr. Pay xi măng coọc trít đhị boọng. bhrợ cơnh đếêc
đoọng g’đéch zập râu tri, a úh choom pa hư.
Cơnh k’rang lêy lâng bơơn pếêh
Tợơ bêl
ơy chóh bhrợ, ra pặ n’loong đớc cóh đong ươm. Pay gạch kê đắh dứp 15-20cm lâng ra pặ muy zr’lụ
dal mơ tước 1,5m. đắh piing nắc g’lọp bao tải cắh cợ a lợ ty dzệêp. Tưới pa
xoọng đác mơ đhiệp, ha dang tưới lalấh bấc nắc m’ma buôn xrắ chệêt.
Dâng
15-20 t’ngay, z’lớc bh’nọ ủ đoọng liêm, xang đếêc nắc ủ cớ tợơ 15-20 t’ngay
dzợ. Bêl tri tor chắt váih, nắc lêy pa tơơi pazêng c’nắt n’loong nắc đoo đoọng
buôn k’rang lêy, pếêh bơơn, lêy chớih n’đoo t’nơơm pậ pếêh lalăm, âng dzợ k’tứi
đớc . cr’chăl bơơn pếêh nắc đanh 6-8 c’xêê. Đhị cr’chăl nâu nắc lêy tưới đác
liêm sạch ta luôn.
Dâng
15-20 t’ngay, lêy xăl n’loong muy chu, đoọng độ ẩm liêm zập đắh âng n’loong
lâng zên bh’nọ n’loong. Lêy pa liêm ang p’răng đoọng tri toọr vêy pr’hoọm
bhrậu. críh príh bha nên đong ta luôn đoọng liêm sạch lâng zr’lụ đớc bh’nọ
n’loong. 1mét khối n’loong âng chô bh’nơơn tợơ 20-25kg tri toọr. Bêl pr’lứch
hânnnoo chóh bhrợ, a hêê nắc lêy đươi dua n’loong đoọng bơơn muy c’moo dzợ cắh
cợ bhrợ óih câm./.
Viết bình luận