“Ắt coh đhị zr’lụ pr’luh cr’ăy năc vêy choom xay moon ghít râu t’bhlâng xay bhrợ âng apêê y, bác sĩ, lâng apêê điều dưỡng, đợ manuyh bhrợ têng bh’rợ liêm loom apêê đoo zêệ đoọng ha zi chr’na đha năh. Tu cơnh đêêc acu lêy ghít râu liêm loom bhlưa acoon manuyh bâc lâh mơ.”

Pr’ăt bh’rợ liêm crêê âng acoon manuyh liêm crêê lâh mơ năc manuyh k’ăy 734, vel đong coh tỉnh Quảng Ngãi t’mêê xay moon bêl k’nặ chô tơợ Bệnh viện dã chiến Hoà Vang năc bhrợ ngăn loom đợ manuyh bha lâng zâl cha groong pr’luh cr’ăy.

Tơợ x’rịa c’xêê 7 tước nâu cơy, đợ manuyh bha lâng zâl cha groong pr’luh cr’ăy ta luôn tước ooy zr’lụ pr’luh, hoọng năc đoọng ooy zr’lụ têêm ngăn. Bâc ngai đanh căh bơơn chô ooy đong, k’căn căh bơơn lêy k’coon, k’điêl căh bơơn lum k’diic. Ađoo pân đil Đại uý cảnh sát c’lâng p’rang Mai Thị Bích Thuận xay truih, k’nặ 20 t’ngay k’coon căh bơơn ăt lâng k’căn, k’coon đoo căh tộ bếch, năc k’dua k’conh chở đơơng đhị k’căn pa bhrợ. Bơơn lêy k’căn năc ađoo vêy tộ chô ooy đong bếch. Đại uý Mai Thị Bích Thuỷ prá, coh cr’chăl zr’năh k’đhap n’nâu, zập ngai năc ta bhuch tr’bứi: “Êêh râu muy c’la cu năc Đà Nẵng n’nâu công bâc manuyh công tu pr’luh cr’ăy n’nâu năc apêê đoo công t’bhlâng lướt pa bhrợ, apêê đoo công ăt ch’ngai pr’loọng đong.”

Pr’luh cr’ăy Covid-19 g’luh bơr dưr vaih đhị Đà Nẵng, xa nay: azi t’bhlâng xay bhrợ năc tu pr’zơc, lâng pr’zơc năc ăt muy đhị tu azi, năc ơy lướt mọt ooy loom đhanuôr ghít liêm. Thành phố pa tuông xã hội k’rơ bhlâng, pazêng râu xe lứch đhêy lướt chô, pazêng g’luh xe liêm loom tước zup zooi đhanuôr coh zr’lụ pr’luh.

Ta luôn coh pazêng t’ngay pr’luh cr’ăy n’năc, Câu lạc bộ xe bán tải Đà Nẵng zup zooi k’ha riêng chu đơơng âng pazêng râu pr’đươi tước ooy zr’lụ lum zr’năh k’đhap, trung tâm y tế, bệnh viện, zr’lụ đoọng ăt la lau, pazêng zr’lụ đơơh ng’zup zooi. Vêy đoo t’ngay, hang chô bâc đơơh ng’đơơng âng, apêê ha vil cha cha, z’lâh đhâng, z’lâh ha dum k’năm. Bêl vêy ta ta mooh, doọ k’pân trơơi boọ pr’luh? Zập ngai công moon k’pân bhlâng… năc cr’chăng dưr vaih ng’xơợng pa bhlâng ngăn loom.

Anoo Trương Vĩnh Phúc, manuyh k’đhơợng lêy: C’bhuh g’luh xe liêm loom 0 đồng xay moon, c’bhuh âng anoo vêy lâh 100 cha năc, muy cha năc vêy pr’ăt tr’mông la lay năc mr’cơnh ooy cr’noọ năc liêm loom. C’bhuh âng anoo Phúc ơy bhrợ têng bâc g’luh lướt xe chở đơơng manuyh k’ăy chô ooy đong, tước ooy apêê tỉnh Tây Nguyên, tước ooy Bình Phước căh cậ gluh ooy Quảng Nình, Hà Tĩnh ta luôn nhâm mâng bh’rợ zâl cha groong pr’luh cr’ăy đoọng ha ađoo k’đhơợng p’đhiêr xe lâng manuyh ăt coh xe: “Bêl chở đơơng đhi noo zi lứch xập xa nấp zư lêy a chăc a zân đươi pa noor boóp, bâc bêl căh choom pơ hơơm, năc pa xiêr kính xe pa gluh acọ đoọng p’hơơm ooy ngoài bơơn vêy ôxy. Bâc bêl nhưh pa bhglâng, ơy lâh bhrợ bh’rợ liêm loom năc căh chêêc xay moon zr’năh k’đhap. Vêy đoo đhi noo chở chô đơơng tước ooy đong lêy đong apêê căh râu rị vêy năc câl đoọng muy thùng mì tôm đoọng apêê đoo z’lâh cr’chăl pr’luh cr’ăy.

Coh cr’chăl zr’năh k’đhap, zập ngai pr’too pr’choom: Râu bhui har năc ng’đoọng. Pazêng g’luh đơơng âng hàng liêm loom pa têệt tước ooy pazêng bệnh viện, zr’lụ đoọng ắt la lay, zr’lụ bhươl cr’noon đharựt, pân đil pa nar, đơơng âng loom k’er da dô âng đhanuôr prang k’tiêc k’ruung. Đợ quán pa câl chr’na đha năh căh pay zên, t’pêê zơ zêệ k’bhan cr’er, Tơơm ATM đoọng ch’neh căh cậ đợ chợ 0 đồng ơy zup zooi k’bhan pr’loọng đong zr’năh k’đhap, manuyh pa bhrợ đharựt bil bh’rợ tr’nêng z’lâh đhr’năng ha ul cha.

Thành phố Đà Nẵng ơy đoọng k’ha riêng tỷ đồng zup zooi k’bhan pr’loọng đong đharựt, manuyh lướt pa câl hàng coh c’lâng, manuyh pa câl vé số, xe thồ, manuyh khúch goo, công nhân, sinh viên ăt coh trọ… z’lâh zr’năh k’đhap. Bâc c’bhuh, công ty đơơh hân ting tr’pac râu zr’năh k’đhap lâng thành phố. Tước t’ngay 30/8/2020, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng ơy đơp lâh 60 tỷ đồng; k’ưc pr’đươi chr’nă, pr’đươi y tế âng bâc c’bhuh, cha năc manuyh liêm loom pa gơi đoọng ha Đà Nẵng zâl pr’luh. P’căn Đặng Thị Kim Liên, Chủ tịch Uỷ ban MTTQVN thành phố Đà Nẵng chăp hơnh đợ loom liêm crêê âng zập ngai đớc đoọng ha Đà Nẵng coh pazêng t’ngay zr’năh k’đhap: “Azi ơy đớc đoọng 30 tỷ đồng câl pazêng râu pr’đươi đươi dua ha bh’rợ xét nghiệm prang thành phố, ha mơ dzợ năc azi zup zooi 220 t’bhâu đhanuôr thành phố lum zr’năh k’đhap. Azi kiêng xay moon azi chăp hơnh pa bhlâng lâng râu zup zooi âng pazêng vel đong, doang nghiệp, c’bhuh, cha năc manuyh lâng đhanuôr đoọng ha Đà Nẵng.”

Nắc zr’lụ k’tiếc ặt zâng hi lêệng zr’nắh âng zâp g’lúh boo đhí, túh bhlong, chiến tranh, pr’lúh cr’ay, hân đhơ cơnh đêếc, cắh ha bêl đhanuôr cóh đâu lêy k’rang k’pân lâng lưm zr’nắh lấh mơ pr’lúh Covid-19 nâu.

Pr’lúh cr’ay dưr váih k’rơ cớ, bấc râu bhiệc dưr váih cóh thành phố nâu nắc bhrợ đhanuôr k’rang bhlâng. Nâu đoo năc đợ bệnh viện ga mắc âng thành phố k’đập p’loọng, bệnh viện dã chiến bhrợ pa dưr ooy 2, 3 t’ngay, bấc đhị zr’lụ đhanuôr ắt ta cha groong, zâp trường học, đông văn hoá dưr váih đhị ặt cha groong pr’lúh đoọng ha k’zệt apêê ca F1, g’lúh thi THPT quốca gia đhị Đà Nẵng nắc lêy k’chứt t’ngay xang g’lúh thi tr’nơợp âng prang k’tiếc k’ruung lấh m’pâng c’xêê, thành phố đoọng phiếu lướt chợ t’ngay chẵn, t’ngay la lêếh, xang nặc bhiệc lêy bhrợ ha cơnh đợ apêê chêết bil tu crêê pr’lúh Covid-19 cung bhrợ bấc râu zr’nắh k’rang. Đợ xa nay  bh’rợ cắh bool dưr váih nắc t’mêê dưr váih đhị zr’lụ váih pr’lúh nâu.

Zr’nắh k’đhạp colưnh đêếc, hân đhơ cơnh đêếc, Đà Nẵng doọ vêy lơi ngai đắh hoọng. Bấc c’lâng bh’rợ k’rơ, thành phố cắh bool lưm, nắc bơơn xay b hrợ đấh hân. Đhr’năng pr’lúh cr’ay cóh vel đông ting bhr’dzang bơơn lêy cha mêết liêm ghít. Xang lấh mưy c’xêê Ặt pa tuông ting cơnh Chỉ thị 16 âng Thủ tướng Chính phủ, thành phố nắc ơy quyết định ting bhr’dzang lêy bhrợ pa liêm, doọ dzợ bhrợ rơợng nhâm lấh tơợ 0h t’ngay 5/9, bhrợ têng cr’noọ bh’rolự kép, n’jứah zêl cha groong pr’lúh Covid-19, n’jứah pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung. T’coóh Trương Quang Nghĩa, Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng k’đươi moon đhanuôr thành phố bhrợ pa  dưr đợ râu pr’ắt bh’rợ t’mêê, ặt ma mung zr’nưm têêm ngăn lâng pr’lúh cr’ay ting đhr’năng t’mêê: “Ha dang ahêê cắh vêy cơnh lêy bhrợ liêm choom bhiệc nâu nắc dưr váih đợ râu cắh liêm crêê âng pr’ắt tr’mung nắc dzợ bhrợ cắh liêm crêê. Ahêê bhrợ ha cơnh đoọng đhanuôr lêy k’rang tước c’rơ tr’mung âng c’la đay nắc lêy lướt ooy cơ sở y tế, glúh c’lâng nắc gloọp g’loọp móh, lêy bhrợ ha cơnh đoọng pr’lúh dưr váih pr’ắt tr’mung, nắc râu văn hoá âng hêê.”

Xoọc bêl t’bhlâng zêl cha groong pr’lúh, Đà Nẵng dzợ zư đợc c’léh bh’rợ âng mưy thành phố liêm chr’nắp bêl doọ vêy lơi jợ mưy ngai. Bh’cộ thành phố lêy cha mêết pazưm lâng zâp vel đông zooi zúp âng đơơng lấh 16.000 học sinh, sinh viên, manứih pa bhrợ xoọc ặt k’đoong đhị váih pr’lúh chô ooy vel đông. Lấh 1.500 ta mooi ặt k’đoong cóh Đà Nẵng bêl pr’lúh dưr váih cung bơơn ra pặ lêy chô ooy đông têêm ngăn.

Ooy cr’noọ bh’rợ âng bấc  ngai, ta mooi lướt chi ớh lứch c’xêê 7 hanua đhị Đà Nẵng dưr váih bâc râu cắh choom ha vil ooy mưy thành phố liêm ta níh:

“Vêy bấc râu ặt hay k’noọ coh đâu, cr’chăl hanua acu cung ặt ooy đâu lấh 1 c’xêê. Brương tr’nu acu chô nắc xrặ váih đợ xa nay t’ruíh cắh cậ nắc nhật ký ooy đợ t’ngay c’xêê ắt cóh Đà Nẵng.”

“Thành phố Đà Nẵng nắc ơy zúp zooi liêm ta níh đoọng ha ta mooi. Acu lêy chắp hơnh đợ râu zooi zúp nâu. Đà Nẵng ta luôn bơơn ta lêy nắc thành phố liêm ta níh. Tu cơnh đêếc, nắc lêy chô cớ cóh đâu bấc chu dzợ./.”

Loạt bài:

Covid-19 tái bùng phát: Đà Nẵng cách ly, lòng người gần lại

                      Nhóm Phóng viên VOV miền Trung

Bài 4: Đà Nẵng, thành phố nghĩa tình

Cuối tháng 7, Đà Nẵng bước vào cuộc chiến chống dịch mới đầy cam go. Đợt dịch thứ 2 bùng phát nhanh làm đảo lộn nhịp sống bình thường của thành phố biển vốn được xem là năng động nhất miền Trung. Cả thành phố “nội bất xuất, ngoại bất nhập”, mọi hoạt động vận tải, kinh doanh gần như ngưng trệ. Những bãi biển chật kín du khách và những con phố tập nập người xe bỗng chốc trở nên vắng ngắt, tiếng còi xe cứu thương hú rền suốt ngày đêm. Cuộc sống nơi tâm dịch vô cùng khó khăn. Thế nhưng, trong thời khắc gian khó ấy, tình người thắp sáng thành phố bên sông Hàn.

“Ở trong tâm dịch mình mới đánh giá mức độ cống hiến hy sinh của các y bác sĩ, rồi những người điều dưỡng, những người làm công tác từ thiện họ nấu cho mình từng bữa ăn. Cho nên tôithấy tình người là cao cả.” “Tình người cao cả” mà bệnh nhân 734, quê ở tỉnh Quảng Ngãi vừa nhắc đến trước khi rời Bệnh viện dã chiến Hòa Vang làm ấm lòng những người nơi tuyến đầu chống dịch.

Từ cuối tháng 7 đến nay, những người ở tuyến đầu thầm lặng bước vào tâm dịch hiểm nguy, lưng quay về phía bình yên. Nhiều người cả tháng chưa về nhà, mẹ xa con, vợ không gặp chồng. Nữ Đại úy cảnh sát giao thông Mai Thị Bích Thuận kể, gần 20 ngày không có hơi ấm của mẹ, bé không chịu ngủ, cứ đòi ba chở đến chỗ mẹ trực. Nhìn thấy mẹ, cháu mới chịu quay về nhà ngủ. Đại úy Mai Thị Bích Thuận tâm sự, trong lúc gian khó này, mỗi người nên chịu thiệt một chút:“Không phải riêng bản thân tôi mà Đà Nẵng này cũng rất nhiều người cũng vì dịch đây cho nên họ cũng đi, họ cũng xa gia đình.”

Cơn bão Covid-19 lần thứ 2 ập đến Đà Nẵng, khẩu hiệu “chúng tôi chiến đấu vì bạn, và bạn hãy ngồi yên vì chúng tôi” đi vào lòng người dân một cách tự nhiên, nhẹ nhàng. Thành phố cách ly xã hội ở mức cao nhất, các phương tiện công cộng ngừng hoạt động, những chuyến xe nghĩa tình lại đến giúp người dân vùng dịch. 

Suốt những ngày dịch dã căng thẳng ấy, Câu lạc bộ xe bán tải Đà Nẵng hỗ trợ hàng trăm lượt vận chuyển nhu yếu phẩm đến các điểm nóng, trung tâm y tế, bệnh viện, khu cách ly, các địa chỉ từ thiện cần giúp đỡ. Có những hôm, hàng tập kết về nhiều phải chở gấp, họ quên cả ăn, chạyqua trưa, băng đi trong đêm tối. Khi được hỏi, có sợ lây nhiễm không? Ai cũng nói, sợ lắm chứ… nhưng nụ cười vang lên thật ấm áp.

Anh Trương Vĩnh Phúc, người phụ trách “Nhóm chuyến xe nghĩa tình 0 đồng” cho biết, Nhóm của anh có hơn 100 thành viên, mỗi người một hoàn cảnh nhưng chung một tấm lòng nhân ái. Nhóm của anh Phúc đã thực hiện rất nhiều chuyến xe đưa bệnh nhân trở về nhà, lên các tỉnh Tây Nguyên, vào tới Bình Phước hay ngược ra Quảng Bình, Hà Tĩnh luôn đảm bảo an toàn phòng, chống dịch cho tài xế và người trên xe:“Khi chở anh em phải mặc đồ bảo hộ và đeo khẩu trang suốt, nhiều lúc thiếu ô xy, ngợp, thở không được, phải quay kính xuống quay đầu ra ngoài để lấy ô xy. Nhiều lúc mệt lắm, đã làm thiện nguyện thì không nề hà gì hết. Có những anh em chở về thấy nhà trống trơn thì phải mua một thùng mì ăn liền gửi lại để họ qua cơn dịch.”

Trong khốn khó, mọi người nhắc nhau « hạnh phúc là cho đi !». Những chuyến hàng nhân ái cứ nối tiếp nhau đến các bệnh viện, khu cách ly, nơi xóm nghèo, phụ nữ đơn thân, mang theo tấm lòng yêu thương của đồng bào cả nước. Những “Quán cơm 0 đồng”, “Bếp cơm vạn tình”, “Cây gạo ATM miễn phí” hay “Phiên chợ 0 đồng” đã giúp hàng ngàn gia đình khó khăn, người lao động nghèo mất việc thoát cảnh đói ăn.

Thành phố Đà Nẵng đã chi hàng trăm tỷ đồng hỗ trợ hàng vạn hộ nghèo khó, người bán hàng rong, bán vé số, xe thồ, người khuyết tật, công nhân, sinh viên ở trọ... vượt qua khó khăn. Nhiều tập đoàn, công ty nhanh chóng vào cuộc, “chia lửa” cùng thành phố. Đến ngày 30/8/2020, Ủy ban MTTQVN thành phố Đà Nẵng đã tiếp nhận hơn 60 tỷ đồng; hàng triệu sản phẩm, thiết bị y tế của nhiều tập thể, cá nhân hảo tâm gửi về ủng hộ Đà Nẵng chống dịch. Bà Đặng Thị Kim Liên, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN thành phố Đà Nẵng cảm ơn tấm lòng của mọi người dành cho Đà Nẵng trong những ngày gian khó vừa qua:“Chúng tôi đã dành 30 tỷ đồng để mua sinh phẩm, vật tư phục vụ công tác xét nghiệm trên diện rộng toàn thành phố, còn lại chúng tôi đã hỗ trợ 220 ngàn người dân thành phố gặp khó khăn. Chúng tôi muốn nói lên lòng biết ơn rất sâu sắc với sự ủng hộ của tất cả các địa phương, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và người dân đã hướng về Đà Nẵng”.

Là vùng đất từng chịu sự tàn phá khốc liệt của các đợt bão to, lũ dữ, chiến tranh, địch họa, nhưng chưa bao giờ, người dân nơi đây lại thấy sự nguy hiểm khó lường như đại dịch covid-19.

Dịch tái bùng phát, rất nhiều chuyện lần đầu tiên xảy ra ở thành phố này khiến không ít người hoang mang, lo lắng. Đó là hàng loạt bệnh viện lớn của thành phố phải đóng cửa; bệnh viện dã chiến dựng lên chỉ trong mấy ngày; nhiều khu dân cư bị phong tỏa; các trường học, nhà văn hóa trở thành nơi cách ly tập trung cho hàng chục ngàn ca F1; kỳ thi THPT quốc gia tại Đà Nẵng phải lùi lại sau kỳ thi đợt 1 của cả nước hơn nửa tháng; thành phố phát phiếu đi chợ ngày chẵn - lẻ; rồi việc xử lý thi hài bệnh nhân tử vong do mắc covid-19 cũng gây nhiều lo sợ… Những chuyện chưa từng xảy ra ấy vừa mới xảy ra tại vùng tâm dịch này.

Gian nan là vậy nhưng Đà Nẵng không bỏ ai ở lại phía sau. Hàng loạt biện pháp mạnh mẽ, quyết liệt chưa từng có được thành phố triển khai khẩn cấp, “thần tốc”. Tình hình dịch bệnh trên địa bàn từng bước được kiểm soát. Sau hơn một tháng cách ly xã hội ở mức cao nhất theo Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ, thành phố đã quyết định từng bước nới lỏng giãn cách xã hội từ 0 giờ ngày 05/9; thực hiện mục tiêu kép: vừa chống dịch covid-19, vừa phát triển kinh tế. Ông Trương Quang Nghĩa, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng đề nghị người dân thành phố hình thành những thói quen mới, chung sống an toàn với dịch bệnh trong trạng thái “bình thường mới”:“Nếu như chúng ta không có cách tiếp cận tốt giải quyết vấn đề này thì nó sẽ nảy sinh những bức xúc của cuộc sống mà dẫn tới những sai phạm. Chúng ta làm sao để người dân thấy rằng lo lắng với sức khỏe bản thân thì phải đến ngay cơ sở y tế, ra đường nên đeo khẩu trang, phải làm sao phòng dịch phải trở thành cuộc sống, là nét văn hóa của chúng ta”

Trong lúc căng mình chống đại dịch, Đà Nẵng vẫn giữ được hình ảnh của một thành phố nghĩa tình khi không bỏ rơi một ai. Lãnh đạo thành phố chủ động kết nối với các địa phương hỗ trợ đưa hơn 16.000 học sinh, sinh viên, người lao động bị kẹt lại tâm dịch trở về gia đình. Hơn1.500 du khách bị kẹt ở Đà Nẵng khi dịch ập đến cũng được thu xếp trở về nhà an toàn.

Trong tâm trí nhiều người, chuyến du lịch cuối tháng 7 vừa qua tại Đà Nẵng đọng lại nhiều cảm xúc khó quên về một thành phố nghĩa tình!

  “Có rất nhiều cảm giác quyến luyến nơi này, thời gian mình cũng ở đây hơn 1 tháng rồi. Có thể sau này về mình sẽ viết thành những câu chuyện hoặc là nhật ký về những tháng ngày sống tại Đà Nẵng."

      “Thành phố ĐN đã giúp đỡ rất nhiệt tình cho du khách. Thật sự em cảm thấy rất trân trọng và cảm ơn những sự giúp đỡ đó. Đà Nẵng luôn được coi là thành phố đáng sống. Vì vậy, chắc chắn sẽ quay lại đây rất nhiều lần nữa.”./.