Ting cơnh cr’chăl choh bệêt âng ngành nông nghiệp chr’hoong A Lưới, tợơ t’ngay 25/5, đhanuôr đh’rưah choh hân noo cha noọng c’lọt. Đhơ cơnh đếêc, k’rang tu đác tưới căh zập đoọng clung ruộng tu pleng p’răng cha noọng đanh đươnh, pr’loọng đong t’cooh Hò Văn Na ặt đhị vel A Ngo, chr’val A Ngo, chr’hoong A Lưới choh bệêt đâh lâh mơ lịch choh  bệêt k’nặ 10 t’ngay. Xọoc đâu, bêl tơơm ha roo  nắc tợơp chặt riah đác tưối đhị apêê a bóc rệê lứch. Tcooh Hồ Văn Na k’rang 4 sào ha roo ruộng âng pr’loọng đong nắc crêê căh liêm tu p’răng xớơt: “Hân noo ha ọt ha pruốt 2019-2020, pr’loọng đong cu choh bệêt 4 sào ha roo ruộng nắc bơơn pay bh’nơơn 1 sào a năm, mơ 3 sao bil lứch tu p’răng xớơt, căh zập đác tưới. Hân noo cha noọng c’lọt nâu pr’loọng đong ơy choh bệêt xang ha dợ xoọc đác thuỷ lợi nắc đoọng ha pêê pr’loọng đong lơơng tưới. A cu k’rang bhlầng tu a zi ặt coh đâu muy năl g’nưm tợơ tơơm ha roo, căh vêy choh ha roo nắc cung căh năl rau choh tơơm n’hau. Ha dang bil bal cớ nắc hân noo ha ọt ha pruốt căh năl cơnh ooy dzợ.”

        Căh muy t’cooh Hồ Văn Na, nắc apêê pr’loọng đong đhanuôr đhị chr’val A Ngo zêng ặt tớt căh tệêm tu  đác đhị apêê a bóc ơy rệê. Coh chr’val vêy 5 a bóc đớc đác ga mắc, k’tứi đươi dua đoọng k’nặ 100ha ha roo lâng bhơi rơ véh âng đhanuôr nắc 4 a bóc ơy rệê zêng. Cơnh lâng a bóc A Lá pa nong đác k’nặ 320.000m3 đác tưới đoọng 50% đhăm choh bhrợ prang chr’val, choom pa hooi đác, tưới k’bớch đoọng bơr pêê đhăm ha roo hân noo cha noọng c’lọt. T’cooh Nguyễn Đức, Chủ tịch UBND chr’val A Ngo đoọng năl, chr’val ơy pa zưm lâng trạm Thủy nông chr’hoong bhrợ têng bhiệc tưới tr’xăl, tưới k’bớch đoọng tệêm ngăn ha đhanuôr choh m’ma moọt x’rịa c’xêê 5 nâu. “Zêng căh vêy boo, apêê a bóc đác cung rệê tiing, căh k’rong zập đác. Đọong pa xiêr bil bal, chr’val ơy t’pâh đhanuôr xăl tơơm chr’noh bh’năn băn liêm choom đoọng ha zập zr’lụ. Rau bơr nắc k’rong cha groong cha noọng xớơt. Pa zưm lâng Trạm thủy nông đoọng bhrợ padưr c’lâng bh’rơ pa hooi đác liêm crêê. Pa bhlầng nắc t’pâh đhanuôr choh bệêt k’rong ting zr’lụ đoọng choom pa hooi đác, tưới k’bớch, pa xiêr đhr’năng bil bal âng hân noo cha noọng c’lọt.”

        Hân noo ha ọt ha pruốt 2019-2020, prang chr’hoong A Lưới choh bệêt k’nặ 1.100ha ha roo ruộng. Cha noọng xớơt đanh đươnh tợơ tợơp c’xêê 2/2020 tước x’rịa c’moo ơy bhrợ 120ha ha roo bil bal zêng, k’nặ 200ha lơơng bil tợơ 30-70% bh’nơơn. Căh ơy loon pa liêm zr’năh k’đhap coh hân noo ha ọt ha pruốt, nắc hân noo cha noọng c’lọt nâu, moon đớc 400ha ha roo coh vel đong âng chr’hoong lứch răng xrăh. Cơnh lâng đhr’năng nâu, chr’hoong A Lưới ơy xăl 300ha k’tiếc choh ha roo đhị apêê zr’lụ cha noọng xớơt đoọng choh apêê chr’noh lơơng cơnh a bhoo, prí… Cơnh lâng đhăm k’nặ 800ha ha roo ruộng âng hân noo cha noọng c’lọt, chr’hoong k’đươi moon apêê chr’val nắc t’bhlầng k’tuối pa liêm c’lâng zr’roh đác lâng tưới k’bớch pa xiêr đợ bil bal bấc lâh mơ. T’cooh Văn Lập, trưởng phòng Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl chr’hoong A Lưới đoọng năl; apêê bh’nậ đác zêng bơơn ta bhrợ têng tợơ 15 c’moo lalăm a hay, nâu kêi zêng u hư, tu cơnh đếêc nắc lưm k’đhap bhlầng coh bhiệc pa hooi đác cha groong cha noọng xớơt. “Coh pr’đợơ moon đớc âng thuỷ văn Trung ương cung cơnh vel đong chr’hoong cung ơy moon đớc nắc hân noo cha noọng c’lọt nâu xơớt gooh lâh hân noo ha ọt ha pruốt. Tu cơnh đếêc, chr’hoong ơy k’đươi moon rợơng nhâm bhlầng đoọng xăl tơơm chr’noh. M’jưah lâng đếêc nắc k’rong k’bhuh công an, quân đội zooi đhanuôr pa liêm c’lâng zr’roh đác. A zi cung k’rong 8 máy dziếu dầu lưu động, dziếu đác đhị apêê zr’lụ t’huung, apêê a bóc đớc đác đoọng tưới tr’xăl đoọng ha pêê vel đong.”

        Đhị chr’hoong da ding ca coong Nam Đông, p’răng đanh đươnh cung bhrợ bấc đhăm ha roo lâng tơơm chr’noh căh zập đác tưới. hân noo cha noọng c’lọt nâu, lâh 90ha ha roo căh choom choh bhrợ tu căh tệêm ngăn đác tưới. Pleng p’răng xớơqt cung bhrợ apêê giếng đác rệê tiing, đhanuôr nắc pay dzệêt đác tợơ tâm k’ruung căh liêm ch’ngaach đoọng đươi dua. T’cooh Nguyễn Văn Phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl: đhr’năng pleng p’răng puih xoọc dưr vaih rợơng pa bhlầng coh zập đhị. Tỉnh ơy k’đươi moon apêê ngành chức năng bhrợ têng c’lâng xa nay vêy cơnh tợơp bhrợ têng cung cơnh đhị đanh đươnh đoọng cha groong đhr’năng cha noọng xớơt zập đhị. “Đơ bhlầng nắc t’bhlầng, t’bấc k’bhuh máy dziếu tự động. Đhơ cơnh đếêc dziếu đác cung muy đăh a  năm. Tu cơnh đếêc, c’lâng bh’rợ nhâm mâng bhlầng nắc xăl tơơm chr’noh. Đăh đanh đươnh, tỉnh lêy k’rong bhrợ pa dưr apêê cr’noọ bh’rợ  bh’nậ ch’hooi đác, xang nắc apêê cr’noọ bh’rợ đầu mối. T’hước lêy nắc pleng dzợ p’răng puih đhị đanh đươnh lâng rợơng lâh mơ, tu cơnh đếêc nắc ting a cu pa chăp, lêy vêy cơnh bhrợ têng đanh đươnh lâh mơ./.”

Miền núi Thừa Thiên Huế: Nắng hạn gay gắt,người dân khó khăn trong đời sống và sản xuất

 PV VOV Miền Trung

Nắng nóng kéo dài nhiều tháng qua khiến nguồn nước trên các sông suối, hồ đập ở các huyện miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế khô kiệt. Không chỉ thiếu nước sinh hoạt, người dân còn bị thiệt haị nặng nề về sản xuất nông nghiệp. Mấy ngày qua, ở miền núi đã có mưa, nhưng lượng mưa nhỏ, hạn đang diễn ra gay gắt .

Theo lịch lời vụ của ngành nông nghiệp huyện A Lưới, từ ngày 25/5 tới, bà con nông dân đồng loạt xuống giống vụ hè thu. Tuy nhiên, lo ngại nguồn nước tưới không đủ cung cấp cho đồng ruộng do nắng hạn kéo dài, gia đình ông Hồ Văn Na ở thôn A Ngo, xã A Ngo, huyện A Lưới gieo cấy sớm hơn lịch thời vụ gần 10 ngày. Hiện nay, khi cây lúa bắt đầu bén rễ thì nguồn nước tưới tại các hồ chứa, đập dâng đang cạn kiệt. Ông Hồ Văn Na lo lắng 4 sào lúa nước của gia đình có thể bị ảnh hưởng do nắng hạn :“Vụ đông xuân 2019-2020, gia đình tôi gieo cấy 4 sào lúa nước thì chỉ thu hoạch được 1 sào, còn 3 sào mất trắng do nắng hạn, thiếu nước tưới. Vụ hè thu này gia đình cũng đã gieo cấy xong nhưng hiện nay nguồn nước thủy lợi phải nhường cho các hộ chuẩn bị gieo cấy nên không thể lấy nước vào ruộng của mình được. Tôi rất lo lắng vì chúng tôi ở đây chỉ biết sống dựa vào cây lúa, không trồng lúa thì cũng chẳng biết trồng cây gì.Nếu mà thiệt hại như vụ đông xuân nữa thì rất khó khăn.”

Không riêng ông Hồ Văn Na, mà các hộ nông dân ở xã A Ngo đều đứng ngồi không yên vì nguồn nước tại các hồ chứa đã cạn kiệt. Trên địa bàn xã có 5 hồ chứa lớn, nhỏ phục vụ nước tưới cho gần 100 héc ta lúa và hoa màu của bà con nông dân thì 4 hồ đã cạn xuống đáy. Riêng hồ A Lá có dung tích gần 320.000 mét khối nước phục vụ tưới cho 50% diện tích gieo trồng toàn xã còn khoảng 1/3 dung tích, có thể xả nước, tưới tiết kiệm cho 1 số diện tích lúa vụ hè thu. Ông Nguyễn Đức, Chủ tịch UBND xã A Ngo cho biết, xã đã phối hợp với Trạm Thủy nông huyện xây dựng phương án tưới luân phiên, tưới tiết kiệm để đảm bảo cho bà con xuống giống vào cuối tháng 5 này. “Hầu như không có mưa, các hồ chứa cũng cạn kiệt, không tích đủ nước.Để hạn chế thiệt hại, xã đã vận động bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp từng vùng. Thứ 2 là tập trung phương án phòng chống hạn. Phối hợp với Trạm thủy nông để xây dựng phương án điều tiết nước hợp lý. Đặc biệt là vận động nông dân gieo cấy tập trung theo từng vùng để có thể điều tiết nước, tưới tiết kiệm, hạn chế thiệt hại đến năng suất vụ hè thu.”

Vụ đông xuân 2019-2020, toàn huyện A Lưới gieo cấy gần 1.100 hecta lúa nước. Nắng hạn kéo dài từ đầu tháng 2/2020 đến cuối vụ đã làm 120 héc ta lúa mất trắng, gần 200 héc ta khác bị ảnh hưởng từ 30 đến 70% năng suất.Chưa kịp khắc phục những khó khăn trong vụ đông xuân, thì vụ hè thu này, dự báo 400 héc ta lúa trên địa bàn huyện sẽ bị khô hạn . Trước thực trạng này, huyện A Lưới đã chuyển đổi 300 hécta đất trồng lúa ở các vùng khô hạn sang trồng các loại cây như ngô, chuối...Đối với diện tích gần 800 héc ta lúa nước vụ hè thu, huyện chỉ đạo các địa phương tăng cường nạo vét kênh mương thủy lợi và xây dựng phương án tưới tiết kiệm để hạn chế thiệt hại. Ông Văn Lập, Trưởng phòng Nông ngiệp và Phát triển nông thôn huyện A Lưới cho biết: Các công trình thủy lợi hầu hết được xây dựng từ 15 năm trước nay đã xuống cấp, hư hỏng nên rất khó khăn trong việc cấp nước chống hạn. “Trên cơ sở dự báo của thủy văn Trung ương cũng như địa phương, huyện cũng đã dự báo được chắc chắn vụ hè thu này sẽ hạn nặng hơn vụ đông xuân. Vì vậy, huyện đã chỉ đạo quyết liệt chuyển đổi cơ cấu cây trồng.Song song đó là huy động lực lượng công an, quân đội giúp dân nạo vét kênh mương thủy lợi.Chúng tôi cũng huy động 8 máy bơm dầu lưu động, bơm nước ở các vùng trũng, các hồ chứa còn nước lên phục vụ tưới luân phiên cho các địa phương.”

Tại huyện miền núi Nam Đông, nắng hạn kéo dài cũng làm nhiều diện tích lúa và cây trồng thiếu nước tưới. Vụ hè thu này, hơn 90 héc ta lúa không thể sản xuất do không đảm bảo nước tưới. Nắng hạn cũng làm các giếng nước cạn khô, người dân  phải lấy nước không đảm bảo vệ sinh từ các sông suối về dùng. Ông Nguyễn Văn Phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiến Huế cho biết: Tình hình nắng hạn đang diễn ra gay gắt trên diện rộng. Tỉnh đã chỉ đạo các ngành chức năng xây dựng kịch bản, có giải pháp trước mắt cũng như lâu dài đối phó với hạn hán diện rộng. “Chủ yếu là tăng cường hệ thống bơm lưu động. Tuy nhiên bơm cũng chỉ giải quyết được một phần thôi. Vì vậy, giaỉ pháp căn cơ nhất vẫn là chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Về lâu dài, tỉnh tiếp tục đầu tư xây dựng các công trình thủy lợi kênh mương, rồi các công trình đầu mối. Tiên lượng càng ngày nắng hạn sẽ càng thường xuyên và khốc liệt hơn vì vậy tôi nghĩ cũng cần có những tính toán dài hơi hơn./.”