Ch’ngai tơợ zr’lụ thị trấn A Lưới mơ 10km, zr’lụ băn a ọc âng pr’loọng đong t’cooh Văn Đình Quế vêy ta quy hoạch, bhrợ têng liêm crêê coh muy đhăm k’tiêc bhưah đhị chr’val Sơn Thuỷ. Coh x’rịa c’moo 2019, tr’nơơp c’moo 2020, pr’luh pa zruah a ọc Châu Phi dưr vaih, trơơi boọ đơơh bhrợ ha a ọc âng bâc pr’loọng đong đhị chr’hoong A Lưới crêê pr’luh, năc ta tập lơi. N’đhơ cơnh đêêc, zr’lụ b’băn âng pr’loọng đong t’cooh Văn Đình Quế lâng đợ p’nong a ọc k’ha riêng p’nong zập ruah dzợ k’rơ liêm, căh muy p’nong a ọc hân đoo crêê pr’luh. T’cooh Văn Đình Quế xay moon, hâu tu a ọc doọ crêê pr’luh năc tu pr’loỌng đong xay bhrợ ta nih đha nâng bh’rợ căh đoọng manuyh mọt lêy, ta luôn phun zơ nươu t’bil độc, vi trùng lâng xay bhrợ nhâm mâng pazêng xa nay bh’rợ băn liêm crêê sinh học: “C’la cu công t’bhlâng xay bhrợ lâng kinh nghiệm âng đay, râu âng đay n’năl đoọng zư lêy a ọc. Tr’nơơp năc đoọng ăt la lay, căh đoọng bấc manuyh mọt lêy a ọc. Râu bơr cậ zư lêy c’rol băn lâng bh’rợ ta luôn ng’phun xịt t’bil vi trùng. Pr’loọng đong công xay bhrợ bh’rợ băn liêm crêê sinh học, zư lêy rơợng griing pa bhlâng. M’ma a ọc năc công ma pa trơơi căh câl tơợ lơơng. Tu cơnh đêêc năc vêy choom liêm crêê tước nâu cơy.”

Xang pr’luh pa zruah a ọc Châu Phi, chr’val Sơn Thuỷ bhrợ têng bấc bh’rợ ta đang moon manuyh băn a ọc năc dưr băn cớ. N’đhơ cơnh đêêc, đhanuôr căh ơy pân băn k’rơ tu chr’năp âng m’ma a ọc pa bhlâng, bâc pr’loọng đong lum zr’năh k’đhap tu crêê tước âng pr’luh cr’ăy Covid -19. Tước nâu cơy, bâc pr’loọng đong b’băn năc đơc lơi c’rol căh cậ băn pazêng bh’năn râu lơơng cơnh a tứch a đha, t’rí, c’roóc, bé… Xay bhrợ cơnh c’lâng bh’rợ âng UBND chr’hoong A Lưới ooy bh’rợ băn cớ a ọc, chr’val Sơn Thuỷ ơy ch’mêệt lêy, lêy pay đợ pr’loọng đong vêy zập pr’đơợ đoọng zup zooi băn cớ a ọc ting c’lâng bh’rợ liêm crêê sinh học. T’cooh Lê Chiến, Phó Chủ tịch UBND chr’val Sơn Thuỷ xay moon: “Bh’rợ băn cớ a ọc xoọc đâu lum bấc râu zr’năh k’đhap. T’mêê bêl đêếc ahay tơợ xa nay công văn âng IBND chr’hoong, chr’val công ơy lướt ch’mêệt lêy lâng lêy pay 5 pr’loọng đong vêy bh’rợ băn mơ 3 a ọc căn lâng 30 p’nong a ọc pay lêệ têh ooy piing đoọng pa gơi ooy Phòng nông nghiệp chr’hoong đoọng vêy đợ chính sách zup zooi băn pa dưr cớ. Lâh đợ chính sách âng Nhà nước, âng chr’hoong năc chr’val công t’vaih pr’đơợ liêm crêê đoọng đhanuôr băn cớ a ọc.”

Đhị chr’val A Ngo, vel đong ta luôn vêy a ọc tơợ 1 r’bhâu tước 1.500 p’nong, xang pr’luh pa zruah a ọc châu Phi dzợ mơ 270 p’nong. Xang bêl ch’mêệt lêy, prang chr’val năc vêy 7 pr’loọng đong 7 pr’loọng đong nhăn băn a ọc ting cơnh c’lâng bh’rợ liêm crêê sinh học lâng đợ a ọc ta băn 3 p’nong a ọc căn lâng 30 p’nong a ọc pay lêệ têh ooy piing. Ting cơnh t’cooh Nguyễn Đức, Chủ tịch UBND chr’val A Ngo, lâh pazêng pr’đơợ ooy m’ma, bh’năn, pa liêm pa sạch môi trường…, vel đong t’bhlâng bhrợ têng zr’lụ b’băn zazum đoọng nhâm mâng ooy c’rol băn bhưah ga măc, zâl cha groong pr’luh đoọng ha a ọc: “Xoọc đâu chr’hoong lâng tỉnh công ơy vêy chính sách ta đang moon đhanuôr băn năc băn cớ, coh đêêc t’rui đoọng ha pr’loọng đong nhăn băn ting cơnh c’lâng bh’rợ liêm crêê sinh học. lâng chr’năp bhlâng năc lâng chr’val xoọc bhrợ têng zr’lụ b’băn zazum lâng ta đang moon pazêng pr’loọng đong đhanuôr nhăn băn a ọc coh zr’lụ n’nâu. Nhà nước năc zup zooi ooy điện, c’lâng lâng zup zooi băn liêm crêê sinh học.”

Xoọc đâu, a ọc coh chr’hoong A Lưới xoọc đâu dzợ lâh 3.100 p’nong, xiêr lâh muy pâng t’piing lâng l’lăm. Chr’năp m’ma a ọc đhị đâu dzợ dal, tơợ 1 ức 500 r’bhâu đồng tước 2 ức đồng muy p’nong. Tu cơnh đêêc, đoọng pa dưr manuyh b’băn băn cớ coh đhr’năng zr’năh k’đhap cơnh đâu, chr’hoong A Lưới ơy bhrợ têng xang Đề án Pa dưr bh’rợ băn a ọc ting c’lâng bh’rợ hữu cơ, nhâm mâng liêm crêê sinh học lâng ting c’lâng chr’năp. Chr’hoong vêy c’lâng bh’rợ quy hoạch, bhrợ pa dưr pazêng zr’lụ b’băn zazum, ch’ngai zr’lụ đhanuôr ăt mamông lâng p’too moon pazêng vel đong bhrợ k’rơ bh’rợ xay moon, p’too pa choom pazêng pr’loọng đong xăl bh’rợ b’băn, xăl tơợ băn la leh ma muuch năc băn zazum k’rong bấc, nhâm mâng liêm crêê sinh học. T’cooh Hồ Văn Ngưm, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon: “Chr’hoong vêy c’lâng bh’rợ băn cớ a ọc năc ng’băn ting c’lâng bh’rợ zazum. Ha dang đhanuôr băn cớ năc coh xoọc đâu m’ma a ọc pa bhlâng dal đhanuôr căh choom k’rong băn cớ. Xang bêl xay bhrợ liêm xang đề án pa dưr bh’rợ băn a ọc ting c’lâng bh’rợ liêm crêê sinh học năc chr’hoong vêy chính sách zup zooi đhanuôr băn cớ. N’đhơ cơnh đêêc, pr’loọng đong b’băn năc nhâm mâng pazêng pr’đơợ đoọng zup zooi đhanuôr băn a ọc liêm crêê sinh học./.”

Miền núi A Lưới: Tái đàn lợn theo hướng an toàn sinh học

PV VOV miền Trung

       Dịch tả lợn Châu Phi bùng phát tại tỉnh Thừa Thiên Huế khiến 75 ngàn con lợn mắc bệnh, thiệt hại gần 150 tỷ đồng. Sau khi dịch bệnh lắng xuống, việc tái đàn lợn tại các địa phương gặp nhiều khó khăn do giá con giống tăng cao, người chăn nuôi thiếu vốn, e ngại dịch bệnh bùng phát trở lại. Nhằm gỡ khó cho người dân, tỉnh Thừa Thiên Huế khuyến khích chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, đẩy mạnh tái đàn lợn, góp phần cân đối nguồn thực phẩm, phục vụ nhu cầu tiêu dùng. PV Đài TNVN phản ánh thực tế tại huyện miền núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế.

       Cách trung tâm thị trấn A Lưới chừng 10 cây số, trang trại chăn nuôi lợn của gia đình ông Văn Đình Quế được quy hoạch, xây dựng bài bản trên một vùng đất thoáng rộng thuộc xã Sơn Thủy. Cuối năm 2019, đầu năm 2020, dịch tả lợn Châu Phi bùng phát, lây lan nhanh khiến đàn lợn  của nhiều hộ dân tại huyện A Lưới mắc bệnh, phải tiêu hủy. Thế nhưng, trang trại của ông Văn Đình Quế với đàn lợn hàng trăm con mỗi lứa vẫn an toàn, không có một con lợn nào bị mắc bệnh. Ông Văn Đình Quế cho rằng, sở dĩ đàn lợn an toàn qua mùa dịch là do gia đình ông thực hiện nghiêm ngặt việc cách ly, thường xuyên phun tiêu độc khử trùng và đảm bảo các tiêu chí chăn nuôi an toàn sinh học: “Bản thân cũng cố gắng bằng kinh nghiệm, sự hiểu biết của mình để giữ gìn, bảo vệ đàn lợn. Thứ nhất là phải cách ly, không để người lạ vào chuồng lợn. Thứ 2 là phải bảo vệ chuồng trại bằng cách phun, xịt khử trùng thường xuyên. Gia đình cũng áp dụng chăn nuôi an toàn sinh học, phải bảo vệ nghiêm ngặt. Con giống cũng tự sản xuất chứ không mua ngoài. Vì vậy mới an toàn được đến hôm nay.”

       Sau dịch tả lợn Châu Phi, xã Sơn Thủy thực hiện nhiều giải pháp khuyến khích người chăn nuôi tái đàn lợn. Tuy nhiên, người dân chưa mạnh dạn tái đàn do giá lợn giống tăng cao, nhiều gia đình gặp khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch covid-19. Đến nay, nhiều hộ chăn nuôi vẫn bỏ trống chuồng hoặc chuyển đổi sang nuôi các loại gia súc, gia cầm khác như bò, gà, vịt, dê…Thực hiện chủ trương của UBND huyện A Lưới về tái đàn lợn, xã Sơn Thủy đã tiến hành khảo sát, chọn những hộ có đủ điều kiện để hỗ trợ tái đàn theo hướng an toàn sinh học. Ông Lê Chiến, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Thủy cho biết, xã đã chọn 5 hộ dân đảm bảo các điều kiện về diện tích chuồng trại, quy mô đàn lợn để huyện hỗ trợ tái đàn theo mô hình an toàn sinh học. “Việc tái đàn lợn hiện nay gặp rất nhiều khó khăn. Vừa rồi trên cơ sở công văn của UBND huyện, xã cũng đã khảo sát và chọn ra 5 hộ có quy mô nuôi 3 lợn nái và 30 lợn thịt trở lên để gửi Phòng nông nghiệp huyện để có những chính sách hộ trợ tái đàn. Ngoài những chính sách của Nhà nước, của huyện thì xã cũng tạo điều kiện cho bà con tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi và sẵn sàng hỗ trợ để khuyến khích bà con tái đàn lợn.”

       Tại xã A Ngo, địa phương thường xuyên có đàn lợn từ 1.000 đến 1.500 con, thì sau dịch tả lợn Châu Phi chỉ còn 270 con. Hiện, sau khi tiến hành khảo sát, toàn xã có 7 hộ đăng ký chăn nuôi theo mô hình an toàn sinh học với quy mô từ 3 con lợn nái và 30 con lợn thịt trở lên. Theo ông Nguyễn Đức, Chủ tịch UBND xã A Ngo, ngoài các điều kiện về nguồn giống, thúc ăn, vệ sinh môi trường.., địa phương chú trọng xây dựng các khu chăn nuôi tập trung nhằm đảm bảo quy mô chuồng trại, phòng chống dịch bệnh cho đàn lợn: “Hiện nay huyện và tỉnh cũng đã có chính sách khuyến khích người chăn nuôi tái đàn, trong đó ưu tiên những hộ đăng ký chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học. Và đặc biệt là xã đang triển khai xây dựng khu chăn nuôi tập trung và khuyến khích các hộ dân đăng ký chăn nuôi lợn ở vùng này. Nhà nước sẽ hỗ trợ hạ tầng như điện, đường và hỗ trợ chăn nuôi an toàn sinh học.”

       Sau dịch tả lợn Châu Phi, đàn lợn trên địa bàn huyện A Lưới hiện chỉ còn hơn 3.100 con, giảm hơn một nửa so với trước. Hiện nay, giá lợn giống tại đây vẫn ở mức cao, dao động từ 1 triệu 500 ngàn đồng đến 2 triệu đồng/con. Vì vậy, để khuyến khích người chăn nuôi tái đàn trong điều kiện khó khăn này, huyện A Lưới đang xây dựng Đề án phát triển chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ, đảm bảo an toàn sinh học và theo chuỗi giá trị. Huyện chủ trương quy hoạch, xây dựng các vùng chăn nuôi tập trung, cách xa khu dân cư và chỉ đạo các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến cáo các hộ dân thay đổi tập quán chăn nuôi; chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang quy mô lớn, đảm bảo an toàn sinh học. Ông Hồ Văn Ngưm, Phó chủ tịch UBND huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết: “Huyện chủ trương tái đàn nhưng phải chăn nuôi theo quy mô tập trung. Nếu tái đàn trong dân thì hiện nay giá giống quá cao bà con không thể tái đầu tư nổi. Sau khi hoàn thành đề án phát triển chăn nuôi an toàn sinh học thì huyện sẽ có chính sách hỗ trợ bà con tái đàn. Tuy nhiên, hộ chăn nuôi phải đảm bảo các điều kiện về chăn nuôi an toàn sinh học./.”