Bơr pêê t’ngay ahay, p’căn A Ting Lía coh chr’val Tà Lu, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam ta luôn xơơng nhưh, k’bao a chăc a zân, căh kiêng cha cha, huyết áp dal. P’căn A Ting Lía xay moon, năc lâh 1 c’xêê n’nâu pleng căh vêy boo, p’răng puyh pa bhlâng tơợ ra diu tước ha dum, đoo bêl lướt ooy ha rêê chô ooy đong năc ađoo viir moh mặt, p’hơơm k’đhap, cha cha a ộm căh yêm năc tước pa dưah coh bệnh viện: “Acu crêê k’ăy luôn, ta luôn lướt pr’noong. Xang bêl khám lêy năc apêê bác sĩ moon crêê k’ăy đại tràng. Bơơn mọt pa dưah coh bệnh viện tước nâu cơy năc công zăng ặ.”

P’răng puyh đanh đươnh công bhrợ ha bâc p’niên k’tưi tước pa dưah coh bệnh viện. Amoó A Rất Thị Hiền coh thị trấn Prao, chr’hoong Đông Giang, vêy k’coon 13 c’xêê crêê k’hiir, k’ooh, c’ta đh’rưah lâng pa zruah. K’noọ k’coon tỵ k’ăy cơnh c’xu, amoó ma câl z’nươu chô đoọng ộm năc công căh zăng năc đơơng tước ooy Trung tâm Y tế chr’hoong: “Coh đong k’coon cu crêê pa zruah, c’ta, đơơng khám năc bác sĩ moon crêê viêm coh luônh. Tước nâu cơy công ơy z’zăng. Bác sĩ xay moon k’dâng 1 tuần dzợ năc chô ooy đong.”

Tơợ tr’nơơp hân noo ch’noọng tước nâu cơy, zập t’ngay, Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang ơy đương pa dưah bâc bhlâng năc apêê t’cooh ta ha, p’niên k’tưi. Bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Duyên, Phó Khoa Nội, Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang xay moon, pa châng lâng c’moo ahay, c’moo đâu đợ manuyh k’ăy tước pa dưah ooy bệnh viện bâc k’dâng 20% bâc bhlâng năc manuyh ta ha lâng p’niên k’tứi: “Coh hân noo p’răng puyh n’nâu, manuyh k’ăy tước pa dưah bâc pa bhlâng, bâc lâh mơ t’piing lâng pazêng c’xêê l’lăm, bâc bhlâng năc đợ manuyh crêê bol chr’na đha năh lâng cr’ăy huyết áp coh manuyh t’cooh ta ha. Hân noo ch’noọng manuyh k’ăy buôn crêê bol chr’na đha năh, tu cha đợ chr’na đha năh crêê ma ih.”

Bác sĩ Lê Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon, p’răng puyh pa bnhlâng đanh đươnh năc muy coh pazêng râu tu bhrợ bâc manuyh tước khám lâng pa dưah coh cr’chăl đăn đâu. Bác sĩ Quyết xay moon, p’răng puyh bhrợ manuyh t’cooh ta ha nhưh nhêện, acoon p’niên căh kiêng cha cha, căh lâh kiêng bếch bhrợ t’vaih đhur c’rơ coh a chăc a zân. Tu cơnh đêêc, đhanuôr năc oó lâh glúh lướt ooy c’lâng coh cr’chăl p’răng puyh pa bhlâng, ộm bâc đác lâng cha đăh zập dưỡng chất; đươi pr’đươi sạch, liêm crêê g’đech đhr’năng bol chr’na đha năh, bhrợ râu căh liêm crêê ooy c’rơ: “Coh cr’chăl p’răng puyh cơnh đâu, lâng manuyh t’cooh ta ha, p’niên k’tưi năc oó lâh gluh lướt ooy c’lâng, pa bhlâng năc coh cr’chăl m’pâng đhâng. Râu bơr cậ lâng apêê t’cooh ta ha, p’niên k’tứi năc ộm bâc đác lâh mơ cơnh bêl lơơng đoọng zâl cha groong muy bơr râu pr’luh cr’ăy cơnh lơơng.”/.

Miền núi Quảng Nam

 Nắng nóng gay gắt người già trẻ nhỏ nhập viện tăng cao

PV Phương Cúc/VOV miền Trung

Nắng nóng gay gắt kéo dài nhiều tháng qua làm gia tăng các bệnh mùa hè. Tại các bệnh viện, Trung tâm Y tế ở miền núi tỉnh Quảng Nam, tiếp nhận nhiều bệnh nhân, chủ yếu là người già và trẻ nhỏ mắc các bệnh liên quan đến đường hô hấp, tiêu hóa, sốc nhiệt, tim mạch…

Mấy ngày qua, bà A Ting Lía ở xã Tà Lu, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, chán ăn, huyết áp thất thường. A Ting Lía cho biết, đã hơn 1 tháng nay trời không có mưa, nắng chói chang từ sáng sớm đến tối, cứ mỗi khi lên rẫy về bà lại thấy người choáng váng, khó thờ, ăn uống không tiêu nên phải nằm viện: “Tôi bị đau bụng đi ngoài thường xuyên. Sau khi đi khám được các bác sĩ chẩn đoán là bị viêm đại tràng. Được nhập viện điều trị đến nay cũng đỡ nhiều rồi.”

Nắng nóng kéo dài cũng khiến nhiều trẻ nhỏ phải nhập viện. Chị A Rất Thị Hiền ở thị trấn Prao, huyện Đông Giang, có con 13 tháng tuổi bị ho sốt, nôn mửa kèm tiêu chảy. Nghĩ con bị cảm thông thường, chị tự mua thuốc về cho cháu uống nhưng không đỡ nên phải đưa cháu đến Trung tâm Y tế huyện “Ở nhà con tôi bị tiêu chảy, nôn mửa, đưa đến khám thì bác sĩ chẩn đoán là bị viêm đường ruột. Đến nay con đỡ đau rồi. Bác sĩ bảo khoảng 1 tuần nữa là có thể về nhà.”

Từ đầu mùa hè đến nay, bình quân mỗi ngày, Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tiếp nhận hàng trăm bệnh nhân đến khám và điều trị, chủ yếu là người già và trẻ em. Bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Duyên, Phó Khoa Nội, Trung tâm Y tế huyện Đông Giang cho biết, so với cùng kỳ năm ngoái, năm nay số bệnh nhân tới nhập viện điều trị tăng khoảng 20% chủ yếu là người già và trẻ nhỏ: “Trong mùa nắng nóng này, bệnh nhân đến khám khá đông, nhiều hơn so với những tháng trước, chủ yếu là các bệnh nhiễm độc thức ăn và bệnh huyết áp ở người già. Mùa hè thì bệnh nhân dễ bị nhiễm độc thức ăn do ăn phải thức ăn ôi thiu.”

Bác sĩ Lê Thị Quyết, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, nắng nóng gay gắt kéo dài là một trong những nguyên nhân khiến gia tăng số người đến khám và điều trị trong thời gian gần đây. Bác sĩ Quyết cho rằng, nắng nóng làm người cao tuổi mệt mỏi, trẻ nhỏ biếng ăn, ít ngủ dẫn đến tình trạng suy nhược cơ thể. Vì thế người dân nên hạn chế ra đường vào thời điểm nắng gắt, uống nước thường xuyên, liên tục và cung cấp đầy đủ dưỡng chất; sử dụng thực phẩm sạch, an toàn tránh gây ngộ độc ảnh hưởng đến sức khoẻ: “Trong thời điểm nắng nóng như thế này, đối với người cao tuổi, trẻ em nên hạn chế đi ra ngoài trời nắng nhất là thời điểm giữa trưa. Thứ hai là khuyến cáo người già, trẻ em nên uống nhiều nước hơn bình thường để phòng chống một số bệnh luôn.”