Chợ ba bơơ Thanh Vinh đhị phường Hoà Khánh Bắc, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng, tước 5-6 giờ ha bu nắc bấc ơl apêê công nhân zr’lụ công

nghiệp Hoà Khánh chô đăh pa bhrợ moọt câl bhlêy. Apêê ta cuôl rơ véh k’nặ xrắ, lệê bhrậu tăm bơơn pa câl đhị toor c’lâng lướt, móih ra rooi bọo bấc ơl.

A moÓ Nguyễn Thị Mỹ Nữ, công nhân zr’lụ công nghiệp Hoà Khánh, quận Liên Chiểu đoọng năl, pr’ặt tr’mông công nhân k’đháp k’ra, zên lương xăh zập

k’rang pr’ặt tr’mông tu cơnh đếêc zập ngai cung tước chợ ba bơơ đoọng câl chr’na đh’nắh.“Zên lương m’bứi, a zi công nhân bhrợ ting ca căh vêy cr’chăl,

chô đăh pa bhrợ nắc p’loon moọt câl đoọng u vêy, chr’na đh’nắh căh vêy ngai lêy pa ghít tơơm riáh, lêy câl đoọng vêy rau cha pr’dzăm. Bấc chu lêy a xiu,

lệê lấh u nặ, k’hung ha dợ cung câl chô cha, chr’nắp apêê pa câl doó bấc zên t’ping lâng pr’ặt tr’mông âng công nhân cung liêm choom. Chr’na chệên lâng

chr’na hất đớc tr’lúuc tr’lái, lêy cung căh tệêm ngăn chr’na đh’nắh”.

Cóh zr’lụ pa câl lệê âng pa căn Nguyễn Thị Ra, đhị chợ ba bơơ Thanh Vinh, móih ra rooi bọo bấc ơl. Pa căn Ra n’jứah pa câl, n’jứah pay n’gươl vung văng đoọng móih xó. Ting cơnh pa căn Ra, đác nha nhự tợơ zr’lụ công nghiệp pa hooi cóh loom chợ, dưr nặ k’hung cung bhrợ căh liêm tước chr’na đh’nắh.“Zr’lụ pa câl a xiu lâng pa câl lệê nắc tr’đăn muy đhị, móih bấc cơnh a tuông tăm. Zập cha nắc cung k’đhợơng n’gươi đoọng vung văng đoọng móih xó. K’đươi moon nắc apêê lêy xịt móih đoọng tệêm ngăn vệ sinh ha công nhân. Chợ nâu pa câl doó bấc zên, pa câl đoọng ha công nhân 5 r’bhầu, 10 r’bhầu. Móih bọo bấc ơl căh vêy ngai xịt za nươu tu đăn c’lâng pa hooi đác, đăn zr’lụ công nghiệp pa hooi đác nha nhự…. Bơr pêê chu vêy lêy apêê ngành chức năng lướt lêy cha mệêt tệêm ngăn chr’na đh’nắh, a zi k’đươi moon đươi dua za nươu cịt móih ha dợ apêê xay moon đoọng t’vêy nắc cung xang”.

Đhị apêê chợ ba bơơ, zr’lụ đớc đoọng ha pêê tr’câl tr’bhlêy chr’na đh’nắh tr’lúuc  lâng apêê pr’đươi lơơng, đác nha nhự nong, nặ k’hung pa bhlầng. Rau ta lơi âng pazêng pr’đươi dzợ hất nắc apêê vất lơi đhơ cơnh đhơ kị bhrợ ha zr’lụ chợ ting nha nhự lấh mơ. T’coóh Huỳnh Bá Tuấn, k’đhợơng lêy chợ ba bơơ Thanh Vinh, phường Hoà Khánh Bắc, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng đoọng năl:“Nâu đoo nắc chợ loại 3 tu cơnh đếêc nắc bấc rau k’đháp k’ra. Bấc chr’na đh’nắh chệên lâng hất apêê pa câl muy đhị, tr’đăn. Apêê tr’câl tr’bhlêy tợơ ra diu, pa câl căh lứch, apêê đợ ooy chợ nâu pa câl đoọng ha công nhân, căh vêy tệêm ngăn chr’na đh’nắh. K’bhúh zư lêy nắc dzợ m’bứi, g’roong groong c’riing cung căh vêy. C’lâng pa hooi đác dzợ đươi dua za zưm lâng z’lâng pa hooi đác nha nhự âng zr’lụ công nghiệp, cung bhrợ váih k’đháp k’ra”.

Đà Nẵng xoọc vêy 70 chợ truyền thống ga mắc, k’tứi cóh đếêc vêy 10 chợ ba bơơ, bấc bhlâng nắc quận, chr’hoong, chr’val phương k’đhơợng lêy. Pazêng chợ n’nâu pa câl k’dâng 70% đợ chr’na đha nắh đoọng ha ma nuýh đươi dua. Rau k’rang bhlầng nắc cóh đợ 10 chợ ba bơ nâu, bấc pr’đươi hất cóh zr’lụ cắh crêê cơnh xa nay, chr’nắp đha nắh ơy ta zêệ nắc pa câl đớc cắh vêy ta gập cắh cậ cắh vêy ta đớc cóh tủ gương… cắh nhâm mâng ooy rau liêm crêê âng chr’na đha nắh.

T’coóh Nguyễn Tứ, Phó Trưởng Ban k’đhơợng lêy rau liêm crêê âng chr’na đha nắh thành phố Đà Nẵng đọong năl: Zr’lụ pa câl r’véh, p’lêê p’coo nắc ta đớc đăn đhị zr’lụ pa câl lêệ, axiu, lêệ ơy ta zêệ chêện đăn ta đớc đhị lêệ hất. Ting cơnh t’coóh Nguyễn Tứ, bh’rợ ch’mêết lêy ghít zr’lụ băn p’zi công cơnh bh’rợ nhâm mâng rau liêm crêê âng chr’na đha nắh dzợ bấc rau zr’nắh k’đháp. “Đhr’năng âng chợ, ooy z’roóh đác nha nhự nắc cắh liêm choom. Chợ ba bơơ bấc bhlâng nắc cắh vêy ta quy hoạch ooy zr’lụ pa câl, zr’lụ pa câl r’véh đăn ooy zr’lụ pa câl lêệ. Ba bi cơnh chr’na đha nắh cha đơớh cơnh chả nem, giá đớc đăn ooy lêệ axiu hất. Nắc rau đâu bhrợ t’váih chr’na đha nắh crêê vi khuẩn tơợ lêệ, a xiu hất. Lâng xa nay bh’rợ âng cơ quan k’đhơợng lêy cấp thành phố, azi ch’mêết lêy pa choom lâng ta đang moon cấp k’đhơợng lêy cóh phường, quận ra pặ cớ đoọng crêê cơnh”./.

Đà Nẵng kiểm soát an toàn thực phẩm tại các chợ tạm

                                                                                        Tuyết Lê

Thành phố Đà Nẵng có 70 chợ truyền thống, trong đó có 10 chợ tạm (hay còn gọi là chợ cóc). Các chợ tạm này hầu hết nằm gần khu công nghiệp, khu nhà trọ công nhân. Hàng hóa, thực phẩm chủ yếu phục vụ người có thu nhập thấp. Điều đáng lo ngại là các chợ tạm này vẫn tồn tại kinh doanh nhiều mặt hàng không đảm bảo an toàn thực phẩm, ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng.

      Tại chợ tạm Thanh Vinh ở phường Hòa Khánh Bắc, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng, cứ 5 giờ đến 6 giờ chiều là đông nghịt công nhân khu công nghiệp Hòa Khánh tan ca vội vàng mua bán. Những mớ rau nhàu nát, thớ thịt thâm đen được bày bán ngay lối đi, ruồi nhặng bu bám. Chị Nguyễn Mỹ Nữ, công nhân khu công nghiệp Hòa Khánh, quận Liên Chiểu cho biết, đời sống công nhân khó khăn, đồng lương không đủ trang trải nên ai cũng tìm đến chợ cóc. “Lương thấp, tụi em công nhân đi làm theo ca không có thời gian, làm về ghé vào mua đại, thực phẩm không kiểm chứng được cứ mua về ăn cho đủ bữa. Nhiều khi thấy thịt cá ươn có mùi nhưng phải mua đại về ăn, giá cả cũng rẻ so với đời sống công nhân vừa được. Thức ăn chín và thức ăn sống để lộn xộn, thấy cũng mất an toàn vệ sinh.”

      Trên quày bán thịt của bà Nguyễn Thị Ra, ở chợ tạm Thanh Vinh, ruồi nhặng bu bám kín. Bà Ra vừa bán hàng,vừa dùng cây đuổi ruồi. Theo bà Ra, nước thải từ khu công nghiệp thải ra cống nước trước chợ,  bốc mùi hôi thối cũng ảnh hưởng đến thực phẩm. “Hàng cá và hàng thịt kề nhau, ruồi nhiều như đậu đen. Mỗi người mỗi cây để đuổi ruồi. Yêu cầu xịt ruồi để đảm bảo vệ sinh cho công nhân. Chợ này bán rẻ bán cho công nhân 5 ngàn,10 ngàn. Ruồi đậu đầy không có người xịt thuốc vì gần mương nước, gần khu công nghiệp nước thải ra, bẩn…Mấy lần có các ngành chức năng đi kiểm tra an toàn thực phẩm, chúng tôi đề nghị dùng thuốc xịt ruồi nhưng mà họ nói qua loa rồi cũng thôi”.  

      Tại các chợ tạm, chợ cóc, không gian dành cho các hộ tiểu thương kinh doanh thực phẩm, lẫn lộn với các mặt hàng khác, nước thải ứ đọng, bốc mùi hôi thối. Phế phẩm của những mặt hàng tươi sống bị vứt bừa bãi, tràn lan làm cho khu vực chợ thêm ô nhiễm. Ông Huỳnh Bá Tuấn, Quản lý chợ tạm Thanh Vinh, Phường Hòa Khánh Bắc, quận Liên Chiều, thành phố Đà Nẵng cho biết: “Đây là chợ loại 3 nên cũng có nhiều cái khó khăn. Một số thực phẩm hàng chín và hàng sống bà con bán gần nhau. Họ mua đi bán lại  từ sáng, bán không hết, họ đem về chợ phục vụ cho  công nhân, không đảm bảo an toàn thực phẩm. Lực  lượng bảo vệ còn hạn chế, tường rào cổng ngõ thì không có. Cống thoát nước vẫn dùng chung với cống thoát nước thải của khu công nghiệp, cũng gây khó khăn”.

     Đà Nẵng hiện có 70 chợ truyền thống lớn nhỏ khác nhau, trong đó có 10 chợ tạm, chủ yếu do quận, huyện xã phường quản lý. Các chợ này cung cấp khoảng 70% lượng thực phẩm cho người tiêu dùng. Điều đáng lo ngại, trong số 10 chợ tạm này, nhiều thực phẩm tươi sống bày bán không đúng nơi quy định, thức ăn đã qua chế biến bày bán không che đậy hoặc không được bày bán trong tủ kính... không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.

      Ông Nguyễn Tứ, Phó Trưởng Ban quản lý An toàn thực phẩm thành phố Đà Nẵng cho biết: Khu hàng rau, củ quả bố trí ngay sát quày thịt, hàng cá, sản phẩm thịt chín ngay sát quày thịt sống. Theo ông Nguyễn Tứ, việc kiểm soát nguồn gốc thực phẩm cũng như công tác đảm bảo an toàn thực phẩm còn gặp nhiều khó khăn. “Điều kiện về hạ tầng của chợ, về cống rảnh nước thải, hạ tầng không đảm bảo. Chợ tạm là đa số không có quy hoạch về các khu bán hàng, quày rau gần quày thịt. Ví dụ sản phẩm ăn liền như chả nem, giá để gần thịt cá. Chính cài này dẫn đến thực phẩm bị nhiễm khuẩn từ cá thịt tươi sống chuyển sang. Với  vai trò cơ quan quản lý cấp thành phố, chúng tôi kiểm tra hưỡng dẫn và kiến nghị cấp quán lý ở phường, quận sắp xếp lại cho phù hợp”./.