Tước cậ 2 t’ngay lứch tuần, cóh công viên đắh đông poong Rồng thành phố Đà Nẵng nắc dưr xưl cậ đợ pr’hát bài Chòi, t’pấh bấc ơl đhanuôr lâng ta’mooi pấh lêy.

G’lúh chi’ớh âng Câu lạc bộ Bài chòi âng Trung tâm Văn hoá thành phố Đà Nẵng nắc mưy ooy đợ bhiệc đoọng zư lêy Nghệ thuật Bài chòi. Chr’ớh nghệ thuật bh’lêê bh’la nâu xoọc bơơn bấc ngai năl tước lâng chắp kiêng. Nghệ nhân Trịnh Công Sơn, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bài chòi-Trung tâm Văn hoá Đà Nẵng đoọng năl, ooy zâp g’lúh bhiệc bhan, hân noo ch’noọng âng manứih Đà Nẵng cắh choom cắh vêy bhiệc bhan hát chi’ớh bài chòi. Râu cr’liêng pr’hát bài chòi bơơn pa choom lâng boọp zư đợc pa tơợ ahay tước đâu, xay moon cr’noọ bh’rợ thẩm mỹ liêm pr’hay hân đhơ cơnh đêếc nắc chr’nắp lâng đhanuôr bhrợ têng ha rêê ruộng cóh miền Trung: “Bộ môn nghệ thuật bài chòi n’jứah pr’hay ha ngur, n’jứah tr’đăn lâng pr’ắt tr’mung âng đhanuôr, lấh mơ nắc lâng đhanuôr pa bhrợ. P’têết pazưm lâng đợ bh’rợ pa bhrợ. Lâng bộ môn nâu nắc pa bhlâng liêm pr’hay. Hân đhơ zâp ngai cắh vêy chấc pa choom ooy mưy trường lớp n’đoo, cắh tốt nghiệp mưy lớp nghệ thuật n’đoo nắc cung choom chấc ma hát 2, 3 c’nắt pr’hát lục bát, song thất lục bát”.

Bài chòi dzợ ặt váih cơnh xoọc đâu, mưy nặc tu râu tr’kiêng, cr’noọ cr’niêng lâng bh’rợ tr’nêng âng đợ nghệ nhân bha’lêê bh’la. Thành phố Đà Nẵng xoọc đâu vêy 30 nghệ nhân bhrợ têng cóh zâp bhiệc bhan hát bài chòi, k’noọ 50 nghệ nhân vêy đhr’năng pa choom đoọng ha lang t’tưn. Hân đhơ cơnh đêếc, bấc lêy zâp nghệ nhân cắh vêy đhị bhrợ têng liêm buôn. Zr’nắh k’đhạp bhrợ têng cha, hân đhơ cơnh đêếc, zâp bêl k’đươi lướt hát chi’ớh bêl t’ngay bhiệc bhan, lấh mơ nắc g’lúh Tết, zâp nghệ nhân nắc lơi zêng bhiệc bhrợ đoọng lướt hát chi’ớh. Nghệ nhân Đỗ Hữu Quế, Chủ nhiệm Câu lạc bộ bài Chòi Sông Yên, chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng vêy k’noọ 30 c’moo zư đợc, lêy cha’mêết bài chòi, t’coóh Quế rơơm kiêng zâp Câu lạc bộ, c’bhúh bài chòi bơơn ta zooi zúp đoọng zên lâng lêy đoọng mưy đhị ắt hát chi’ớh liêm chr’nắp, đoọng vêy choom bơơn p’cắh hát ha đhanuôr lêy, zư lêy Nghệ thuật bài chòi: “Grơơ nhool k’đươi moon chính quyền cung cơnh ngành chức năng Văn Hoá-Thể thao nắc vêy đợ chế độ, bhrợ pr’đơợ đoọng ha pêê ađhi anoo nghệ sĩ bhrợ têng đắh bh’rợ nâu. Đoọng ahêê âng đơơng môn nghệ thuật bài chòi âng Trung bộ ting t’ngay ting padưr pa’xớc, k’rơ pr’hay lấh”.

Cóh thành phố Đà Nẵng vêy 9 c’bhúh, Câu lạc bộ bài chòi, ooy đâu 6 c’bhúh tự bhrợ padưr, 3 Câu lạc bộ bơơn râu zooi zúp âng chính quyền vel đông. Zâp c’bhúh tự bhrợ pa dưr, zên đoọng bhrợ têng lấh mơ nắc lêy g’nưm đhị râu chrooi đoọng âng zâp apêê bhrợ cóh đâu lâng zên pa chô tơợ zâp bêl hát chi’ớh. T’coóh Huỳnh Văn Hùng, Gíam đốc Sở Văn hoá-Thể thao thành phố Đà Nẵng đoọng năl, Sở ơy bhrợ padưr xa’nay bh’rợ bhrợ têng zư lêy lâng padưr đợ râu chr’nắp c’cir văn hoá phi vật thể bài chòi lâng zâp c’lâng bh’rợ liêm gít cơnh zooi zúp, bhrợ pr’đơợ đoọng ha zâp Câu lạc bộ, c’bhúh lâng nghệ nhân bài chòi lêy hát chi’ớh, bhrợ têng lâng pa choom đoọng zâp bài ty chr’nắp, zâp j’niêng cr’bưn xã hội lâng zâp bhiệc bhan crêê tước c’cir: “Azi k’noọ tước đâu nắc t’bhlâng pa dưr pa liêm đợ Câu lạc bộ bài chòi đoọng bhrợ padưr đợ xa’nay bh’rợ đoọng ha ta mooi lêy xơợng. azi nắc pazưm lâng Sở Du lịch, lâng zâp đơn vị lữ hành âng đơơng ta’mooi xay moon p’cắh. Pa đhang moon cơnh đông hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, azi nắc lêy vêy đợ xa’nay bh’rợ chi’ớh nghệ thuật Tuồng, vêy bêl năl chi’ớh nghệ thuật bài chòi đoọng ha ta mooi lêy”./.

Đà Nẵng tiếp sức bảo tồn Bài chòi

                            Phương Cúc

Nghệ thuật Bài chòi là trò diễn xướng dân gian, một hình thức giải trí lành mạnh của người dân trong các dịp lễ, hội. Nghệ thuật Bài chòi Nam Trung bộ vừa được UNESCO vinh danh là di sản phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây cũng là cơ hội tốt để loại hình nghệ thuật này tiếp tục được bảo tồn, phát huy. Tại thành phố Đà Nẵng, Bài chòi đang nhận được sự quan tâm trong việc đầu tư để bảo tồn và phát huy giá trị vốn có của loại hình này.

Cứ hai ngày cuối tuần, ở công viên phía đông cầu Rồng thành phố Đà Nẵng lại vang lên những câu hát Bài chòi, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Buổi biểu diễn của Câu lạc bộ Bài chòi thuộc Trung tâm Văn hóa thành phố Đà Nẵng là một trong những cách để giữ gìn và bảo tồn Nghệ thuật Bài chòi. Trò chơi nghệ thuật dân gian này hiện được nhiều người biết đến và yêu thích. Nghệ nhân Trịnh Công Sơn, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bài chòi - Trung tâm Văn hóa Đà Nẵng cho biết, trong các dịp hội hè, lễ tế của người Đà Nẵng không thể thiếu vắng hội chơi bài chòi. Lời hô hát bài chòi được truyền miệng trong dân gian từ đời này qua đời khác, phản ánh tư duy thẩm mỹ bình dân nhưng mang đậm tính nhân văn của cư dân nông nghiệp miền Trung: “Bộ môn Nghệ thuật Bài chòi vừa bình dị, vừa sâu lắng và vừa gần gũi với đời sống của nhân dân, nhất là nhân dân lao động. Nó gắn liền với những hành động lao động, sản xuất. Và bộ môn này hết sức bình dị. Dù cho mọi người không học qua một trường lớp nào, không tốt nghiệp một lớp nghệ thuật nào, cũng có thể ê, a một vài câu lục bát, song thất lục bát”.

Bài chòi tồn tại như ngày hôm nay, một phần cũng nhờ tình yêu, niềm đam mê với nghề của những nghệ nhân dân gian. Thành phố Đà Nẵng hiện có 30 nghệ nhân làm hiệu trong các hội chơi bài chòi, gần 50 nghệ nhân có khả năng truyền dạy. Tuy vậy, phần lớn các nghệ nhân chưa có môi trường thuận lợi cho hoạt động. Vất vả mưu sinh, nhưng mỗi khi có nơi mời diễn hay vào mùa lễ hội, nhất là dịp Tết, các nghệ nhân bỏ hết công việc lo đi diễn Bài chòi. Nghệ nhân ưu tú Đỗ Hữu Quế, Chủ nhiệm Câu lạc bộ bài Chòi Sông Yên, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng có gần 30 năm lưu giữ, nghiên cứu bài chòi. Ông Quế mong muốn, các Câu lạc bộ, đội Bài chòi được hỗ trợ kinh phí và bố trí địa điểm hoạt động, để có cơ hội biểu diễn phục vụ người dân, giữ gìn Nghệ thuật Bài chòi: “Mạnh dạn đề nghị chính quyền cũng như ngành chức năng Văn hóa - Thể thao nên có những chế độ, tạo điều kiện cho anh, chị, em nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực này. Để chúng ta đưa bộ môn Nghệ thuật Bài chòi của Trung bộ ngày càng lớn mạnh, phát triển hơn”.

Ở thành phố Đà Nẵng có 9 nhóm, Câu lạc bộ bài chòi trong đó, 6 nhóm thành lập tự phát, 3 Câu lạc bộ được sự trợ giúp của chính quyền địa phương. Các nhóm thành lập tự phát, kính phí để hoạt động chủ yếu dựa vào đóng góp của các thành viên và khoản thu từ các buổi biểu diễn. Ông Huỳnh Văn Hùng, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao thành phố Đà Nẵng cho biết, Sở đã xây dựng chương trình hành động “Bảo vệ và phát huy giá trị Di sản Văn hóa phi vật thể Bài chòi” với các biện pháp cụ thể như: Hỗ trợ, giúp đỡ, tạo điều kiện cho các Câu lạc bộ, nhóm, đội và nghệ nhân Bài chòi thực hành, sáng tạo và truyền dạy có hiệu quả di sản trong cộng đồng; Hỗ trợ cộng đồng phục hồi, lưu truyền các bài bản cổ, các tập quán xã hội, tín ngưỡng và các lễ hội liên quan đến di sản: “Chúng tôi sắp đến sẽ củng cố những Câu lạc bộ Bài chòi để dàn dựng những chương trình phục vụ cho du khách. Chúng tôi sẽ phối hợp với Sở Du lịch, với các đơn vị lữ hành đưa khách đến giới thiệu. Ví dụ như Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, chúng tôi định kỳ có những chương trình có lúc thì biểu diễn nghệ thuật Tuồng, có lúc thì biểu diễn Nghệ thuật Bài chòi để phục vụ du khách”./.