Đắc Lắc dự án tơơi ắt đhăm k’tiếc t’mêê ta lơi.
Thứ tư, 00:00, 02/12/2015

Đoọng zúp đhanuôr acoon cóh pác ắt lalay, bhrợ têng cha, têêm ngăn pr’ắt tr’mung, c’moo 2003, chr’hoong Krông Pách, tỉnh Đắc Lắc bhrợ têng dự án bhrợ padưr cơ sở hạ tầng đoọng ha bhiệc pa’tơơi k’noọ 300 pr’loọng đông đhanuôr đhị chr’val Vụ Bổn. dự án bơơn xay bhrợ liêm ma mơ, glụ a’ngoọn điện, bhrợ c’lâng, trường mẫu giáo, bhrợ padưr đông ắt, bhrợ têng clung ruộng… lâng cr’noọ bh’rợ đấh loon chô ắt, bhrợ têng cha ha đhanuôr. Hân đhơ cơnh đêếc, tước đâu zâp pr’loọng nắc zêng lơi jợ đhị đhăm k’tiếc nâu, lơi jợ k’tiếc bhrợ cha, đoọng chô ắt cớ đhị ty ahay

Đợ đhr’nông đông cấp 4 ắt tr’đăn đh’rứah, p’loọng ặt k’đập, cắh léh váih manứih ắt. clung k’tiếc zr’lụ đâu chóh bhrợ m’bứi ha’roo ma răng hư đhị p’răng đhí tơợp hân noo ch’noọng goóh cóh Tây Nguyên. Nâu đoo nắc c’léh bh’rợ đhị dự án têêm ngăn đhăm k’tiếc đhanuôr ắt cóh vel Ea Kal, cr’chăl trung tâm chr’val Vụ Bổn, chr’hoong Krông Pách mơ 2, 3 km. lướt truíh zr’lụ đhanuôr ắt ma nga’ngoọp, azi nắc bơơn lưm amoó H’Thuỷ Niê, xoọc ặt zư cha’châu mơ 2 c’moo nha’nhự nha’nhuốch. Amoó moon, cóh vel nâu vêy k’noọ 100 đhr’nông đông, hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu nắc dzợ vêy 16 pr’loọng hơơn ắt mamung:

C’moo 2011 azi nắc bơơn nhà nước zooi zúp chô ắt cóh đâu têêm ngăn pr’ắt tr’mung. Hân đhơ cơnh đêếc, ruộng ha’roo bhrợ têng 1 hân noo a’năm, k’tiếc bhrợ têng cha cắh váih. Tu cơnh đâu nắc bấc pr’loọng đông chô ắt cớ đhị k’tiếc l’lăm ahay, xoọc đâu dzợ 16 đhr’nông hơơn ắt. azi nắc lêy chấc bhrợ thuê, pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp, mưy năl ặt đương g’nưm râu zooi zúp âng nhà nước.

T’coóh Nay Lập, trưởng vel Ea Kal đoọng năl, tr’nơợp pazêng 66 pr’loọng crêê ta pa’tơơi pác ắt lalay bhui har chô ắt đhị đhăm k’tiếc t’mêê, tu váih điện, c’lâng, trường, trạm liêm buôn. Hân đhơ cơnh đêếc, râu bhui har cắh ha mơ đenh, nắc lêy apêê cắh zâp cha, cắh zâp đác đươi, đông ắt xiên xoon, ta’têện cắh choom chấc b’băn… nắc đhanuôr chô ắt cớ đhị đhăm k’tiếc ty. 16 pr’loọng nắc lêy ặt tu cắh vêy đhị đoọng tơơi ắt, chấc ặt bhrợ thuê, tu đhăm k’tiếc chóh bhrợ ha’roo đác ma goóh gooi, bơơn bhrợ cắh bấc, cắh zâp chroót zên đác. T’coóh Nay Lập xay moon:

66 pr’loọng chô ắt cóh đâu, bhrợ ruộng nắc tu đác bêl đêếc câl pay bấc zên nắc đhanuôr ắt mamung zr’nắh, cắh zâp cha, zêng chô ắt cớ đhị k’tiếc ty. Cr’noọ âng đhanuôr xoọc đâu nắc lêy đoọng pa’xoọng ha’rêê, lâng nắc vêy đác tưới liêm zâp bhrợ têng vêy râu cha, hadang cơnh c’moo l’lăm ahay nắc ha’roo ma răng chêết zêng.

Ea Kal nắc mưy đhị cơnh đêếc, tu cắh trách nhiệm ooy đắh dự án k’rong bhrợ padưr hạ tầng đhị chr’val Vụ Bổn, bhrợ pa’tơơi 295 pr’loọng đông đhanuôr acoon cóh, pác tơợ chr’val Krông Búc, Ea Kênh, Ea Kly lâng Hoà Đông, âng UBND chr’hoong Krông Pách bhrợ c’la k’rong bhrợ. T’coóh Lê Viết Nhượng, chủ tịch UBND chr’val Vụ Bổn đoọng năl, dự án pazêng 5 vel nắc Ea Kal, Ea Nông A, Ea Nông B, Cư Knia lâng Cư Kruê, bhrợ têng liêm xang c’moo 2011. zr’lụ dự án vêy zâp đắh c’lâng c’tốch, điện pa’ang, zâp phân hiệu trường tiểu học, lớp mầm non, đông văn hoá cộng đồng, bhrợ têng đhị k’tiếc vêy trạm bơm đác lâng hệ thống c’lâng chr’hooi đác. Đắh bhiệc chô ắt đhị đhăm k’tiếc t’mêê, zâp pr’loọng đông nắc ta đoọng 400m vuông k’tiếc ắt, tơợ 3-5 bha’nên ruộng ting manứih cóh pr’loọng đông. Hadợ đhị ắt nắc ngân sách zooi zúp 12 ực đồng, đhanuôr nắc vặ zên t’đui đoọng tơợ ngân hàng chính sách xã hội 8 ực đồng, đoọng bhrợ padưr đông 24m vuông, z’đêr xi măng, chr’tốp tôn. C’moo tr’nơợp đhanuôr bơơn chr’hoong zooi zúp m’ma ha’roo, phân bón, zên điện bơm tưới, ch’nêếh cha zâp c’xêê. Tơợ c’moo thứ 2 nắc a’tếh nắc đhanuôr tự túc bơơn bhrợ têng cha.

Cơnh đêếc, ooy đợ t’ngay tr’nơợp, đhanuôr lơi jợ chô ắt cớ đhị đhăm k’tiếc ty k’noọ lứch. Tu ắt đhị t’mêê nâu xiên xoon, bêl p’răng nắc pứih páih, boo nắc ti’dzật. zr’nắh k’đhạp lấh mơ nắc k’tiếc goóh gooi, cắh zâp đác bhrợ têng. Kiêng bhrợ ruộng nắc zâp hân noo đhanuôr lêy đoọng 120 r’bhâu đồng đhị 1 bha’nên đoọng ha trạm bơm đác. Pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp, đhanuôr nắc lơi jợ đông xang đhị t’mêê nâu. UBND chr’val Vụ Bổn pazưm lâng UBND zâp chr’val vêy đhanuôr lướt mứt nắc lêy k’đươi, xay moon chô ắt cớ. hân đhơ cơnh đêếc, bêl cắh ơy bơơn bhrợ liêm choom cóh đâu nắc k’đhạp đoọng k’đươi moon đhanuôr chô ắt cớ. t’coóh Lê Viết Nhượng moon:

Moon k’đươi lâng zâp cơ quan chức năng k’rang lêy bêl pa’tơơi đhanuôr nắc pác lêy ắt đhị liêm ha đhanuôr lâng đông ắt liêm crêê cơnh j’niêng cr’bưn, cắh vêy đhanuôr Ê Đê nắc ắt k’tiếc m’bứi, đông xang k’tứi đệ. Chóh bhrợ ha’roo ruộng nắc lêy váih zâp phân, m’ma liêm choom, zâp đác lâng zư lêy paliêm, hadợ xoọc đâu cóh đâu nắc vêy 2, 3 đhị bhrợ têng liêm choom, dzợ ha mơ nắc apêê bhrợ hadợ cắh zâp zên đoọng chroót zên điện. lâng zên k’rong bhrợ âng đhanuôr cắh zâp.

Dự án pa’tơơi đhanuôr chô ắt đhị chr’val Vụ Bổn, chr’hoong Krông Pách, tỉnh Đắc Lắc, bơơn k’rong bhrợ k’zệt tỷ đồng, hadợ cắh bơơn cơnh cr’noọ têêm ngăn pr’ắt tr’mung đoọng ha đhanuôr acoon cóh. Lấh mơ, vêy đợ pr’loọng đông đha’rứt xoọc đâu nắc ting đha’rứt lấh mơ, tu chấc vặ nợ bhrợ đông đhị đhăm k’tiếc t’mêê.

Azi nắc ơy bấc chu ta’moóh lâng văn phòng UBND chr’hoong K’rông Pách đoọng chấc lêy cr’liêng xa’nay liêm gít đắh dự án pa’tơơi đhanuôr đhị chr’val Vụ Bổn, cung cơnh đợ c’lâng bh’rợ âng vel đông đoọng têêm ngăn pr’ắt tr’mung ha đhanuôr, hân đhơ cơnh đêếc, bhr’cộ văn phòng taluôn ta’ơơi moon cắh ơy ra’pặ cr’chăl t’ngay bhrợ bhiệc. râu ta ta’moóh moon nắc 5 c’moo đhị đhăm k’tiếc ắt t’mêê cóh Vụ Bổn bhrợ têng xang, cắh năl bhr’cộ UBND chr’hoong Krông Pách nắc ơy ra’pặ cr’chăl t’ngay đoọng lêy cha’mêết, paliêm hay cắh, nắc lêy dzợ ta lơi, dzợ vêy zâp pr’loọng đhanuôr cóh đâu ting ặt đha’rứt lâng ma nợ a’năm.

 

ĐẮC LẮC: DỰ ÁN ĐỊNH CANH ĐỊNH CƯ BỎ HOANG

                                                            

Nhằm giúp bà con dân tộc thiểu số tách hộ lập vườn, ổn định cuộc sống, năm 2003, huyện Krông Pách, tỉnh Đắc Lắc, thực hiện dự án xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ giãn dân cho gần 300 hộ tại xã Vụ Bổn. Dự án được triển khai đồng bộ: kéo điện, làm đường giao thông, trường mẫu giáo, xây dựng nhà ở, khai hoang cánh đồng…, với mục tiêu nhanh chóng định canh, định cư cho bà con. Vậy nhưng đến nay, hầu hết các hộ đã rời bỏ khu định cư, bỏ hoang đất sản xuất, để trở về nơi ở cũ.  

  Những căn nhà cấp 4 nằm san sát nhau, cửa đóng then cài, hoang tàn thiếu vắng bóng người. Cánh đồng phía trước lưa thưa vài vạt lúa khô cháy dưới cái nắng cái gió heo hút đầu mùa khô Tây Nguyên. Đó là quang cảnh tại Dự án ổn định dân cư cho bà con dân tộc thiểu số buôn Ea Kal, chỉ cách trung tâm xã Vụ Bổn, huyện Krông Pách, chừng vài km. Đi dọc khu dân cư hoang vắng, chúng tôi gặp chị H’Thủy Niê, đang giữ cháu bé chừng 2 tuổi lấm lem đất cát. Chị cho biết, buôn có gần trăm nóc nhà, nhưng giờ chỉ có 16 hộ sinh sống: “Năm 2011 chúng tôi được nhà nước giúp đỡ về đây ổn định cuộc sống. Nhưng ruộng lúa chỉ làm được 1 vụ, mà diện tích thì ít. Vì vậy nên nhiều hộ phải trở về buôn cũ sinh sống, giờ chỉ còn 16 hộ ở lại. Chúng tôi phải đi làm thuê làm mướn, cuộc sống vô cùng khó khăn, chỉ biết trông chờ sự giúp đỡ của Nhà nước.”

Ông Nay Lập, Trưởng buôn Ea Kal, cho biết, ban đầu toàn bộ 66 hộ thuộc diện giãn dân, tách hộ đều hồ hởi phấn khởi về buôn mới tái định cư, vì điều kiện “điện, đường, trường, trạm” khá thuận tiện. Nhưng rồi niềm vui ngắn chẳng tày gang: đói ăn, thiếu nước, nhà ở chật hẹp, san sát nhau chẳng thể chăn nuôi…, nên bà con bỏ về buôn cũ. 16 hộ phải ở lại vì không có chỗ để đi, sống bấp bênh làm thuê làm mướn, do cánh đồng lúa nước khô hạn, thu hoạch không đủ để trả tiền điện bơm tưới. Ông Nay Lập bày tỏ: “66 hộ lên đây, làm ruộng thì do nước hồi đó giá cao quá thì bà con sinh sống không đủ ăn, nên bỏ về chỗ cũ gần hết. Nguyện vọng của bà con bây giờ là cần cấp thêm đất rẫy, với lại phải có nước tưới tiêu đầy đủ thì sản xuất mới có cái ăn, chứ như năm ngoái là lúa bị hạn cháy hết.”

Ea Kal là một điển hình về sự thiếu trách nhiệm trong Dự án đầu tư cơ sở hạ tầng tại xã Vụ Bổn, phục vụ giãn dân cho 295 hộ dân tộc thiểu số, tách hộ từ các xã Krông Búc, Ea Kênh, Ea Kly và Hòa Đông, do UBND huyện Krông Pách làm chủ đầu tư.  Ông Lê Viết Nhượng, Chủ tịch UBND xã Vụ Bổn, cho biết, dự án gồm 5 buôn, là Ea Kal, Ea Nông A, Ea Nông B, Cư Knia và Cư Kruê, hoàn thành năm 2011.  Vùng dự án có đầy đủ về giao thông, điện thắp sáng, các phân hiệu trường tiểu học, lớp mầm non, nhà văn hóa cộng đồng, khai hoang cánh đồng có trạm bơm điện với hệ thống kênh mương dẫn nước. Về định canh định cư, mỗi hộ được cấp 400m2 đất ở, từ 3 đến 5 sào ruộng nước tùy theo số khẩu. Riêng chỗ ở thì ngân sách hỗ trợ 12 triệu đồng, còn bà con phải vay ưu đãi từ ngân hàng Chính sách xã hội 8 triệu đồng, để dựng căn nhà 24 m2, tường xây, mái lợp tôn.  Năm đầu tiên, bà con được huyện hỗ trợ giống lúa, phân bón, tiền điện bơm tưới, gạo ăn hàng tháng. Từ năm thứ hai thì bà con phải tự túc.

Vậy nhưng ngay năm đầu tiên, bà con bỏ về buôn cũ gần hết. Lý do là nhà ở quá chật hẹp: mùa nắng thì nóng bức, mùa mưa thì như tra tấn bởi mưa vỗ trên mái tôn. Khó khăn lớn nhất là đất đai khô cằn, thiếu nước sản xuất. Muốn làm ruộng, mỗi vụ, bà con phải nộp 120 nghìn đồng/1 sào cho trạm bơm nước. Cuộc sống khó khăn, dân lần lượt bỏ hoang cả nhà và đất sản xuất. UBND xã Vụ Bổn phối hợp với UBND các xã có dân đi, nhiều lần tổ chức tuyên truyền, vận động bà con trở lại khu định cư định canh. Nhưng khi những bất cập chưa được giải quyết, thì khó có thể kéo dân về nơi ở mới. “Đề xuất với các cơ quan chức năng quan tâm khi di dời dân thì nên bố trí không gian sống cho đồng bào và nhà ở phù hợp với phong tục tập quán, chứ không thể đồng bào người Êđê mà ở theo kiểu đất thì ít, nhà thì hẹp thấp. Canh tác lúa nước thì nó yêu cầu kỹ thuật thâm canh, đủ phân, giống tốt, đủ nước và phải chăm sóc thì mới cho năng suất, còn hiện tại ở đây chỉ một số ít hộ làm tốt, còn phần lớn họ làm thì thực ra mà nói là không đủ để trả tiền điện. Và cái vốn đầu tư cho sản xuất của đồng bào rất thiếu”. Ông Lê Viết Nhượng, nói.

Dự án giãn dân về xã Vụ Bổn, huyện Krông Pách, tỉnh Đắc Lắc, được đầu tư hàng chục tỷ đồng, mà không đạt được mục đích ổn định cuộc sống cho người dân tộc thiểu số. Ngược lại, có những hộ nghèo nay càng nghèo hơn, vì gánh thêm khoản nợ “vay vốn xây nhà” tại khu định cư bỏ hoang.

Chúng tôi đã nhiều lần liên hệ với Văn phòng UBND huyện Krông Pách để tìm hiểu thông tin cụ thể về Dự án giãn dân tách hộ tại xã Vụ Bổn, cũng như những biện pháp của địa phương nhằm ổn định đời sống cho dân, nhưng lãnh đạo văn phòng luôn trả lời chưa sắp xếp được thời gian làm việc.  Câu hỏi đặt ra là : đã 5 năm khu định canh định cư ở Vụ Bổn hoàn thành rồi bỏ hoang, không biết lãnh đạo UBND huyện Krông Pách đã sắp xếp được thời gian để xem xét, khắc phục hay chưa mà đất thì vẫn tiếp tục bỏ hoang, còn các hộ dân ở đây lận đận trong nghèo túng và nợ nần./.

------------

 

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC