Lấh 30 c’moo chấc lêy năl liêm ghít, t’coóh Nguyễn Tử Xuyên, cóh phường Tân Lợi, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk xoọc k’đhơợng zư lấh 20 r’bhâu pr’đươi pr’dua, ooy đâu vêy bấc pr’đươi pr’dua p’têết pazưm lâng văn hoá Tây Nguyên cơnh chiing, zợ, pr’đươi pr’chăm, pr’đươi p’bhuốih âng zâp acoon cóh. Đh’rứah lâng nâu, t’coóh cung chấc lêy đợ pr’đươi pr’dua chr’nắp lịch sử, đợ râu pr’đươi pr’dua tơợ lang ahay cắh cậ zâp pr’đươi pr’dua zâp lang cơnh máy hát, điện thoại, zên ty. K’đhơợng zư bấc râu tài liệu, pr’đươi pr’dua, tơợ c’moo 2018, t’coóh Xuyên nắc t’bhlâng pấh lêy cher đoọng. tất 4 c’moo hanua, t’coóh nắc ơy cher đoọng k’zệt pr’đươi pr’dua chr’nắp, ooy đâu vêy đợ pr’đươi p’têết pazưm lâng kỷ niệm âng t’coóh lâng zr’lụ k’tiếc Tây Nguyên. T’coóh Nguyễn Tử Xuyên moon: “G’lúh nâu nắc acu cung vêy lêy đoọng ha bảo tàng 2, 3 pr’đươi pr’dua chr’nắp đoọng đợc p’cắh ha đhanuôr lêy. Nâu đoo nắc mưy râu chr’nắp âng c’la cu, tu cơnh đêếc, xoọc đâu pr’đươi pr’dua ặt ooy đông apêê chấc lêy bơơn k’rong dzợ bấc, nắc acu lêy đoọng l’lăm đoọng zâp ngai cung lêy đoọng đợ pr’đươi pr’dua chr’nắp, bhrợ ha cơnh đoọng ahêê bơơn đợ pr’đươi pr’dua chr’nắp nâu chô k’rong mưy đhị zư lêy đenh đươnh lâng đoọng ha bh’rợ zư lêy pa dưr âng tỉnh Đăk Lăk.”

Tơợ c’moo 2019 tước đâu, anoo Võ Minh Luận, cóh phường Thắng Lợi, thành phố Buôn Ma Thuột nắc ơy cher đoọng ha bảo tàng lấh 20 tài liệu, pr’đươi pr’dua chr’nắp ooy zâp bộ sưu tập đắh zr’lụ k’tiếc Tây Nguyên âng đay. Tơợ zợ gốm vêy c’léh cha nụp bhiệc bhan tắc ta rí lâng 2 p’nong ruốih gốm âng gốm Biên Hoà bhrợ têng ooy đợ c’moo 1970-1980, tước đợ bha ar chr’nắp xrặ ooy Tây Nguyên cơnh Chúng tôi ăn rừng, Miền đất huyền ảo, Sắc màu Tây Nguyên. Anoo Luân dzợ t’bhlâng k’đươi moon bấc apêê cóh CLB pr’đươi ty chr’nắp Thuận An lêy đoọng bấc tài liệu, pr’đươi pr’dua chr’nắp đoọng ha bảo tàng Đăk Lăk. Anoo Võ Minh Luân moon, nắc manứih chấc k’rong t’bơơn pr’đươi ty chr’nắp lâng lêy cha mêết văn hoá nắc ađay năl ghít lâng rơơm kiêng bơơn zư đợc đợ râu chr’nắp văn hoá âng zâp lang lướt l’lăm, cắh mưy cóh Đăk Lăk, anoo dzợ cher đoọng lâng đợc p’cắh bấc bảo tàng lơơng cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung: “Zâp c’moo, bêl bơơn bảo tàng Đăk Lăk bhrợ bhiệc cher đoọng lâng đợc p’cắh nắc acu zêng pấh bhrợ. Acu k’noọ nâu đoo nắc bh’rợ chr’nắp lâng lalua đoọng zư lêy đợ k’cir âng a’conh a’bhướp đợc đoọng cung cơnh đợ râu văn hoá âng Tây Nguyên đay. Acu rơơm kiêng đợ pr’đươi pr’dua âng cu bơơn cher đoọng đợc p’cắh đhanuôr zâp ngai lêy năl. Lấh mơ, bh’rợ chấc lêy lâng cher đoọng zâp râu pr’đươi chr’nắp ha bảo tàng bơơn clan bhứah cóh cr’loọng tỉnh lâng tỉnh lơơng đoọng lêy chrooi pa xoọng zư lêy đợ râu văn hoá k’cir âng hêê.”

Tơợ c’moo 2018 tước đâu, zâp c’moo Bảo tàng Đăk Lăk zêng k’đươi moon cher đoọng tài liệu, pr’đươi pr’dua tơợ zâp cha nặc manứih, tổ chức cóh cr’loọng tỉnh lâng tỉnh lơơng. Ooy đâu nắc lêy đương pay lấh 1.700 tài liệu, pr’đươi pr’dua đắh khảo cổ, văn hoá acoon cóh cắh cậ pr’đươi pr’dua chr’nắp ooy zâp lang bhrợ pa dưr âng k’tiếc k’ruung. T’coóh Đinh Một, Gíam đốc Bảo tàng Đắk Lăk đoọng năl, bấc tổ chức, cha nặc manứih lêy bhrợ liêm choom ơy zúp đoọng bảo tàng vêy bơơn đợ tư liệu, pr’đươi pr’dua chr’nắp liêm. Vêy đợ cha nặc manứih bấc chu cher đoọng đợ pr’đươi pr’dua chr’nắp, hân cóh zâp bảo tàng ga mắc cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung cung cắh váih: “3, 4 c’moo đăn đâu nắc c’moo n’đoo azi cung bơơn bấc tài liệu lâng k’ha riêng pr’đươi pr’dua bơơn k’rong đợc, cắh mưy cóh tỉnh nắc cóh zâp tỉnh lơơng. Hân đhơ đhị pr’đơợ pr’lúh cr’ay apêê cắh choom lướt nắc apêê cung pa gơi đoọng ooy zi. Bhiệc nâu vêy bh’rợ chr’nắp đắh bhiệc t’bhlâng zư lêy bhiệc chấc lêy đợ pr’đươi pr’dua ty chr’nắp lâng oó đoọng bil pất, tu vêy bấc râu âng hêê zư lêy cắh liêm choom nắc ma hư zớch, bil pất ting c’moo c’xêê.”

Lâng apêê chấc lêy t’bơơn k’rong đợc, zâp râu pr’đươi ty chr’nắp nắc mưy xa nay t’ruíh p’têết pazưm lâng cr’chăl chấc lêy, lấh mơ nắc pr’đươi p’têết pazưm lâng mưy kỷ niệm âng cha nặc manứih. Ting đoọng đợ râu pr’đươi ty chr’nắp âng đay nắc hay chơợ bhlâng, hân đhơ cơnh đêếc, zâp apêê nâu moon, bhiệc lêy cher đoọng nâu bhrợ clan bhứah liêm, đoọng vêy pa xoọng bấc ngai, lấh mơ nắc lang p’niên năl tước đợ pr’đươi pr’dua ơy ặt pazưm lâng pr’ắt tr’mung đhanuôr cắh cậ mưy cr’chăl lịch sử, mưy chr’nắp văn hoá âng đhanuôr, tơợ đêếc pa xoọng chr’nắp liêm đợ chr’nắp lịch sử, ty chr’nắp âng acoon cóh./.

Đắk Lắk:

Hiến tặng hiện vật nhằm bảo tồn văn hóa và giáo dục lịch sử

                                                                                                                 PV H Xíu

Đam mê sưu tầm và am hiểu về những cổ vật mang đậm giá trị văn hóa, lịch sử, nhiều nhà sưu tập ở tỉnh Đắk Lắk đã không ngần ngại hiến tặng lại cho Bảo tàng Đắk Lắk nhiều tư liệu, hiện vật quý. Từ nguồn hiến tặng này đã góp phần làm phong phú thêm nguồn tư liệu, hiện vật hiện có của bảo tàng, phục vụ tốt hơn nhu cầu tham quan, tìm hiểu của công chúng.

Hơn 30 năm sưu tầm và tìm hiểu, ông Nguyễn Tử Xuyên, ở phường Tân Lợi, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đang sở hữu hơn 20 nghìn hiện vật, trong đó có rất nhiều hiện vật gắn liền với văn hóa Tây Nguyên như chiêng, ché, đồ trang sức, đồ đựng lễ cúng của các dân tộc thiểu số. Cùng với đó, ông cũng sưu tầm những hiện vật mang tính lịch sử, những món đồ từ thời bao cấp hay các vật dụng qua các thời kỳ như máy hát, điện thoại, tiền cổ. Sở hữu nhiều món cổ vật có giá trị nên khi biết thông tin Bảo tàng Đắk Lắk vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật, từ năm 2018, ông Xuyên đã tích cực tham gia hiến tặng. Suốt 4 năm qua, ông đã hiến tặng hàng chục hiện vật có giá trị, trong đó có những kỷ vật gắn với kỷ niệm của ông với vùng đất Tây Nguyên. Ông Nguyễn Tử Xuyên nói: “Đợt này thì tôi cũng có cống hiến cho bảo tàng một số hiện vật tôi tâm đắc để trưng bày phục vụ quần chúng nhân dân. Đó cũng là một ý niệm của bản thân tôi, bởi vì hiện nay số hiện vật nằm trong những nhà sưu tập tư nhân còn rất nhiều, cho nên tôi tiên phong để mà lan tỏa ra ngoài cộng đồng của những nhà sưu tập, làm sao để chúng ta đưa được những hiện vật này về một nơi bảo quản, gìn giữ mang tính chất lâu dài và phục vụ cho công tác bảo tồn, bảo tàng của tỉnh Đăk Lăk.”

Từ năm 2019 đến nay, anh Võ Minh Luân, ở phường Thắng Lợi, thành phố Buôn Ma Thuột đã hiến tặng cho bảo tàng hơn 20 tài liệu, hiện vật trong các bộ sưu tập về vùng đất Tây Nguyên của mình. Từ chiếc ché gốm có hình ảnh lễ hội đâm trâu và cặp voi gốm thuộc dòng gốm Biên Hòa được sản xuất trong khoảng những năm 1970 -1980, đến những cuốn sách quý hiếm viết về Tây Nguyên như Chúng tôi ăn rừng, Miền đất huyền ảo, Sắc màu Tây Nguyên. Anh Luân còn tích cực kêu gọi, vận động các nhà sưu tập trong câu lạc bộ cổ vật Thuận An hiến tặng nhiều tài liệu, hiện vật quý cho bảo tàng Đắk Lắk. Anh Võ Minh Luân chia sẻ, là người sưu tập cổ vật và nghiên cứu văn hóa nên anh rất hiểu và mong muốn được lưu giữ những giá trị văn hóa của các thế hệ trước, không chỉ ở Đắk Lắk, anh còn hiến tặng và trưng bày ở nhiều bảo tàng khác trong nước: “Hàng năm, khi được Bảo tàng Đắk Lắk tổ chức hiến tặng và trưng bày thì tôi đều tham gia. Tôi nghĩ đây là một hoạt động ý nghĩa và thiết thực nhằm bảo tồn những di sản của ông bà ta để lại cũng như những nét văn hóa của Tây Nguyên mình. Tôi mong muốn rằng những hiện vật của tôi được hiến tặng được triển lãm ở đây để cho công chúng được biết. Ngoài ra thì phong trào sưu tầm và hiến tặng các hiện vật xưa cho bảo tàng được lan rộng trong và ngoài tỉnh để mình góp phần giữ gìn những cái nền văn hóa di sản của nước nhà.”

        Từ năm 2018 đến nay, hàng năm Bảo tàng Đắk Lắk đều kêu gọi, vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật từ các cá nhân, tổ chức trong và ngoài tỉnh. Qua đó đã tiếp nhận hơn 1.700 tài liệu, hiện vật về khảo cổ, văn hóa dân tộc hay hiện vật tiêu biểu qua các thời kỳ xây dựng và phát triển của đất nước. Ông Đinh Một, Giám đốc Bảo tàng Đắk Lắk cho biết, nhiều tổ chức, cá nhân hưởng ứng tích cực đã giúp bảo tàng có được nguồn tư liệu, hiện vật phong phú, đa dạng và có giá trị. Có những cá nhân nhiều lần hiến tặng những hiện vật quý hiếm mà ngay cả các bảo tàng lớn trong nước cũng chưa có: “Ba, bốn năm gần đây thì năm nào chúng tôi cũng nhận được rất nhiều tài liệu và hàng trăm hiện vật sưu tập, không chỉ riêng trong tỉnh mà ở các tỉnh khác. Mặc dù trong điều kiện dịch họ không lên được nhưng họ vẫn gửi hiện vật lên để chúng tôi tiếp nhận. Điều này có vai trò rất quan trọng trong việc tiếp tục duy trì việc sưu tầm được những tư liệu quý và tránh thất thoát, vì có nhiều cái mà chúng ta bảo quản tốt không thì nó sẽ hư hỏng theo thời gian.”

        Với nhà sưu tập, mỗi hiện vật là một câu chuyện gắn với quá trình tìm kiếm, sưu tầm, thậm chí là kỷ vật gắn với một kỷ niệm của cá nhân. Chia tay những đồ vật mình sưu tầm được tuy có phần luyến tiếc, nhưng các nhà sưu tập chia sẻ, việc hiến tặng như là sự lan tỏa, để có thêm nhiều người, đặc biệt là thế hệ trẻ biết đến những vật dụng đã gắn bó với đời sống người dân hay một giai đoạn lịch sử, một giá trị văn hóa của cộng đồng, từ đó thêm trân quý những giá trị lịch sử, truyền thống của dân tộc./.