P’căn H’Nớt Byă manứih Êđê cóh vel Ko Đung, nắc manứih crêê tín dụng cắh liêm crêê cóh chr’val Ea Nuôl, chr’hoong Buôn Đôn, tỉnh Đăk Lăk. P’căn H’Nớt Byă moon: c’moo 2015 diịc điêl t’coóh vặ zên ngân hàng 200 ực đồng, k’rong bhrợ c’roọl bh’năn băn 20 p’nong a’ọc, câl 500 t’noọl n’loong đoọng đơơng chô chóh a’moót. A’ọc crêê pr’lúh nắc t’coóh lêy vặ đấh hân cóh ngoai 250 ực đồng đoọng chroót vốn lâng lãi. Ting ặt cơnh đêếc, t’coóh H’Nớt vặ đhị đâu chroót đhị tốh lâng lãi suất 15% đhị mưy c’xêê. C’xêê 9 c’moo 2019, đợ zên nợ vốn lâng lãi dzoọc lấh 3 tỷ đồng. Diịc điêl t’coóh H’Nớt nắc pazao đoọng 2 ha rêê cà phê, a’moót lâng k’tiếc bhứah 1,5 hécta đoọng trừ nợ: “Ma nợ bấc cắh mặ chroót nắc lêy xay moon lâng công an tỉnh, công an chr’hooi năl. Cắh mặ chroót dzợ. Nâu cơy lãi lâng gốc nắc lấh 3 tỷ. Cắh mặ chroót nắc lêy đoọng apêê pay 2 đhị k’tiếc ha rêê.”

Chr’val Ea Nuôl vêy 17 vel bhươl, lâng lấh 3 r’bhâu pr’loọng, ooy đâu lấh m’pâng nắc acoon cóh. Ooy zâp c’moo 2018, 2019, bhiệc đươi bhrợ tín dụng cắh liêm crêê nắc tơợp dưr váih cóh đâu. Tín dụng cắh liêm crêê ặt váih tu bêl đhanuôr kiêng đươi zên, apêê nắc bơơn ta đoọng vặ luôn. Bấc pr’loọng đông cóh đâu tu kiêng đươi zên đấh nắc ơy vặ tín dụng cắh liêm crêê, lâng mơ mưy c’moo, đợ zên lêy chroót nắc bấc lấh 2 chu zên vặ. Apêê nắc lêy pa câl k’tiếc, ta rí k’roóc, ha rêê ha lai đoọng chroót nợ. Đợ apêê cắh mặ chroót dzợ nắc xay moon lâng chính quyền.

Cắh mưy cóh chr’hoong Buôn Đôn, tín dụng cắh liêm crêê cung váih đhị bấc vel đông lơơng. Đoọng zêl cha groong đhr’năng cắh liêm crêê nâu, zâp cấp chính quyền Đăk Lăk ơy k’đươi moon zâp ngành chức năng zêl cha groong bấc c’bhúh đoọng vặ zên bấc lãi, lâng pa dưr k’rơ bhiệc xay moon đoọng đhanuôr năl. T’coóh Lê Thăng Long, Chủ tịch UBND chr’hoong Ea H’Leo đoọng năl: “Cóh vel đông Ea H’Leo vêy dưr váih bhiệc bhrợ têng tín dụng cắh liêm crêê. Azi nắc ơy k’đươi moon đhi noo công an bhrợ pa dưr zâp chuyên án đoọng zêl cha groong zâp c’bhúh bhrợ têng tín dụng cắh liêm crêê nâu. Ooy bhiệc lêy cha mêết nắc zâp c’bhúh tín dụng cắh liêm crêê nâu nắc đợ apêê đắh lơơng chô ooy đâu thuê đông trọ, thuê zâp cơ sở pa câl g’đêl p’lơớp bhrợ têng tín dụng cắh liêm crêê. Cung vêy đợ apêê k’đhơợng bhrợ tín dụng cắh liêm crêê nâu lướt pay zên nợ xang nặc bhrợ cắh têêm ngăn an ninh cóh vel đông.”

Cr’chăl hanua, tín dụng cắh liêm crêê dưr váih nắc tu tơợ cr’noọ vặ zên âng đhanuôr, bhiệc pa đăn đươi zên vốn k’đhạp tu bhrợ têng bấc bha ar pa tơ, bấc ngai c’năl cắh liêm crêê nắc buôn ta g’lợc tu vêy bhrợ bha ar pa tơ buôn đấh nắc bhrợ váih bhiệc đươi dua tín dụng cắh liêm crêê. Ting cơnh t’coóhLê Văn Quyết, Chủ tịch UBND chr’val Ea Nuôl, chr’hoong Buôn Đôn, đoọng đấh loon zêl cha groong lâng k’chứt lơi bhiệc đươi dua tín dụng cắh liêm crêê bhrợ pa hư cóh vel bhươl, chính quyền zâp cấp nắc ơy k’đươi moon, bhrợ têng k’rơ liêm bhiệc zêl cha groong c’bhúh pa câl bhrợ tín dụng cắh liêm crêê, lâng pazưm lâng zâp tổ chức lâng ngân hàng trứah bhlếh đoọng, bhrợ t’buôn đắh bha ar pa tơ đoọng đhanuôr liêm buôn bơơn vặ zên zúp apêê vêy zên bhrợ têng cha, nắc đoo c’lâng bh’rợ liêm choom: “Chr’val xay moon bhrợ pa zưm nhâm mâng lâng ngân hàng chính sách bhrợ têng đoọng vặ lâng zâp pr’loọng đha rứt, đăn đha rứt, zâp pr’loọng dưr zi lấh đha rứt. Tước đâu, zâp kênh nắc ơy bhrợ têng nắc k’noọ đợc nợ cóh vel đông chr’val lâng ngân hành chính sách nắc lấh 50 tỷ đồng. cấp uỷ chính quyền vel đông ta luôn moon  p’too đhanuôr bêl lướt vặ, bhrợ bha ar pa tơ nắc oó đoọng pân lơơng ting bhrợ, nắc lêy trực tiếp lướt ooy cán bộ công chức chr’val đoọng moon pa choom xang nặc pazưm lâng cán bộ tín dụng ngân hàng pa choom đhanuôr bhrợ bha ar pa tơ vặ zên đấh loon.”

Tơợ râu lalua cóh vel đông, t’coóh Nguyễn Tử Ân, Gíam đốc Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Đăk Lăk moon, bhrợ pa dưr zên vốn lâng đợ c’lâng bh’rợ chr’nắp lalua conh bhrợ têng xe ngân hàng lưu động tước zâp zr’lụ k’coong ch’ngai, zr’lụ đhanuôr acoon cóh, pazưm lâng chính quyền lâng zâp tổ chức lêy cha mêết đắh bhrợ bha ar pa tơ đoọng đhanuôr choom bơơn vặ đươi zên vốn đấh loon crêê manứih, nắc đoo mưy ooy đợ bhiệc bhrợ liêm choom bhlâng. Mưy ngân hàng chính sách xã hội chi nhánh tỉnh Đắk Lắk nắc xoọc vêy tước 183 đhị giao dịch tước zâp chr’val zr’lụ k’coong ch’ngai, lâng lấh 190.000 pr’loọng đhanuôr bơơn đoọng vặ zên tín chấp đoọng k’rong bhrợ têng, bhrợ đông cắh cậ băn k’coon học đại học: “Bhrợ têng cơnh k’đươi moon âng thống đốc ngân hàng nhà nước cung cơnh âng ngành đắh t’bhlâng âng đơơng zên vốn cóh zâp vel đông, lấh mơ nắc k’coong ch’ngai, nâu đoo nắc trách nhiệm âng ngân hàng chính sách đắh bhiệc pa xiêr tín dụng cắh liêm crêê. Tu vêy zên vốn ngân hàng nắc bơơn pa xiêr bhiệc cắh liêm crêê nâu.”

Choom lêy đợ c’lâng bh’rợ t’bhlâng âng zâp cấp chính quyền, râu pazưm têy âng zâp tổ chức lâng ngân hàng đắh bhiệc đươi bhrợ zên vặ zúp đhanuôr vêy zên đoọng k’rong bhrợ cha, pa xiêr đhr’năng bhrợ têng âng tín dụng cắh liêm crêê, chrooi pa xoọng têêm ngăn pr’ắt tr’mung lâng bhrợ cha k’van đoọng ha đhanuôr đhị k’tiếc vel đông đay./.

Đắk Lắk: Khơi thông nguồn vốn-đẩy lùi tín dụng đen

                                 PV Lê Xuân Lãm

Mấy năm trước, nạn tín dụng đen hoành hành từ nông thôn đến thành thị trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk khiến nhiều gia đình tan nát vì mất nhà cửa, đất đai sản xuất. Nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự chỉ đạo quyết liệt trong triển khai các chính sách, đặc biệt sự linh hoạt trong khơi thông nguồn vốn vay kịp thời tới người dân của các ngân hàng, nên nạn tín dụng đen đã từng bước được khống chế, đẩy lùi.          Bà H’Nớt Byă người Ê Đê ở buôn Ko Đung, là nạn nhân tín dụng đen ở xã Ea Nuôl, huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk. Bà H’Nớt Byă  kể: năm 2015 vợ chồng bà vay ngân hàng 200 triệu đồng, đầu tư làm chuồng nuôi 20 con lợn, mua 500 trụ gỗ về dựng trồng tiêu. Lợn bị dịch chết, vườn tiêu cũng bị dịch chết. Năm 2017 đã quá kỳ trả nợ ngân hàng cả năm nên bà đành vay nóng bên ngoài 250 triệu đồng để trả vốn và lãi. Cứ vậy, bà H’Nớt vay chỗ nọ trả chỗ kia với  lãi suất 15% / tháng. Tháng 9 năm 2019, số tiền nợ cả vốn lẫn lãi lên đến 3 tỷ đồng. Vợ chồng bà H’ Nớt đành giao 2 rẫy cà phê, hồ tiêu với diện tích 1,5 ha để trừ nợ: “Vỡ  nợ thì phải báo với  công an tỉnh, công an huyện biết. Không trả được thì vỡ nợ. Bây giờ cả lãi cả gốc thì hơn  ba tỷ. Không trả được nên phải chấp nhận để họ lấy đi 2 mảnh đất rẫy”

Xã Ea Nuôl có 17 thôn buôn, với trên 3 nghìn hộ, trong đó hơn một nửa là dân tộc thiểu số. Trong các năm 2018, 2019 nạn tín dụng đen bắt đầu hình thành và hoành hoành nơi đây. Tín dụng đen tồn tại được bởi khi người dân cần tiền, họ được đáp ứng ngay tức thì, và không cần thủ tục hay thế chấp gì, chỉ cần một tờ giấy viết tay, ghi số tiền vay. Nhiều hộ gia đình trên địa bàn do cần gấp khoản tiền vài chục triệu đồng, đã vay tín dụng đen, và chỉ trong một năm số tiền phải trả đã gấp đôi số tiền vay. Họ đành phải bán đất, bán trâu bò, nương rẫy để trả nợ. Chỉ những trường hợp không còn gì để bán, mới đến báo với chính quyền.

Không chỉ ở huyện Buôn Đôn, tín dụng đen cũng xuất hiện ở nhiều địa phương khác. Để ngăn chặn tình trạng này, các cấp chính quyền của Đắk Lắk đã chỉ đạo các ngành chức năng triệt phá nhiều ổ nhóm cho vay nặng lãi, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền cho bà con. Ông Lê Thăng Long, Chủ tịch UBND huyện Ea H’ Leo cho biết: “Trên địa bàn Ea H’Leo có xảy ra tình trạng hoạt động tín dụng đen khá phổ biết. Chúng tôi đã chỉ đạo cho anh em công an xây dựng các chuyên án để triệt phá các băng nhóm tín dụng đen này. Qua điều tra khảo sát thì các băng nhóm tín dụng đen này là những người nơi khác đến đây thuê nhà trọ, thuê các cơ sở kinh doanh để trá hình, núp đằng sau hoạt động tín dụng đen. Một số bà con mình đã bị mắc lừa, bị lôi kéo vào hoạt động tín dụng đen. Cũng có những đối tượng cầm đầu tín dụng đen này đến đòi nợ rồi gây ra tình hình anh ninh trật tự trên địa bàn mất ổn định”.

Thời gian qua, tín dụng đen hoành hành được chính là từ nhu cầu nguồn vốn của người dân, việc tiếp cận vốn khó do thủ tục phức tạp, nhiều người  nhận thức còn hạn chế dễ bị lừa gạt bởi các thủ tục đơn giản nên dẫn đến việc tìm tới tín dụng đen. Theo ông Lê Văn Quyết, Chủ tịch UBND xã Ea Nuôl, huyện Buôn Đôn để kịp thời ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng tín dụng đen “tàn phá” các buôn làng, chính quyền các cấp đã chỉ đạo quyết liệt đấu tranh tấn công ổ nhóm đội lốt kinh doanh hoạt động tín dụng đen, đồng thời phối hợp với các tổ chức và ngân hàng tháo gỡ về thủ tục để người dân dễ dàng tiếp cận với các nguồn vốn vay giúp bà con nông dân có vốn để sản xuất kinh doanh được xác định là giải pháp hiệu quả: “Xã triển khai phối họp chặt chẽ với ngân hàng chính sách tổ chức cho vay đối với các hộ nghèo, cận nghèo, các hộ thoát nghèo. Đến bây giờ tất cả các kênh đã triển khai thì dự nợ trên địa bàn xã đối với ngân hàng chính sách là trên 50 tỷ đồng. Cấp uỷ chính quyền địa phương thường xuyên nhắc nhở bà con khi đi vay, làm hồ sơ thủ tục là không qua đối tượng trung gian nào và trực tiếp lên cán bộ công chức của xã sẽ hướng dẫn rồi phối hợp với cán bộ tín dụng ngân hàng hướng dẫn bà con lập thủ tục vay vốn nhanh, gọn nhất.”

Chính từ thực tiễn ở cơ sở, ông Nguyễn Tử Ân, Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Đắk Lắk cho rằng khơi thông nguồn vốn bằng những giải pháp thiết thực như triển khai xe ngân hàng lưu động tới các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc, phối hợp với chính quyền và các tổ chức rà soát linh hoạt trong thủ tục để người dân có thể tiếp cận được nguồn vốn kịp thời đúng đối tượng chính là một trong cách làm hiệu quả nhất. Chỉ riêng Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh tỉnh Đắk Lắk hiện đã có 183 điểm giao dịch đến tận các xã vùng sâu vùng xa, với trên 190.000 hộ nông dân được tín chấp vay vốn để đầu tư sản xuất, làm nhà ở hoặc nuôi con học đại học: “Thực hiện chỉ đạo của thống đốc ngân hàng nhà nước cũng như của ngành về tăng cường cung ứng vốn ở các địa phương, đặc biệt vùng sâu vùng xa thì đây là trách nhiệm của ngân hàng chính sách trong việc hạn chế nạn tín dụng đen. Nhờ nguồn vốn của ngân hàng mà hạn chế được tệ nạn này.”

Có thể thấy những biện pháp quyết liệt của các cấp chính quyền, sự chung tay của các tổ chức và ngân hàng trong việc đáp ứng nguồn vay đã giúp bà con có nguồn vốn để sản xuất kinh doanh phát triển kinh tế, hạn chế tình trạng hoạt động của tín dụng đen, góp phần ổn định cuộc sống và làm giàu cho bà con nông dân trên mảnh đất quê hương mình./.