Liêm zâp tơợ 6 giờ ra’diu zâp thứ 2 lâng thứ 5 zâp tuần, diịc điêl amoó H Rin Ayun cóh vel Sah A, chr’val Ea Tul, chr’hoong Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk nắc lái xe công nông lướt vốch truíh zâp c’nắt c’lâng zr’lụ trung tâm chr’val đoọng chơớih k’rong đợc râu n’nóh x’xriing. Vêy bêl, đợ mơ n’nóh x’xriing bấc cắh cậ bêl lưm plêệng k’tiếc cắh liêm crêê, boo ngân taluôn nắc bhiệc bhrợ têng bhiệc tước t’ngay n’mưy. Amoó H Rin đoọng năl, mơ 2, 3 c’xêê chô ooy đâu, bêl bhiệc chơớih k’rong n’nóh x’xriing bhrợ liê buôn, đhanuôr cóh zr’lụ đâu nắc ơy năl cha’mêết bhrợ liêm lấh mơ ooy bhiệc pazưm râu n’nóh x’xriing ta lơi, zúp đoọng ha bhiệc lêy chơớih k’rong liêm buôn lấh: “Tr’nơợp lưm bấc zr’nắh k’đhạp nắc lêy tự lướt moon, xang nặc tự lướt pay. Vêy 2, 3 pr’loọng cắh năl gít lâng moon zâp cơnh, hân đhơ cơnh đêếc acu t’bhlâng bhrợ têng pa liêm môi trường. acu xay moon đenh đenh apêê cung năl gít. Lâng xoọc đây nắc doọ dzợ lấh. Đợ t’tưn nắc azi t’bhlâng moon k’đươi zâp pr’loọng cắh ơy pấh bhrợ đợc c’lâng c’tốch liêm sạch lấh, doọ dzợ lấh glâm n’nóh x’xriing nha nhự”.

Bơơn bhrợ padưr tơợ tơợp c’xêê 2 c’moo đâu, tổ chơớih k’rong n’nóh x’xriing chr’val Ea Tul âng Hội pân’đil chr’val k’đhơợng zư. Hội pân’đil nắc ơy lêy cha’mêết lâng lêy pay pr’loọng đông amoó H Rin nắc hội viên lưm tr’mung zr’nắh k’đhạp, cắh ơy váih bhiệc bhrợ têêm ngăn. Diịc điêl amoó H Rin k’đhơợng bhrợ bhiệc lướt chơớih pay n’nóh x’xriing. Zên zâp pr’loọng chrooi đoọng zâp c’xêê nắc ta pay m’bứi đoọng chroót ha pr’loọng đông amoó H Rin, zúp amoó vêy pa’xoọng zên bơơn bhrợ.

Bêl t’mêê bhrợ padưr tổ, prang chr’val nắc vêy 60 pr’loọng đhanuôr zước moon k’rong chơớih đớc n’nóh x’xriing đhị đông, hân đhơ cơnh đêếc, tước đâu nắc ơy dzoọc k’noọ 300 pr’loọng. tu cơnh đâu, zâp c’nắt c’lâng lướt đhị zr’lụ trung tâm chr’val ting liêm sạch, doọ dzợ ta lơi n’nóh nha nhự x’xriing, doọ dzợ váih đợ bao chi’đhung ta lơi zâp cơnh 2 đắh c’lâng. Amoó Tống Thị Lan Hương, đhanuôr cóh vel Sah A, chr’val Ea Tul, chr’hoong Cư Mgar đoọng năl: “Bêl ahay, xoọc bêl cắh bơơn chơớih k’rong râu ta lơi x’xriing nắc nha nhự bhlâng đhị c’lâng. Cóh đông amoó nắc râu n’nóh x’xriing acu lơi đắh hoọng đông xang nặc óch lơi cắh choom liêm sạch bhlâng. Xoọc đâu nắc zâp râu n’nóh x’xriing ta chơớih k’rong đợc mưy tuần 2 chu, lêy c’lâng c’tốch liêm sạch lấh mơ”.

Chr’val Ea Tul, chr’hoong Cư Mgar, tỉnh Đắk Lăk vêy k’tiếc 6 r’bhâu hécta, dân số lấh 10 r’bhâu manứih, ooy đâu acoon cóh Ê Đê lấh 98%. Chr’val nắc ơy chô tước vel bhươl t’mêê lứch c’moo 2016, hân đhơ cơnh đêếc, bơr pêê cr’noọ bh’rợ dzợ đệ, ooy đâu vêy cr’noọ bh’rợ số 17 đắh môi trường. p’căn H Vôn Niê, Chủ tịch Hội pân’đil chr’val Ea Tul đoọng năl, đhị đhr’năng lalua chr’val cắh váih đhị lêy đợc lơi râu n’nóh x’xriing pazưm lâng đhanuôr cắh ơy bhrợ têng liêm choom bhiệc lêy k’rong pazưm n’nóh x’xriing lâng bhrợ têng liêm crêê. C’moo 2017, Hội pân’đil chr’val nắc ơy k’đươi moon lâng bh’cộ chr’val nhăn đoọng mưy bêệ xe công nông ha Hội pân’đil chr’val đoọng buôn pazưm chơớih n’nóh x’xriing cóh veld dông. Đh’rứah lâng nâu, Hội nắc dzợ xay bhrợ tước đhị chi hội pân’đil đhị zâp vel đông bhrợ têng họp hội viên, xay moon k’đươi apêê ađhi amoó nắc lêy pay k’rong đợc n’nóh x’xriing đhị đông. P’căn H Vôn Niê moon: “Bêl t’mêê bhrợ padưr tổ câl k’rong đợc n’nóh x’xriing nắc apêê pấh bhrợ cắh bấc tu cắh ơy bơơn lêy liêm choom. apêê k’noọ nắc óch, hân đhơ cơnh đêếc nắc hân noo boo bhiệc óch k’đhạp bhlâng. Xang nặc lêy zâp pr’loọng đhị đâu apêê đoọng râu n’nóh x’xriing cóh tổ nâu nắc lêy liêm buôn zâp c’xêê, bil mơ mưy zệt lấh zên, ha dọ nắc doọ bil c’rơ g’lêếh chấc lướt glâm râu n’nóh x’xriing nâu. Nắc acu lêy cr’chăl xang bêl bhrợ padưr tổ lêy pay k’rong râu n’nóh x’xriing apêê ađhi amoó ting năl gít liêm lấh mơ lâng lêy môi trường liêm sạch lấh mơ lâng l’lăm”.

P’căn Trần Thị Phong, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp pân’đil tỉnh Đắk Lắk đoọng năl, đoọng pấh bhrợ lâng vel đông bhrợ têng cr’noọ bh’rợ 17 đắh môi trường bhrợ padưr vel bhươl t’mêê, zâp cấp hội nắc ơy zước nhăn k’đhơợng bhrợ bấc bh’rợ cơnh acoon c’lâng pô, acoon c’lâng pân’đil tự k’đhơợng zư t’viêng-liêm-sạch. Ooy đâu bh’rợ tổ pân’đil k’rong chơớih n’nóh x’xriing nắc bh’rợ hân đhơ t’mêê nắc bơơn xat bhrợ liêm choom, ơy bấc cơ sở hội zước pấh bhrợ têng: “Đợ đhị vêy bh’rợ nắc azi lêy vêy râu tr’xăl liêm gít, apêê ađhi amoó năl gít lấh mơ ooy đắh bhiệc cắh đoọng râu n’nóh x’xriing bêl cắh ơy váih tổ chơớih k’rong tước cắh cậ nắc lêy oóh glâm lơi n’nóh x’xriing đhơ cơnh vêy. Nắc azi xay moon liêm dal, tu vêy bh’rợ nâu nắc c’năl bh’rợ âng đhanuôr moon zr’nưm cung bơơn padưr lâng cung vêy đợ pr’loọng xay moon pr’loọng vêy ngai bhrợ cắh liêm crêê nắc lêy oó bhrợ cơnh đêếc, bhrợ nha nhự”.

Tước đâu, tỉnh Đăk Lắk nắc ơy vêy 40 tổ pân’đil chơớih k’rong n’nóh x’xriing bơơn bhrợ padưr cóh zâp vel đông, chr’val lâng bh’rợ liêm choom. ooy đâu, cắh mưy moon k’đươi bhiệc bhrợ, padưr thu nhập ha hội viên pân’đil nắc dzợ zooi pa’xoọng tr’xăl c’năl bh’rợ âng đhanuôr đắh bhiệc zư lêy môi trường ắt mamung liêm sạch. Lâng bh’rợ nâu cung mưy cr’liêng xa’nay đoọng bhrợ têng liêm choom bhiệc k’đươi moon bhrợ padưr pr’loọng đông 5 cắh 3 sạch, chrooi pa’xoọng ooy bhiệc bhrợ têng padưr vel bhươl t’mêê cóh Đắk Lăk./.

Đắk Lắk: Tổ phụ nữ thu gom

rác thải góp sức xây dựng nông thôn mới

        H Xíu

Thông qua việc thành lập tổ thu gom rác thải, các Hội phụ nữ cơ sở ở Đắk Lắk đã có nhiều hoạt động tích cực đảm bảo vệ sinh môi trường, góp phần cùng địa phương thực hiện tiêu chí số 17 trong xây dựng nông thôn mới.

         Đều đặn từ 6 giờ sáng mỗi thứ hai và thứ năm hàng tuần, vợ chồng chị H Rin Ayun, ở buôn Sah A, xã Ea Tul, huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk lại lái xe công nông chạy dọc các tuyến đường khu vực trung tâm xã để thu gom rác. Có những hôm, lượng rác nhiều hay gặp thời tiết bất lợi, mưa liên tục thì công việc còn kéo dài sang tận ngày hôm sau. Chị H Rin cho biết, vài tháng trở lại đây, khi việc thu gom rác đã đi vào nề nếp, người dân trong khu vực đã chủ động hơn trong việc tập trung rác thải sinh hoạt, giúp cho khâu thu gom trở nên dễ dàng hơn.  “Bước đầu gặp rất nhiều khó khăn mình phải tự đi vận động đăng ký sau đó tự đi thu. Có một số hộ không ý thức được và nói này nói nọ nhưng mình vẫn cố gắng lý giải về tác hại của rác thải đối với môi trường. Mình tuyên truyền từng chút một thì dần dần họ cũng hiểu ra. Và giờ thì đỡ hơn rồi. Sau này chúng tôi sẽ tiếp tục vận động các hộ chưa tham gia để cho đất đai đường xá được sạch hơn, không còn nạn vứt rác bừa bãi”.

Được thành lập từ đầu tháng 2 năm nay, tổ thu gom rác xã Ea Tul do Hội Phụ nữ xã quản lý. Hội phụ nữ đã khảo sát và lựa chọn gia đình chị H Rin là hội viên có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, chưa có việc làm ổn định. Vợ chồng chị H Rin đảm nhiệm việc đi thu gom rác. Kinh phí các hộ đóng tiền hàng tháng sẽ được trích một phần để trả cho gia đình chị H Rin, giúp chị có thêm thu nhập.

Khi mới thành lập tổ, toàn xã chỉ có 60 hộ dân đăng ký thu gom rác tại nhà, nhưng đến nay đã tăng lên gần 300 hộ. Nhờ đó, các tuyến đường khu vực trung tâm xã dần trở nên gọn gàng, sạch sẽ, không còn cảnh các loại rác thải, bao túi ni lông vứt lung tung, vương vãi dọc 2 bên đường. Chị Tống Thị Lan Hương, người dân ở buôn Sah A, xã Ea Tul, huyện Cư Mgar cho biết: “Trước đây khi chưa được thu gom thì rác thải các thứ bề bộn, đường xá không được vệ sinh cho lắm. Trong nhà chị thì rác chị bỏ ra đằng sau và rốt nhưng không có thể sạch sẽ hết được. Bây giờ thì rác được gom một tuần 2 lần, thì thấy đường xá sạch sẽ hơn và cũng gọn gàng hơn”.

Xã Ea Tul, huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk có diện tích gần 6 nghìn hécta, dân số hơn 10 nghìn người, trong đó dân tộc Ê Đê chiếm 98%. Xã đã về đích nông thôn mới cuối năm 2016, nhưng một số tiêu chí vẫn còn đạt thấp, trong đó có tiêu chí số 17 về môi trường. Bà H Vôn Niê, Chủ tịch Hội phụ nữ xã Ea Tul cho biết, trước thực tế xã không có bãi rác sinh hoạt tập trung và người dân chưa thực hiện tốt việc thu gom và xử lý rác đúng cách.  Năm 2017, Hội Phụ nữ xã đã đề xuất với lãnh đạo xã xin cấp một chiếc xe công nông cho Hội quản lý để thu gom rác thải sinh hoạt trên địa bàn. Cùng với đó, Hội còn triển khai đến từng chi hội phụ nữ tại các thôn buôn tổ chức họp hội viên, tuyên truyền vận động chị em đăng ký thu gom rác tại nhà. Bà H Vôn Niê nói: “Khi mới thành lập tổ thu gom rác thì họ tham gia rất ít vì chưa thấy được hiệu quả. Họ nghĩ là họ sẽ đốt, nhưng trong mùa mưa thì việc đốt rất khó khăn. Rồi thấy các hộ bên cạnh họ nộp rác cho tổ thu gom rác thì thấy rất tiện mà mỗi tháng chỉ mất khoảng mười mấy nghìn thôi mà mình không phải mất công đi vứt rác này kia nên họ tự nguyện tham gia. Nên tôi thấy quá trình sau khi mình thành lập tổ thu gom rác là dần dần chị em đã nhận thức tốt hơn nhiều người đăng ký tham gia hơn và thấy môi trường sạch sẽ hơn so với trước”.

Bà Trần Thị Phong, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk cho biết, để tham gia cùng với địa phương thực hiện tiêu chí số 17 về môi trường trong xây dựng nông thôn mới, các cấp hội đã đăng ký đảm nhiệm nhiều mô hình như: con đường hoa, con đường phụ nữ tự quản sáng – xanh – sạch – đẹp. Trong đó, mô hình tổ phụ nữ thu gom rác thải là mô hình tuy mới được triển khai nhưng đã có nhiều cơ sở hội đăng ký thực hiện. “Những nơi có mô hình thì chúng tôi thấy có sự thay đổi rất rõ rệt, chị em ý thức hơn trong việc không để rác lúc chưa có tổ thu gom rác đến hoặc là không vứt rác bừa bãi. Nên chúng tôi đánh giá rất cao, nhờ mô hình này mà ý thức của cộng đồng nói chung cũng được nâng lên và cũng có những trường hợp bà con cũng phản ánh. Ví dụ có hộ này hộ kia bỏ rác bừa bãi ra đường thì chính những người dân trong cộng đồng cũng đã bảo nhau là không nên làm như thế”.

Đến nay, tỉnh Đắk Lắk đã có 40 tổ phụ nữ thu gom rác thải được thành lập ở các thôn, xã và hoạt động có hiệu quả. Qua đó, không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho hội viên phụ nữ mà còn góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường sống sạch sẽ. Đồng thời, mô hình cũng là một nội dung để thực hiện có hiệu quả cuộc vận động xây dựng gia đình “5 không 3 sạch”, góp phần vào việc hoàn thành xây dựng nông thôn mới ở Đắk Lắk./.