Ặt ma mông lấh 25 c’moo, ha dợ vel Sê Đăng 2, chr’val Ea Sar, chr’hoong Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk cung căh ơy vêy điện. Xay bhrợ Dự án cấp điện vel bhươl tợơ lưới điện k’tiếc k’ruung, xoọc đâu đơn vị bhrợ têng xoọc pr’hân t’bhlầng pa ang điện lalăm Tết nguyên đán. Đhanuôr đhị đâu xoọc pr’hân hơnh déh t’pấh bh’rợ chr’nắp nâu. PV Đài TNVN ặt đhị Tây Nguyên vêy bha ar xrắ: “Đăk Lăk: Vel đha rựt đương điện ang âng k’tiếc k’ruung”.

         Lấh 25 c’moo, pr’ặt tr’mông pr’loọng đong a noo Tul cung cơnh k’ha riêng pr’loọng đong đhị vel Sê Đăng 2, chr’val Ea Sar, chr’hoong Ea Kar (tỉnh Đăk Lắk) lưm bấc râu k’đháp zr’nắh tu căh ơy  vêy điện ang. Bơơn Nhà nước zúp zooi zập c’moo  500 r’bhầu đồng zên dầu đoọng bắt ang, ha dợ căh ơy zập, câm óih căh cợ bắt nến đoọng ang lấh. Đăn đâu, lêy thợ điện ơy pa đhâng t’nol trúih c’lâng lâng glụ a ngọon chô tước vel. Lâng loom luônh đương rơơm, a noo Pul pa chắp tước bh’rợ r’lắp apêê bóng đèn pa ang, câl máy dziếu đác đoọng đươi dua lâng tưới t’nơơm chr’nóh.“Acu tước ặt ma mông  cóh đâu ơy đanh, tợơ c’moo 1991. Đhanuôr cóh đâu dzợ zr’nắh k’đháp bấc râu. Cắh vêy điện ang, muy đhâu  bắt, t’pếêh óih lâng nến a năm. Pr’loọng đong n’đô vêy ắc-quy nắc sạc cóh lơơng đơơng chô, zập bình 10 r’bhầu đồng ha dợ c’lâng lụ laach cơnh đâu zr’nắh pa bhlầng. Ha dang vêy điện ang đhanuôr bhui har căh dzợ cơnh. Pr’loọng đong n’đoo vêy giếng nắc câl máy dziếu đoọng tưới cà phê, a moọt lâng bhơi ravéh. Giếng quay tay nắc đoo ha dang vêy điệnnắc doó quay g’lếêh dzợ. Bhrợ a bóc xang dziếu đác k’rong đớc. Ha dang điện ang ơy vêy lalăm Noel nắc ting bhui har lấh mơ.”

       Cắh mặ zâng lâng pr’ặt tr’mông k’đháp đha rựt, k’năm k’pặt tu căh vêy điện ang, mơ 3 c’moo hay, pr’loọng đong t’coóh Ninh Trọng Chính m’jứah lâng 7 pr’loọng đong lơơng cóh vel Sê Đăng 2 ơy chroi k’rong zên k’nặ 100 ức đồng đoọng glụ diện ang chô tợơ vel Trung Hoà. N’đhơ nắc muy đươi dua pa ang a năm lâng đanh đanh nắc lêy ti vi, ha dợ zập c’xêê đong t’coóh chroót tợơ 250.000 tước 300.000 đồng zên điện. Dưr dal mơ đếêc nắc tu a ngoọn hạ thế lalấh dal, bh’nơơn căh liêm, zâng tải bấc nắc bil điện năng bấc. Xọoc đâu, lêy lưới điện k’tiếc k’ruung ơy chô tước m’pângvel bhươl, t’coóh Chính bhui har pa bhlầng, tu ơy k’nặ vêy điện ang tệêm ngăn lâng doó chroót bấc zên điện cơnh lalăm đếêc.“T’nol nắc ơy vêy, a ngọon nắc ơy glụ chô tước m’pâng vel. Nắc a zi k’rong zên câl ti vi, câl tủ lạnh đoọng đớc chr’na đh’nắh. Pazêng râu pr’đươi đươi dua điện nắc lêy câl đươi. Điện nắc râu lalua ta níh bhlầng lâng ma nuýh  bhrợ têng ha rêê đhuốch, đhơ đhơ râu cung zên đươi dua điện, cắm đớc a gọ vị điện tước đhâng chô đắh pa bhrợ nắc vêy a vị cha. Râu bơr nắc vêy điện ang bhrợ ma nuýh hêê cung ang liêm. Râu pêê nắc bơơn lêy xa nay thời sự.”

        T’coóh A Uak đh’nớc rau lơơng nắc Ama Tin- trưởng cr’noon Sê Đăng 2 đoọng năl, đhị đâu vêy 194 pr’loọng đong, k’nặ 1.000 cha nắc, zêng nắc acoon cóh Sê Đăng. Tợơ a hay tước nâu kêi, đhanuôr nắc đươi đhâu bắt pa ang đong xang. Pr’loọng đong n’đoo z’zăng nắc câl bình ắc-quy đoọng xợơng radio lâng lêy ti-vi. Tu căh vêy điện ang nắc zập bh’rợ tr’nêng, ặt tớt, đươi dua âng đhanuôr zêng lưm k’đháp k’ra, pa đăn lâng râu liêm choom âng khoa học kỹ thuật cung căh lấh, đợ pr’loọng đong đha rựt dzợ lấh 50%. Trưởng vel A Uak rơơm tin, ha y vêy điện lưới k’tiếc k’ruung, pr’ặt tr’mông âng đhanuôr vel Sê Đăng 2 nắc vêy bấc tr’xăl.“T’ngay nua vêy đoàn chr’val, chr’hoong lâng âng tỉnh mọot ooy đâu, apêê ban ngành vêy zập. Apêê mọot ooy đâu moon nắc apêê pa ang điện đoọng ha đhanuôr lalăm Tết. Râu rơơm đương tợơ pêê puôn zệt c’moo đâu, đhanuôr bhui har pa bhlầng. Ơy vêy điện ang nắc bơơn lêy ti-vi, ting pa choom cơnh bhrợ cha tợơ apêê; nắc cơnh bh’rợ chóh cà phê, chóh a moọt.”

       Ting cơnh Sở Công Thương tỉnh Đăk Lăk, t’nôm thầu đoọng điện ha đhanuôr Sê Đăng 2, chr’val Ea Sar, chr’hoong Ea Kar âng Dự án cấp điện ang vel  bhươl tợơ lưới điện âng k’tiếc k’ruung. Cr’nọo  bh’rợ nâu pazêng 2km c’lâng a ngoon trung áp, 5km c’lâng hạ áp lâng 2 trạm biến áp đoọng pa ang điện đoọng k’nặ 200 pr’loọng đong đhanuôr. N’đhơ bhrợ têng cóh đhr’năng pleng k’tiếc căh liêm, lưm boo đhí lâng k’đháp đhị a ngoọn z’lấh c’lâng bhlầng 29, ha dợ đhr’năng t’nôm thầu cung z’lấh mơ ta moon; moon đớc cóh c’xêê 12 nâu nắc bhrợ têng xang. Nâu đoo nắc muy cóh pazêng vel x’rịa m’jứah lâng pazêng 31 vel bhươl âng tỉnh Đăk Lăk bơơn đươi dua liêm choom tợơ dự án đơơng điện tước vel  bhươl tợơ lưới điện k’tiếc k’ruung cóh c’moo 2017.

        T’coóh Trần Văn Dũng-Phó Giám đốc Điện lực Ea Kar đoọng năl, tợơ bêl đong thầu bhrợ têng xang hệ thống lưới điện hạ áp, đơn vị nắc lêy bhrợ r’lắp hệ thống dáp lêy, zúp zooi đhanuôr pazêng a ngọon điện tợơ t’nooi glụ chô ooy đong, pr’hân pa ang điện đoọng ha đhanuôr.“Tợơ apêê dự án âng Nhà nước, Chính phủ tước nâu kêi, zr’lụ nâu xoọc cóh cr’chăl bhrợ têng xang đoọng pa ang điện đoọng ha đhanuôr. M’jứah lâng c’lâng xa nay nắc đoo nắc đăh Điện lực Ea Kar zi cung ra văng zâp c’lâng bh’rợ đoọng pa ang điện đấh loon; nắc lêy r’lắp hệ thống dáp lêy, zooi a ngoọn điện tợơ hệ thống dáp lêy tước pr’loọng đong âng đhanuôr. A zi nắc bhrợ têng lâng pa ang điện lalăm tết nguyên đán c’moo đâu đoọng ha đhanuôr.”

       Cắh đhệêng muy c’xêê dzợ nắc moọt c’moo t’mêê 2018, vel Sê Đăng 2, chr’val Ea Sar, chr’hoong Ea Kar, tỉnh Đăk Lăk bơơn đươi dua muy bh’rợ ga mắc chr’nắp, nắc đoo g’lúh tr’nợơp vêy điện lưới âng k’tiếc k’ruung. Nâu đoo nắc pr’đợơ chr’nắp bhlầng zooi đhanuôr pa dưr dal pr’ặt tr’mông, pa dưr kinh tế-xã hội, r’dợ z’lấh k’đháp đha rựt./.

Đắk Lắk: Buôn nghèo hóng điện quốc gia

                                                      PV VOV

Định cư hơn 25 năm, nhưng bà ocn ở buôn Sê Đăng2, xã Ea Sar, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk vẫn chưa có điện để dùng. Triển khai Dự án cấp điện nông thôn từ lưới điện quốc gia, hiện nay đơn vị thi công đang khẩn trương đẩy nhanh tiến độ để đóng điện trước Tết nguyên đán. Bà con ở đây đang háo hức chào đón sự kiện quan trọng này.

  Hơn 25 qua, cuộc sống gia đình anh Pul cũng như hàng trăm hộ ở buôn Sê Đăng 2, xã Ea Sar, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk gặp nhiều khó khăn vì chưa có điện. Được nhà nước hỗ trợ mỗi năm 500 nghìn tiền dầu để thắp sáng, nhưng có khi không đủ, phải đốt củi hoặc thắp nến. Gần đây, thấy thợ điện đã dựng cột dọc đường và đang kéo dây về buôn. Với tâm trạng háo hức, anh Pul nghĩ đã đến việc lắp các bóng đèn chiếu sáng, mua máy bơm nước sinh hoạt và để tưới cho cây trồng. “Tôi vào đây lâu rồi, từ năm 1991. Bà con ở đây còn khổ lắm. Không có điện gì hết, chỉ có đèn dầu, bếp lửa hoặc nến. Gia đình nào có bình ắc-quy thì sạc ở ngoài thôi, mỗi bình 10 nghìn nhưng đường lầy thế này thì rất là khổ. Nếu mà có điện thì bà con vui. Gia đình nào mà có giếng thì đưa ca-ma (máy bơm) xuống là để tưới trong vườn cà phê, hồ tiêu hoặc rau gì đó. Giếng quay tay đó nếu có điện thì mình không phải quay nữa. Mình mua cái bể rồi bơm nước lên. Nếu có điện trước Noel thì càng tốt”. 

Không có điện lưới quốc gia, cách đây 3 năm, gia đình ông Ninh Trọng Chính cùng 7 hộ khác trong buôn Sê Đăng 2 đã góp tiền gần 100 triệu đồng để kéo điện từ thôn Trung Hòa về. Dù chỉ sử dụng để thắp sáng và thỉnh thoảng xem ti vi, nhưng mỗi tháng gia đình ông Chính phải trả từ 250.000 đến 300.000 đồng tiền điện. Do đường dây hạ thế quá dài, chất lượng kém, chịu tải cao nên bị tổn thất điện năng quá nhiều. Hiện nay thấy lưới điện quốc gia đã về đến nửa buôn, ông Chính phấn khởi, vì sắp có nguồn điện ổn định và không phải trả tiền điện giá cao. “Cột thì có rồi, dây thì kéo được nửa buôn rồi. Tất nhiên là chúng tôi sẽ mua cái ti vi, mua cái tủ lạnh để thực phẩm thức ăn. Những đồ điện cần thiết thì phải mua. Điện là thực tế nhất đối với nhà nông, tưới tắm, sinh hoạt, cơm thì sáng ra cắm đó trưa đi làm về là có ăn; đó là thuận tiện cho nhà nông chúng tôi. Cái thứ hai là ánh sáng nó làm sáng sủa con người. Cái thứ ba là thông tin thời sự”.

  Ông A Uak (thường được gọi là Ama Tin) - Buôn trưởng buôn Sê Đăng 2 cho biết, ở đây có 194 hộ, gần 1.000 nhân khẩu, hầu hết là dân tộc Sê Đăng. Từ trước đến nay, bà con chủ yếu dùng dầu để thắp sáng. Gia đình nào có điều kiện hơn thì mua bình ắc-quy để nghe radio và xem ti vi nội địa. Vì không có điện nên mọi hoạt động sản xuất, sinh hoạt của bà con gặp nhiều khó khăn, việc tiếp thu các tiến bộ khoa học cũng hạn chế, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn trên 50%. Buôn trưởng A Uak tin tưởng rằng, sắp tới có điện lưới quốc gia, cuộc sống của bà con buôn Sê Đăng 2 chắc chắn có nhiều thay đổi. “Hôm trước có đoàn của xã, của huyện và của tỉnh vào đây, các ban ngành đầy đủ hết. Vào trong này nói với bà con là chúng tôi sẽ làm cho bà con xong không qua Tết, tức là sẽ có điện trước Tết cho bà con. Cầu mong mấy chục năm nay, bà con mừng lắm. Có điện thì thắp sáng rồi xem ti-vi, học theo người ta, thấy họ làm thế nào thì mình làm theo vậy thôi; ví dụ là trồng cà phê, trồng hồ tiêu”.

Theo sở Công thương tỉnh Đắk Lắk, gói thầu cấp điện cho buôn Sê Đăng2, xã Ea Sar, huyện Ea Kar thuộc Dự án cấp điện nông thôn từ lưới điện quốc gia. Công trình này gồm 2km đường dây trung áp, 5km đường dây hạ áp và 2 trạm biến áp để cấp điện cho gần 200 hộ. Mặc dù thi công trong điều kiện thời tiết không thuận lợi, gặp mưa bão và vướng đường dây đi qua Quốc lộ 29, nhưng tiến độ gói thầu vẫn vượt kế hoạch; dự kiến trong tháng 12 này sẽ hoàn thành. Đây là một trong những buôn cuối cùng trong tổng số 31 thôn-buôn của tỉnh Đắk Lắk được hưởng lợi từ dự án cấp điện nông thôn từ lưới điện quốc gia trong năm 2017. Ông Trần Văn Dũng – Phó giám đốc Điện lực Ea Kar cho biết, sau khi nhà thầu hoàn thành hệ thống lưới điện hạ áp, đơn vị sẽ tiến hành lắp hệ thống đo đếm, hỗ trợ bà con toàn bộ dây dẫn từ cột điện vào nhà, khẩn trương đóng điện. “Qua các dự án của Nhà nước, Chính phủ đến nay khu vực này đang trong giai đoạn hoàn thiện để cấp điện cho bà con. Cùng với chủ trương đó thì về phía Điện lực Ea Kar chúng tôi cũng chuẩn bị sẵn sàng các phương án cấp điện kịp thời; đó là lắp đặt hệ thống đo đếm, hỗ trợ đường dây từ hệ thống đo đếm vào từng hộ dân. Chúng tôi sẽ đáp ứng kịp thời trước tết nguyên đán năm nay cho bà con”. 

Chưa đầy một tháng nữa là bước sang năm mới 2018, buôn Sê Đăng 2, xã Ea Sar, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk sẽ đón nhận sự kiện rất có ý nghĩa, đó là lần đầu tiên có điện lưới quốc gia. Đây sẽ là điều kiện quan trọng giúp bà con cải thiện đời sống, phát triển kinh tế – xã hội, từng bước thoát nghèo./.