Prang c’moo trơ vâng lâng bh’rợ tr’câl tr’bhlêy, ril, pa gooh cr’liêng mắc ca, ha dợ pazêng bh’nơơn zr’lụ bhrợ têng mắc ca Như Ý âng a moó Tôn Nữ Ngọc Như pa câl nắc đhị dứp 5 tấn cr’liêng sấy, chr’năp mơ 1,5 tỷ đồng.  AmoÓ Như xay moon, pa câl cr’liên gmắc ca nâu kêi nắc vih muy bh’rợ zăng bấc. Prang chr’hoong Tuy Đức vêy k’zệt cơ sở bhrợ têng. Cơnh bhợ têng âng apêê pr’loọng đong mr’cơnh lâng bh’nơơn x’rạ nắc cr’liêng mắc ca sấy pay lơi m’pâng k’đoh. Bh’nơơn đhơ đha hum ha dợ muy rau a năm.

        A moó Như pa chắp xợơng, kiêng t’bhlầng pa câl nắc ta bhưah, t’bấc ma nuyh câl, coh đêếc pa ghit ooy ma nuyh t’cooh lâng p’niên k’tứi. Tợơ đếêc a moó chếêc ley cơnh bhrợ t’vaih sữa mắc ca. A moó Như cung căh bhr’nêy lêy bh’nơơn bh’rợ âng đay đhơ t’mêê nắc vêy bấc ngai câl đươi. “Xọoc tợơp a cu zệê m’bứi lâng đoọng ha pêê câl, xợơng cơnh ooy. Tr’nợơp nắc pa câl đoọng ha pêê pa căn vêy coon  k’tứi lalăm lâng vêy apêê xay moon liêm choom, câl bấc bhlầng. Mắc ca nắc đha hum yêm, sữa đha hum cơnh p’lêê pa gooh lâng nắc xăl tợơ cha đoọng âm. Ha dang p’lêê nắc p’niên k’tứi căh ơy vêy k’niêng, ma nuyh t’cooh t’ha  cung căh dzợ vêy k’niêng căh choom cha, ha dợ sữa nắc zập ngai zêng choom âm.”

       Đha hum âng sữa mắc ca nắc dzợ tự nhiên, yêm, bấc dinh dưỡng, liêm choom lâng ma nuyh t’cooh t’ha lâng p’niên k’tứi. Nắc ma nuyh câl lâng đươi dua bh’nơơn tợơ pazêng t’ngay tr’nợơp, pa căn Nguyễn Thị Loan ặt đhị vel 3, chr’val Đắk Buk So xay moon, c’la cu tợơ ơy âm sữa mắc ca lêy bh’nơơn liêm choom pa bhlầng, c’rơ liêm, n’căr bhrôông ang; apêê p’niên âm pa chô c’rơ liêm choom pa bhlầng. “A cu vêy 2 p’nong ca coon, p’niên t’ha nắc 5 c’moo lâng p’niên k’tứi nắc 2 c’moo. Tợơp c’moo a cu lêy apêê câl đoọng ca coon âm liêm choom nắc a cu cung chếêc câl đoọng ha pêê a châu âm. Zập t’ngay a cu câl mơ 2 lít lâng chr’năp 200 r’bhầu đồng đọong 2 a châu đươi dua lâng mị dic điêl cu. Apêê p’niên lâng a conh đoo kiêng âm bhlầng tu sữa mắc ca mát, đha hum, h’nghir lâng buôn âm. Apêê a châu cu âm sữa nâu lêy a chắc c’rơ liêm lâng pậ dal…”

        M’jưah lâng cà phê, a moọt, cao su lâng ngô, mắc ca nắc muy coh pazêng tơơm chr’noh bha lầng âng chr’hoong Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông. Prang chr’hoong Tuy Đức xoọc vêy 1.000ha mắc ca, coh đếêc vêy lâh 400ha xoọc ặt coh cr’chăl pa câl, đợ bh’nơơn ting c’moo lêy lâh 100 tấn p’lêê. Pazêng c’moo đăn đâu, bấc pr’loọng đong ơy bhrợ têng đong xưởng, câl máy móc, pr’đươi bhrợ têng liêm t’mêê bhlầng. Đhơ cơnh đếêc, apêê bh’nơơn k’nặ mr’cơnh cơnh, căh vêy đơơng chô bh’nơơn đơơng chr’năp lalay.

       Pa căn Phạm Thị Phượng, Trưởng phòng Nông nghiệp lâng Pa dưr pa xớc vel bhươl chr’hoong Tuy Đức xay moon, xoọc đâu zr’lụ bhrợ têng Như Ý âng a moó Như  bhrợ c’la ơy bhrợ têng liêm choom sữa mắc ca nắc rau c’leh liêm choom bhlầng. “Zr’lụ mắc ca Như Ý ơy bhrợ têng liêm choom sữa tợơ cr’liêng mắc ca. Đhơ lâng quy mô âng pr’loọng đong bhrợ têng ha dợ bh’nơơn bh’rợ chr’năp ga mắc lalay, t’vaih c’lâng lướt t’mêê đoọng ha vel đong. A zi xoọc xay moon đoọng ha UBND chr’hoong Tuy Đức đoọng zup zooi doanh nghiệp t’bhưah bhrợ teng, t’bhưah cr’nọo  bh’rợ đoọng đơơng chô bh’nơơn liêm dal cung cơnh chr’năp âng tơơm mắc ca đoọng ha vel đong./.”

Đắk Nông: Một phụ nữ chế biến thành công sữa mắc ca

                                             Tuấn Long

Huyện Tuy Đức là vùng sản xuất mắc ca lớn nhất tỉnh Đắk Nông, nhưng sản phẩm còn đơn điệu ở dạng hạt khô. Với mong muốn đa dạng hóa sản phẩm, nâng giá trị gia tăng, chị Tôn Nữ Ngọc Như, ở xã Đắk Búk So, huyện Tuy Đức đã nghiên cứu chế biến thành công sản phẩm sữa mắc ca từ hạt tươi, bước đầu được người tiêu dùng đánh giá cao.

Quanh năm tất bật với công việc mua, bán, bóc, sấy sản phẩm mắc ca, nhưng tổng sản lượng cơ sở chế biến mắc ca Như Ý của chị Tôn Nữ Ngọc Như bán ra chỉ dưới 5 tấn hạt sấy, trị giá khoảng 1,5 tỷ đồng. Chị Như chia sẻ, kinh doanh hạt mắc ca giờ đã trở thành một nghề tương đối phổ biến. Cả huyện Tuy Đức có hàng chục cơ sở sản xuất. Cách làm của các hộ giống hệt nhau và sản phẩm cuối cùng chỉ là hạt mắc ca sấy tách nửa vỏ. Sản phẩm tuy thơm ngon, nhưng đơn điệu.  

Chị Như suy nghĩ, muốn đẩy mạnh tiêu thụ thì phải mở rộng đối tượng khách hàng, trong đó chú trọng vào người già và trẻ em. Từ đó chị mày mò sản xuất ra sữa mắc ca. Chị Như khá bất ngờ vì sản phẩm dù mới mẻ nhưng được nhiều khách hàng  lựa chọn. "Bước đầu mình chỉ nấu quy mô nhỏ thôi và để khách hàng họ góp ý, đánh giá. Lúc đầu bán cho các bà mẹ có con nhỏ và được họ phản hồi khá tốt, họ mua nhiều lắm. Hương vi mắc ca thì thơm ngon, sữa mắc ca có mùi vị như quả sấy và chỉ là thay đổi từ ăn sang uống thôi. Nếu quả thì trẻ nhỏ chưa có răng, người lớn tuổi răng yếu không ăn được, nhưng là sữa thì đều sử dụng dễ dàng."

Hương vị sữa mắc ca rất tự nhiên, ngon ngậy, giàu dinh dưỡng, phù hợp với người già và trẻ nhỏ. Bà Nguyễn Thị Loan ở thôn 3, xã Đắk Búk So nhận xét: "Tôi có hai cháu nội, đứa lớn 5 tuổi và đứa sau 2 tuổi. Hồi đầu năm tôi thấy chị hàng xóm mua cho con uống tốt nên tôi tìm mua để cho các cháu tôi uống. Hàng ngày tôi mua khoảng 2 lít với giá 200 nghìn đồng về cho hai cháu sử dụng và cả vợ chồng tôi. Các cháu và ông xã rất thích vì sữa mắc ca mát, thơm, ngậy và dễ uống. Các cháu nội của tôi sử dụng sữa mắc ca thì thân thể phát triển cao lớn, khẻo mạnh... ."

  Cùng với cà phê, hồ tiêu, cao su và khoai lang, mắc ca là một trong những cây trồng chủ lực của huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông. Toàn huyện Tuy Đức hiện có 1.000 ha mắc ca, trong đó hơn 400 ha đang trong thời kỳ kinh doanh, sản lượng hàng năm ước đạt trên 100 tấn quả. Những năm gần đây, nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn xây dựng nhà xưởng, mua máy móc, dây chuyền hiện đại về chế biến mắc ca. Tuy nhiên, các sản phẩm thường na ná nhau, không mang tính đột phá. Bà Phạm Thị Phượng, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tuy Đức chia sẻ, hiện cơ sở sản Như Ý do chị Như làm chủ đã chế biến thành công sữa mắc ca là tín hiệu đáng mừng."Cơ sở mắc ca Như Ý đã chế biến thành công sữa từ hạt mắc ca. Dù với quy mô của gia đình nhưng sản phẩm này rất độc đáo, mở ra hướng đi cho địa phương. Chúng tôi đang tham mưu cho UBND huyện Tuy Đức để hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất, nhân rộng mô hình để áp dụng mang lại lợi nhuận cũng như giá trị của cây mắc ca cho địa phương." ./.