Vel Bhơ Hôồng, chr’val Sông Kôn, chr’hoong da ding ca coong Đông Giang ăt đhị truih c’lâng bha lâng  p’têêt apêê chr’hoong da ding ca coong tỉnh Quảng Nam cơnh lâng thành phố Đà Nẵng. Coh vel Bhơ Hôồng, apêê bh’nơơn taanh dzăc âng đha nuôr Cơ Tu bơơn t’mooi du lịch coh cr’loọng k’tiêc lâng k’tiêc  k’ruung n’lơơng năl tươc. Lâh  bh’rợ taanh dzăc, vel Bh’Hôồng dzợ vêy bâc pr’đơợ ooy pa dưr du lịch crâng đac, du lịch văn hóa vel bhươl.

Pa dưr đợ pr’đơợ k’rơ n’nâu, c’moo 2013, Vel du lịch vel bhươl Bh’hôồng bơơn bhrợ t’vaih lâng pa bhrợ cơnh lâng lâh 30 pr’loọng ting pâh. T’mooi tươc đâu bơơn năl bâc bh’rợ cơnh, bhiêc bhan cha ha roo t’mêê, pr’múa Tân tung da dă, bơơn pa choom taanh n’đooh a dooh, cha đợ ch’na âng đha nuôr Cơ Tu… T’cooh Bhling Bloó, K’đhơợng lêy bhrợ vel Du lịch vel bhươl Bh’hôồng, chr’val Sông Kôn, chr’hoong Đông Giang đoọng năl: Tơợ bêl vel du lịch moot bhrợ têng, đha nuôr vêy bh’rợ tr’nêng, vêy râu pa chô, pr’ăt tr’mông yêm têêm lâh. N’đhơ cơnh đêêc, 2 c’moo đâu, tu cr’đơơng âng pr’luh cr’ay Covid-19, vel văn hóa du lịch Bh’hôồng ngoop ngap t’mooi. Ting t’cooh Bhling Bloó, xooc đâu, pr’luh cr’ay Covid-19 bơơn ch’mêêt lêy, cơnh lâng râu zooi đoọng âng chính quyền vel đong, Tổ du lịch vel bhươl Bh’Hôồng xooc ra văng pa bhrợ cớ  đoọng đương hơnh t’mooi la ay:“Cr’chăl ha nua, đha nuôr zi công đươi vêy du lịch n’nâu, vêy tmooi tươc la lêy, vêy pa chô m’bứi zên, pr’ăt tr’mông doó lâh zr’năh k’đhap. N’jưah bhrợ ha rêê, n’jưah bhrợ du lịch. Bh’rợ coh 7 dịch vụ năc 190 pr’loọng đha nuôr, trực tiếp 30 pr’loọng ting pâh. Tu pr’luh cr’ay tu cơnh đêêc t’mooi căh vêy, đha nuôr năc rach lươt crâng ca coong t’bơơn t’mông. Zr’năh k’đhap cơnh đêêc, n’đhang xooc đâu coh đâu công t’bhlâng bhrợ, pa choom ba booch xa xul đoọng đương hơnh t’mooi.”

Đoọng pa dưr cớ apêê bh’rợ du lịch, apêê coh Tổ du lịch vel bhươl Bh’Hôồng tr’pac bh’rợ, ngai năc príh doó Moong, ra gah bh’nêch, pa chăm đong ting cơnh âng đha nuôr Cơ Tu…; apêê a mế, a dich năc ra văng đợ avị hor, cuôt, bhơi r’veh… đoọng ha t’mooi. T’cooh Arất Trung, Phó Chủ tịch  UBND chr’val Sông Kôn, chr’hoong Đông Giang, đọong năl, vel đong âi bhrợ pa hop đha nuôr, ra văng ha bh’rợ hơnh t’mooi, đh’rưah lâng bhrợ p’xoọng 1bơr lớp pa choom taanh dzăc, taanh c’lăng, z’hai k’đhơợng bhrợ du lịch vel bhươl… đoọng đha nuôr ha dưr dal z’hai bh’rợ tr’nêng du lịch vel bhươl.“Azi pa chung Ban K’đhơợng bhrợ đoọng pa dưr cớ apêê bh’rợ du lịch, k’rong ooy t’mooi coh k’tiêc hêê. K’đươi đha nuôr năc t’bhlâng pa choom lêy cớ lâng bhrợ t’bhưa apêê bh’rợ dịch vụ, ra văng bhrợ t’vaih muy c’bhuh taanh dzăc, taanh clăng đoọng bhrợ t’bhưah bh’rợ du lịch, bhrợ t’vaih bh’rợ ha đha nuôr. A zi bhrợ t’vaih lơp pa choom đoọng k’gooh đoọng apêê a đhi prá P’rá Anh, pa choom đoọng ooy uh zêệ, z’hai pa xay moon pa căh lâng t’mooi, bhrợ t’bhưah apêê bh’rợ lươt hoọm toọm đac đoọng t’mooi lươt la lêy, toọm đac puih.”

L’lăm a hay, zâp c’moo, vel du lịch Bh’hôồng hơnh lâh 2 r’bhâu chu t’mooi tươc la lêy, bơơn năl lâng đhêy ăt. Đhị đêêc căh muy zư đơc đợ c’leh văn hóa ty đanh liêm pr’hay âng đha nuôr Cơ Tu năc dzợ đơơng chô bh’nơơn bơơn zên yêm têêm ha đha nuôr. T’cooh A Vô Tô Phương, Chủ tịch UBND chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl: Bhrợ t’vaih cớ bh’rợ du lịch, râu tr’nơơp năc choom k’đhơợng nhâm râu yêm têêm  ha đha nuôr lâng t’mooi coh pr’luh cr’ay Covid-19. Tu cơnh đêêc, chr’hoong k’đươi apêê đhị du lịch vel bhươl ha dang vêy t’mooi tươc la lêy năc choom xay moon đhị công ty du lịch đoọng bơơn năl xa nay, c’lâng bh’rợ lươt chô:“Chr’hoong ch’mêêt lêy ooy apêê Nghị quyết âng Chính phủ, Nghị quyết 45 âng HĐND tỉnh đoọng xay bhrợ zr’năh k’đhap ha đha nuôr. Đhị pr’ăt tr’mông âng đha nuôr pa chô tơợ bhrợ du lịch vel bhươl pa bhlâng liêm tu cr’đơơng âng pr’luh cr’ay tu cơnh đêêc zr’năh k’đhap, k’dâng lêy năc choom dzang bhrợ bh’rợ râu lơơng. Coh cr’chăl tươc, du lịch rach pa bhrợ cớ, a zi zooi đoọng ha dha nuôr ng’cơnh p’too moon, k’đhơợng xay zr’lụ du lịch. Vel đong pa zum lâng apêê tour, Sở Du lịch apêê đoo zooi đoọng cớ.”

Tỉnh Quảng Nam xooc vêy 35 đhị du lịch crâng đac, du lịch vel bhươl coh zr’lụ vel bhươl da ding ca coong. T’cooh Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, tỉnh âi k’đhơợng xay apêê ngành chức năng zooi đào tạo, bồi dưỡng c’bhuh ma nưih pa bhrợ, zooi apêê đơn vị kinh doanh du lịch dưr pa dưr cớ apêê đhị tươc yêm têêm, xơợng đươi liêm apêê bh’rợ zêl lâng cha groong pr’luh.“T’ngay 15/11 c’moo 2021, tỉnh Quảng Nam tơơp bhrợ t’pâh t’mooi du lịch. A zi p’rơơm năc bêl t’mooi du lịch k’tiêc k’ruung tươc Quảng Nam năc zooi đoong z’lâh zr’năh k’đhap. Lâng acu pa chăp, cơnh lâng bhrợ têng lưch loom vêy râu t’mêê âng apêê vel du lịch coh da ding ca coong âng tỉnh Quảng Nam vêy bơơn pa dưr nhâm mâng lâng k’rơ lâh, pa bhlâng năc vel du lịch vel bhươl./.”

Đồng bào Cơ Tu khôi phục làng nghề Du lich cộng đồng

                       PV Tuyết Lê- VOV miền Trung

       Thời gian qua, hoạt động du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái đã giúp người dân các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam có việc làm, tăng thu nhập. Tuy nhiên, 2 năm nay do dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, các điểm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng ở miền núi tỉnh Quảng Nam vắng bóng khách du lịch, khiến cuộc sống bà con nơi đây gặp nhiều khó khăn. Hiện nay, dịch bệnh Covid-19 đã được kiểm soát, các huyện miền núi tỉnh này đang chuẩn bị kích hoạt các hoạt động du lịch, đón khách tham quan trở lại.

        Làng Bhơ Hôồng, xã Sông Kôn, huyện miền núi Đông Giang nằm trên tuyến đường chính nối các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam với thành phố Đà Nẵng. Ở làng Bhơ Hôồng, các sản phẩm mây tre đan của bà con Cơ Tu được khách du lịch trong và ngoài nước biết đến. Ngoài nghề đan lát, làng Bhơ Hôồng còn có nhiều tiềm năng về phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa cộng đồng.

Phát huy những tiềm năng, thế mạnh này, năm 2013, Làng du lịch cộng đồng Bhơ Hôồng được thành lập và đi vào hoạt động với hơn 30 hộ tham gia. Du khách đến đây được trải nghiệm nhiều hoạt động như, lễ hội mừng lúa mới, điệu múa Tung tung, Za ză, trải nghiệm nghề dệt thổ cẩm, đan lát, thưởng thức ẩm thực truyền thống của đồng bào Cơ Tu…Ông Bhlhing Blóo, Quản lý điều hành làng Du lịch cộng đồng BHôồng, xã Sông Kôn, huyện Đông Giang, cho biết: Từ khi làng du lịch đi vào hoạt động, bà con có việc làm, tăng thu nhập, cuộc sống ổn định hơn. Tuy nhiên, 2 năm nay, do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, làng văn hóa du lịch BHôồng vắng bóng du khách. Theo ông Bhlhing Blóo,  hiện nay, dịch bệnh Covid-19 được kiểm soát, với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, Tổ Du lịch cộng đồng BHôồng đang chuẩn bị hoạt động trở lại để đón khách tham quan.“Thời gian vừa qua, nhân dân chúng  tôi cũng nhờ trong du lịch này, có khách đến thu nhập ít chút cuộc sống đỡ bớt khó khăn. Vừa làm nương rẫy, vừa làm du lịch. Hoạt động trong 7 dịch vụ là 190 hộ dân, trực tiếp 30 hộ và một vài hộ khác. Do dịch cho nên khách không có nên dân lại chuyển qua đi núi đi rừng kiếm sống.  Khó khăn như vậy nhưng hiện nay dân ở đây vẫn tiếp tục làm, hát hò giao duyên đào tạo lại để đón khách.”

        Để kích hoạt các hoạt động du lịch, các thành viên trong Tổ du lịch cộng đồng BHôồng phân chia nhau, người thì dọn dẹp nhà Moong, lau chùi giường, bày trí  phòng ở theo đúng truyền thống của đồng bào Cơ Tu…; các bà, các mẹ thì chuẩn bị những món ăn truyền thống như: cơm lam, bánh sừng trâu, rau rừng… để phục vụ du khách. Ông A Rất Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Sông Kôn, huyện Đông Giang, cho biết: địa phương đã tổ chức họp dân, chuẩn bị sẵn sàng cho việc đón khách du lịch, đồng thời, mở thêm 1 số lớp dạy nghề đan lát, dệt thổ cẩm, kỹ năng quản lý hoạt động du lịch cộng đồng…để bà con nâng cao kỹ năng hoạt động du lịch cộng đồng. “Chúng tôi hợp Ban quản lý để kích hoạt các hoạt động du lịch, tập trung vào khách nội địa. Yêu cầu bà con tiếp tục tập duyệt lại và mở rộng các dịch vụ, chuẩn bị thành lập một tổ đan lát, dệt thổ cẩm để mở rộng hoạt động du lịch, tạo việc làm cho bà con. Chúng tôi mở lớp miễn phí để các em học tiếng Anh, tập huấn về nấu ăn, kỹ năng hướng dẫn, mở rộng các hoạt động đi tắm thác suối cho khách tham quan, suối nước nóng.”

       Trước đây, mỗi năm, làng du lịch Bhơ Hôồng đón hơn 2 ngàn lượt khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm và lưu trú. Nơi đây không chỉ lưu giữ những nét văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào Cơ Tu mà còn mang lại thu nhập ổn định cho bà con. Ông A Vô Tô Phương, Chủ tịch UBND huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: Mở lại hoạt động du lịch, điều đầu tiên là phải đảm bảo an toàn cho người dân và du khách trong dịch bệnh Covi-19. Vì vậy, huyện yêu cầu các điểm du lịch cộng đồng nếu có khách đến tham quan phải đăng kí qua công ty du lịch để nắm được thông tin, lịch trình di chuyển. “Huyện căn cứ vào các Nghị quyết của Chính phủ, Nghị quyết 45 của HĐND tỉnh để giải quyết khó khăn cho bà con. Trước đời đời sống của bà thu nhập từ làm du lịch cộng đồng rất tốt do ảnh hưởng dịch nên bà con khó khăn, hầu như phải chuyển sang lao động khác. Trong thời gian tới, du lịch hoạt động trở lại, chúng tôi hỗ trợ cho bà con cách vận hành, điều hành khu du lịch. Địa phương phối hợp với các tour, Sở du lịch người ta hỗ trợ thêm.”

         Tỉnh Quảng Nam hiện có 35 điểm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng ở khu vực nông thôn, miền núi. Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết: Tỉnh đã chỉ đạo các ngành chức năng hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, giúp các đơn vị kinh doanh du lich phục hồi và duy trì hoạt động kinh doanh trong tình hình mới. Bên cạnh đó, khôi phục các điểm đến an toàn, tuân thủ nghiêm các quy trình phòng, chống dịch.“Ngày 15/11 năm 2021, tỉnh Quảng Nam thí điểm đón khách du lịch. Chúng tôi hy vọng là khi khách du lịch nước ngoài đến Quảng Nam thì chắc chắn hỗ trợ qua khó khăn. Và tôi nghĩ rằng với phục vụ nhiệt tình và cái mới lạ của các làng du lịch trên vùng núi cao của tỉnh Quảng Nam sẽ được phát triển  bền vững và mạnh mẽ hơn, đặc biệt là làng du lịch cộng đồng./.”