Lâng cr’noọ bh’rợ t’bhlâng zi’lấh zr’nắh k’đhạp, pân k’noọ pân bhrợ, Vàng A Lai, đha’đhâm acoon cóh Mông, cóh vel Sin Suối Hồ, chr’val Sin Suối Hồ, chr’hoong Phong Thổ, tỉnh Lai Châu nắc ơy k’đơơng a’cọ đắh bhrợ têng c’roọl bh’năn, zâp c’moo pa chô k’ha riêng ực đồng lâng dưr váih điển hình đoọng ha đhanuôr cóh zr’lụ lêy pachoom bhrợ.

N’niên c’moo 1984, hân đhơ cơnh đêếc, Vàng A Lai, cóh vel Sin Suối Hồ nắc ơy bấc ngai cóh zr’lụ năl tước tu râu bhriêl ta’bách, liêm choom, zay ta’níh đắh padưr pa’xớc bh’rợ tr’nêng. Đhị k’tiếc bhươn bhứah k’dâng 4.000 mét vuông, anoo nắc ơy đoọng bhrợ padưr c’roọl bh’năn liêm choom, k’rong zên băn a’ọc lêệ lâng a’tứch p’lóh cóh bha’đưn đoọng lêy pay zâp pr’đươi nông nghiệp bhrợ ch’na đh’nắh. Ting lêy zâp c’moo anoo pa’câl 2 ruúh, k’dâng 4 tấn a’ọc lâng 1 tấn a’tứch lêệ, pachô lấh 300 ực đồng. Lơi jợ đợ mơ zên pa’glúh pa’câl l’lăm, pr’loọng đông dzợ pachô k’dâng 150 ực đồng.

Vàng A Lai đoọng năl, bêl k’noọ lêy băn bhrợ, anoo nắc ơy pấh pachoom bấc ooy lớp pachoom cóh vel đông bhrợ têng, cung cơnh t’bhlâng chấc lêy năl ooy bha ar pa’tơ đắh bhiệc băn a’ọc a’tứch. G’lúh tr’nơợp anoo nắc băn mơ 3 p’nong a’ọc căn lâng k’zệt p’nong a’tứch đoọng âng đơơng m’ma, xang nặc anoo padưr t’bấc tước k’zệt p’nong a’ọc a’căn lâng k’ha riêng a’tứch l’lạch đoọng zâp m’ma: “Tơợ c’moo 2005 kinh tế pr’loọng đông zi zr’nắh k’đhạp bhlâng, bhrợ ha’roo, bhrợ a’bhoo đoọng cha. Tước c’moo 2011-2012 pr’loọng đông zi nắc tơợp b’băn a’ọc, a’tứch, pachô zăng bấc. xoọc đâu chóh t’nơơn lan, a’bhoo, ha’roo, pachô zên cung z’zăng lấh mơ. Zên đoọng đươi dua cóh pr’loọng đông nắc cung têêm ngăn, doọ dzợ đha’rứt cơnh l’lăm ahay.”

Đh’rứah lag baă a’ọc, padưr pa’xớc a’tứch a’đha, pr’loọng đông nắc k’rong ooy bhiệc chóh t’nơơm lan, mưy râu pô đơơng chô bh’nơơn liêm dal đoọng ha đhanuôr cóh đâu. Tu liêm glặp lâng plêệng k’tiếc nắc pô lan đhị vel đông padưr pa’xớc liêm choom, dưr váih thương hiệu pô lan Sin Suối Hồ, tu râu laliêm ha dơợ cắh ha đhị vêy váih. Zâp c’moo moot g’lúh Tết Nguyên đán, pr’loọng đông anoo pa câl ooy thị trường k’noọ 100 chậu pô lan, pachô lấh 300 ực đồng.

Lâng bh’rợ c’roọl bh’năn pazưm, zaâ c’moo pr’loọng đông Vàng A Lai nắc pachô k’dâng 500 ực đồng lâng nắc dưr váih điển hình bhrợ têng cha choom cóh vel đông. Bh’rợ bhrợ têng cha âng anoo nắc dưr váih đhị lướt lêy chi’ớh âng bấc c’bhúh đhanuôr âng chính quyền vel đông bhrợ têng. Bấc pr’loọng đhanuôr cóh vel đông lâng cóh zr’lụ nắc ơy lêy bhrợ pachoom cơnh bh’rợ nâu đoọng lêy bhrợ ooy bh’rợ âng pr’loọng đông lâng nắc ơy dưr zi’lấh đha’rứt, bhrợ cha k’van. Anoo Vàng A Tủa, vel Sin Suối Hồ, chr’val Sin Suối Hồ, chr’hoong Phong Thổ moon: “Cóh vel đông adêy Lai nắc c’moo n’đoo cung pa’câl bấc pô lan. Ooy đắh padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung lâng đắh chóh pô lan nắc đông adêy Lai taluôn k’đơơng a’cọ lâng vêy kinh nghiệm chóh pô lan liêm choom. Cóh vel đông cung bấc đông lêy lướt ooy đông adêy đoọng ta’moóh pachoom chóh pô lan ha cơnh liêm choom.”

Cắh mưy bhrợ têng cha choom, anoo Vàng A Lai dzợ nặc tấm gương liêm chr’nắp ooy zâp đắh bh’rợ tr’nêng cóh vel đông, chr’val. Lâng bh’rợ kinh tế lâng loom luônh tu đhanuôr âng đay, anoo nắc ơy bơơn zâp cấp, zâp ngành cóh vel đông lêy moon lâng vêy bấc k’zệt giấy khen, bằng khen lâng bơơn đhanuôr cóh vel đông chắp kiêng. T’coóh Vang A Chỉnh, trưởng vel Sin Suối Hồ, chr’val Sin Suối Hồ, chr’hoong Phong Thổ đoọng năl: “Bêl l’lăm ahay pr’loọng đông Lai zr’nắh k’đhạp bhlâng, hân đhơ cơnh đêếc, nắc cung t’bhlâng, bhriêl ta’bách, băn a’ọc pa’câl bấc. Lai nắc dzợ vêy kinh nghiệm, đhr’năng bh’rợ chóh t’nơơm pô lan, zư lêy liêm choom. Acu xoọc xay moon đhanuôr cóh vel nắc lêy ta’moóh, pachoom bhrợ têng ting cơnh anoo Lai”./.

Chàng trai dân tộc Mông làm giàu từ bản

                                         (Khắc Kiên)
        Với nghị lực và quyết tâm vượt khó, dám nghĩ dám làm, Vàng A Lai - chàng trai dân tộc Mông, ở bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu đã đi đầu trong phát triển kinh tế, làm giàu từ mô hình gia trại, mỗi năm thu hàng trăm triệu đồng và trở thành điển hình cho bà con trong vùng học tập, làm theo.

      Sinh năm 1984, nhưng Vàng A Lai, ở bản Sin Suối Hồ được rất nhiều người trong vùng biết đến bởi sự năng động, sáng tạo và tháo vát trong phát triển kinh tế. Trên diện tích vườn nhà rộng khoảng 4.000 mét vuông, anh đã bố trí xây dựng chuồng trại hợp lý, đầu tư vốn chăn nuôi lợn thịt "cắp nách" và gà thả đồi để tận dụng các nguồn phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn. Bình quân mỗi năm anh xuất bán hai lứa, khoảng 4 tấn lợn hơi và 1 tấn gà thịt, thu về trên 300 triệu đồng. Trừ chi phí các khoản, gia đình còn lãi khoảng 150 triệu đồng. 

      Vàng A Lai cho biết, trước khi bắt tay vào chăn nuôi, anh đã tham gia nhiều lớp tập huấn do địa phương tổ chức, cũng như tích cực tìm hiểu qua sách báo về kỹ thuật chăn nuôi lợn, gà. Ban đầu anh chỉ nuôi 3 con lợn nái và vài chục gà mái để tự cung tự cấp con giống, sau đó, anh nhân lên hàng chục con lợn mẹ và hàng trăm gà đẻ khác để tự sản về giống: “Từ năm 2005 kinh tế gia đình tôi rất là nghèo, làm lúa, làm ngô để ăn thôi. Đến năm 2011 - 2012 gia đình tôi bắt đầu chăn nuôi lợn, gà, thu nhập khá hơn một chút. Bây giờ trồng địa lan, cây ngô, cây lúa tôi vẫn làm, thu nhập kinh tế nó khá hơn hẳn trước. Tiền nong để tiêu trong gia đình thì tôi cũng ổn định, không nghèo như thời xưa nữa.”     
      Cùng với chăn nuôi lợn, phát triển đàn gia cầm, gia đình đầu tư vào trồng Địa Lan, một loại hoa đang đem lại thu nhập cao cho bà con nơi đây. Do phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng nên Địa Lan tại bản phát triển tốt và trở thành "thương hiệu" địa lan Sin Suối Hồ, bởi vẻ đẹp độc đáo mà không nơi nào có được. Mỗi năm vào dịp tết Nguyên đán, gia đình anh bán ra thị trường gần 100 chậu địa lan, thu về trên 300 triệu đồng. 
      Với mô hình trang trại tổng hợp, mỗi năm gia đình Vàng A Lai thu về khoảng 500 triệu đồng và đã trở thành điển hình làm kinh tế giỏi ở địa phương. Mô hình kinh tế của anh đã trở thành điểm tham quan của nhiều đoàn nông dân do chính quyền địa phương tổ chức. Nhiều hộ nông dân trong bản và trong vùng đã học tập mô hình này để áp dụng vào làm kinh tế của gia đình và đã vươn lên thoát nghèo, làm giàu. Anh Vàng A Tủa, bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, Phong Thổ nói: “Trong bản nhà chú Lai là năm nào cũng bán được nhiều địa lan nhất. Về phát triển kinh tế và về trồng địa lan là nhà chú Lai luôn luôn đi đầu và có kinh nghiệm trồng địa lan tốt. Ở trong bản mình cũng nhiều nhà lên nhà chú lai học tập để về trồng địa lan của gia đình.”

      Không chỉ làm kinh tế giỏi, anh Vàng A Lai còn là tấm gương tiêu biểu trong mọi hoạt động, phong trào của bản, của xã. Với mô hình kinh tế và tấm lòng vì cộng đồng của mình, anh đã được các cấp, các ngành ở địa phương ghi nhận với hàng chục giấy khen, bằng khen và được người dân trong bản, trong vùng tin yêu. Ông Vàng A Chỉnh, Trưởng bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, Phong Thổ cho biết: “Trước gia đình Lai rất là nghèo, nhưng nó cũng cố gắng, nhưng rất có đầu óc, rất giỏi, nuôi lợn lớn rất nhanh và bán được rất nhiều. Lai còn có kinh nghiệm, năng lực tốt trồng cây địa lan, chăm sóc rất tốt. Mình đang tuyên truyền cho bà con trong bản là phải làm theo như Lai”./.