Cr’chăl đâu, bêl p’răng k’rịa dưr váih k’rơ bấc đhị ĐBSCL bhrợ bhiệc bhrợ têng ha’roo lưm bấc zr’nắh k’đhạp, bấc vel đông cóh zr’lụ t’mêê nắc lêy xăl chóh tơơm chr’nóh liêm choom lấh đoọng liêm glặp lâng zr’lụ tr’xăl plêệng k’tiếc. lalua lêy, bhiệc xăl tơơm chr’nóh nắc bơơn bấc đhanuôr cóh đâu lêy bhrợ tơợ đenh đhị zâp zr’lụ chóh ha’roo cắh liêm choom lâng bhiệc xăl chóh nâu ơy âng đơơng ha pêê bơơn bhrợ bấc lấh mơ lâng bhiệc chóh ha’roo.

T’coóh Tô Chí Thâm, ắt đhị vel Phú Quới, chr’val Đông Thạnh, chr’hoong Châu Thành, thành viên HTX nông nghiệp Thanh Phước đoọng năl, bêl ahay t’coóh vêy 6 r’bhâu mét vuông k’tiếc chóh ha’roo, xang nặc chóh nhãn hân đhơ cơnh đêếc nắc âng đơơng thu nhập cung cahứ ha mơ bấc. cr’chăl đâu 6 c’moo t’coóh lơi jợ bhươn nhãn, xăl chóh chanh cắh ma cr’liêng. Tơợp tơợ chanh váih p’lêê tước đâu, zâp c’moo t’coóh pachô k’ha riêng ực đồng:

Vêy t’nơơm chanh nâu nắc t’bil ha ul pa’xiêr đha’rứt liêm choom, pa’câl liêm dal, têêm ngăn, tơợ bhiệc nâu đhanuôr zi nắc vêy choo zi’lấh đha’rứt. 6 r’bhâu mét vuông nâu, chanh cắh ma cr’liêng vêy đoo chóh 6 c’moo, vêy đoo chóh 3 c’moo. Zâp c’moo chóh bhrợ lơi jợ đợ mơ zên pa’glúh câl l’lăm nắc cung pachô 400 ực đồng. tơợ đêếc, pr’loọng đông têêm ngăn lấh.

Cắh mưy t’coóh Tô Chí Thâm, lấh 80 xã viên cóh HTX nông nghiệp Thạnh Phước zêng vêy pachô zên tơợ 2, 3 ha’riêng ực đồng tước 1 tỷ đồng zâp c’moo tơợ bhiệc chóh chanh cắh ma cr’liêng. T’coóh Nguyễn Văn Chiến, GĐ HTX nâu đoọng năl, cr’chăl đâu lấh 10 c’moo, t’coóh nắc manứih tr’nơợp âng đơơng chanh cắh ma cr’liêng nâu chóh đhị k’tiếc nâu. Lêy chóh bhrợ liêm choom đhị k’tiếc nâu, đơơng chô bh’nơơn đấh bấc, đợ t’tưn t’coóh chóh bhrợ pậ bhứah lấh mơ, bhrợ padưr HTX nông nghiệp lâng bhrợ têng liêm choom, tơợ bhiệc bhrợ têng tước câl pay xang nặc đươi dua chanh cắh ma cr’liêng. Hadang bêl ahay chanh cắh ma cr’liêng mưy đươi dua cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung nắc xoọc đâu ơy đơơng pa’câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng:

Đầu mối câl pay, xang nặc bao tiêu bh’nơơn pr’đươi đoọng ha xã viên. Hadang chóh chanh nắc vêy hợp đồng câl pay luôn đoọng ha xã viên k’rêệm loom chóh bhrợ, xang nặc bhrợ bh’rợ VietGap, GlobalGap, xang nặc acu đóng đoọng ha zâp k’tiếc k’ruung cơnh Trung Đông, acu cung ơy lướt moót thị trường Châu Âu.

Ting cơnh t’coóh Lê Văn Đời-PGĐ sở nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl tỉnh Hậu Giang moon, ooy cr’chăl hanua, cr’chăl bhiệc zooi zúp zâp pr’loongj đông đhanuôr cóh đâu đươi bhrợ bh’rợ liêm choom chóh chanh cắh ma cr’liêng ting cơnh chuẩn Vietgap, GlobalGap, ngành nông nghiệp tỉnh cung ơy lêy bhrợ zâp bhr’dzang bh’rợ đoọng xoọc đâu k’noọ 3 c’moo, HTX nông nghiệp Thạnh Phước bơơn Cục sở hữu trí tuệ đoọng chứng nhận nhãn hiệu Chanh cắh ma cr’liêng Hậu Giang. Nâu đoo nắc đợ râu liêm chr’nắp đoọng chanh cắh váih cr’liêng cóh zr’lụ k’tiếc nâu dzoọng liêm nhâm đhị thị trường cr’loọng k’tiếc k’ruung cóh cóh lơơng. Xoọc đâu Châu Thành vêy k’noọ 800ha chóh chanh cắh váih cr’liêng. Zâp t’ngay cóh đâu vêy lấh 40 tấn chanh bơơn HTX Nông nghiệp Thạnh Phước lâng zâp đầu mối n’lơơng câl pay đhị zâp chợ, siêu thị lâng pa’glúh pa’câl cóh k’tiếc k’ruung lơơng, hân đhơ cơnh đêếc cung cắh zâp:

HTX nắc t’bhlâng bhrợ ha cơnh đoọng ooy cr’chăl bhrợ têng ahêê n’jứah k’míah n’jứah bơơn k’míah zên lâng âng đơơng bh’nơơn bấc lấh, nắc đoo bhiệc ahêê lêy đươi bhrợ cơnh khoa học kỹ thuật ooy bhiệc bhrợ têng lâng cr’chăl nâu nắc đoọng têêm ngăn chất lượng bh’nơơn pr’đươi âng hêê, HTX lâng zâp xã viên hêê cắh ha mơ đhêy zư nhâm mâng nhãn hiệu âng đay lâng chất lượng bh’nơơn pr’đươi âng đay, vêy cơnh đêếc nắc vêy choom pr’đơợ padưr pa’xớc bhứah liêm lấh âng HTX hêê padưr zr’lụ pr’đươi.

Xoọc bêl bấc pr’đươi nông sản cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung xoọc u’xưa bấc pr’đươi pa’câl nắc p’lêê chanh cắh váih cr’liêng đhị tỉnh Hậu Giang âng đơơng bhui har đoọng ha bấc pr’loọng đông đhanuôr cóh đâu. lâng g’lúh tr’nơợp pa’glúh pa’câl cắh têêm ngăn, zên pa’câl vêy bấc bấc lấh mơ, chanh cắh váih cr’liêng bơơn ta lêy nắc râu tơơm chr’nóh liêm chr’nắp lâng bấc apêê chóh bhrợ cóh zâp vel đông cóh tỉnh. Tơợ t’nơơm chanh cắh váih cr’liêng cóh Hậu Giang đoọng lêy,ooy đhr’năng tr’xăl plêệng k’tiếc cơnh xoọc đâu bấc đhanuôr cóh ĐBSCL xoỌc lêy cha’mêết xăl bhrợ liêm choom lêy pazưm bhrợ lâng thị trường, nắc lấh mơ bhiệc năl gít chóh tơơm chr’nóh hâu, nắc lêy cha’mêết bêl xang bơơn bhrợ lêy pa’câl ha cóh./.

NÔNG DÂN HẬU GIANG VỚI MÔ HÌNH TRỒNG CHANH KHÔNG HẠT CHO THU NHẬP CAO

Thời gian gần đây, khi hạn mặn diễn ra gay gắt tại ĐBSCL khiến việc canh tác lúa gặp nhiều khó khăn, nhiều địa phương trong vùng mới tính chuyện chuyển đổi cơ câu cây trồng để thích nghi với biến đổi khí hậu. Thật ra, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng đã được nhiều  nông dân nơi đây thực hiện từ lâu tại các vùng trồng lúa kém hiệu quả và việc chuyển đổi này đã mang lại cho họ mức thu nhập cao gấp nhiều lân so với trồng lúa.

            Ông Tô Chí Thâm, ngụ ấp Phú Quới xã Đông Thạnh, huyện Châu Thành, thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Phước cho biết: Trước đây ông có 6 ngàn mét vuông đất trồng lúa, rồi sau đó trồng nhãn nhưng cho thu nhập rất bấp bênh. Cách nay 6 năm ông phá bỏ vườn nhãn, chuyển qua trồng chanh không hạt. Kể từ khi chanh cho trái đến nay, mỗi năm ông thu về hàng trăm triệu đồng.

 “ Có cây chanh này thì xóa đói giảm nghèo rất tốt bởi năng suất nó cao, giá cả cũng tương đối ổn định, từ chỗ đó nông dân chúng tôi mới thoát nghèo được. Sáu ngàn mét vuông này , chanh không hạt có cái trồng 6 năm, có cái trồng 3 năm, thì mỗi năm trừ chi phí rồi gia đình lời khoảng 400 triệu đồng. Từ đó gia đình rất ổn định”.

Không riêng gì ông Tô Chí Thâm, mà hơn 80 xã viên trong Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Phước đều có thu nhập từ vài trăm triệu đồng đến hơn 1 tỷ đồng mỗi năm từ cây chanh không hạt. Mức thu nhập này cao gấp hàng chục lần so với trồng lúa trước đây  Ông Nguyễn Văn Chiến- Giám đốc Hợp tác xã này cho biết: Cách nay hơn 10 năm, ông là người đầu tiên đem cây chanh không hạt về vùng đất này trồng. Thấy cây thích nghi với thổ nhưỡng nơi đây, lại mau cho trái nên ông nhân giống cung cấp cho người dân trong vùng cùng trồng, sau đó đứng ra thành lập Hợp tác xã nông nghiệp và hình thành qui trình khép kín: Từ sản xuất đến thu mua rồi tiêu thụ chanh không hạt. Nếu trước đây chanh không hạt chỉ tiêu thụ trong nước thì giờ đây đã xuất khẩu sang nhiều nước với số lượng lớn.

        “ Đầu mối thu mua, rồi bao tiêu sản phẩm cho hộ xã viên. Nếu trồng cây chanh thì đằng này có hợp đồng bao tiêu luôn cho xã viên yên tâm trồng, rồi mình làm mấy mô hình VietGAP, GlobalGAP , rồi mình đóng cho các nước như Trung Đông, mình cũng đã thâm nhập thị trường Châu Âu rồi”.

            Theo ông Lê Văn Đời- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Hậu Giang. Trong thời gian qua, bên cạnh việc hỗ trợ các hộ dân nơi đây áp dụng mô hình trồng chanh không hạt theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, ngành nông nghiệp tỉnh cũng đã tiến hành các bước để cách nay gần 3 năm, Hợp tác xã nông nghiệp Thạnh Phước được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu “Chanh không hạt Hậu Giang". Đây là những yếu tố để trái chanh không hạt ở vùng đất này đứng vững trên thị trường trong, ngoài nước. Hiện huyện Châu Thành có gần 800 ha trồng chanh không hạt. Mỗi ngày nơi đây có hơn 40 tấn chanh được Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Phước và các đầu mối khác thu mua đưa đi tiêu thụ tại các chợ, siêu thị và xuất khẩu, tuy nhiên nguồn cung vẫn không đủ.

“ Hợp tác xã phải tiếp tục làm như thế nào trong quá trình sản xuất chúng ta vừa tiết kiệm được chi phí và mang lại hiệu quả cao hơn thì đó là vấn đề mà chúng ta phải vận dụng và áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất và bên cạnh đó để đảm bảo cái chất lượng sản phẩm của chúng ta được thị trường quan tâm thì hợp tác xã và các xã viên chúng ta không ngừng giữ vững nhãn hiệu của mình và chất lượng sản phẩm của mình thì có như thế thì thời gian tới chúng ta mới có điều kiện để phát triển nhân rộng ra trong địa bàn của Hợp tác xã chúng ta được tốt hơn và hình thành vùng nguyên liệu”.

          Trong khi nhiều mặt hàng nông sản trong nước đang thừa hàng, ế chợ thì trái chanh không hạt tại tỉnh Hậu Giang mang lại niềm vui cho nhiều hộ nông dân nơi đây. Với đầu ra sản phẩm khá ổn định, giá cả đôi lúc tăng cao đột biến nên chanh không hạt hiện nay được xem là cây trồng triển vọng đối với nhiều nhà vườn ở khắp các địa phương trong tỉnh. Từ cây chanh không hạt ở Hậu Giang cho thấy, trong tình hình biến đối khí hậu như hiện nay nhiều nông dân ở ĐBSCL đang tính chuyện chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi cho phù hợp. Thiết nghĩ, để việc chuyển đổi thành công thì cần phải gắn sản xuất với thị trường, tức là ngoài việc xác định trồng cây gì, nuôi còn gì thì cũng cần phải tính sau khi thu hoạch mặt hàng mình nuôi, mình trồng sẽ bán ở đâu./.