Chô ooy Đại Phong bêl g’lúh đhanuôr xoọc r’rộ r’răm bơơn bhrợ ha’roo ha’ọt ha’pruốt. Đợ đhị clung ruộng váih bấc ha’roo, rơợc liêm. Xa’nưl máy xoót ha roo pazưm lâng p’rá cr’chăng âng đhanuôr zâp đhị cóh clung ruộng, lướt tước ooy cung lêy zâp ngai cung prá k’chăng bhui har tu bơơn bhrợ bấc lâng pa câl bấc zên. T’coóh Nguyễn Cao Thành, Chủ nhiệm Hợp tác xã Đại Phong tự hào tu Đại Phong dzợ zư đợc ta la cờ bha’lâng đắh bhrợ têng nông nghiệp k’noọ 60 c’moo hanua. HTX Đại Phong nắc ơy moót mưy lang t’mêê, tơợ bhiệc bhrợ k’tiếc tước xoót bhrợ nắc zêng bơơn ta đươi lâng máy. Tước đâu, HTX nắc k’đhơợng zư 15 bêệ máy bhrợ k’tiếc, 10 trạm bơm, 10 máy bhluốt ha’roo zâp đoọng bhrợ k’noọ 400 hécta ruộng ha’roo HTX. T’coóh Nguyễn Cao Thành moon, HTX k’đhơợng bhrợ pazêng bhiệc bhrợ k’tiếc, âng đơơng m’ma, phân bón, za nươu tr’hâu đoọng ha xã viên lâng zên doọ bấc lấh thị trường lâng lêy đoọng zên xang bêl bơơn bhrợ: “Ooy đợ c’moo hanua, đắh bh’rợ ha rêê đhuốch đươi dua bấc khoa học kỹ thuật, âng đơơng máy móc bhrợ têng, tơợ bhrợ k’tiếc tước xoót bhrợ, tr’xăl m’ma t’mêê liêm choom, mặ zêl lâng g’rưy. Âng đơơng máy móc nắc pa’xiêr g’lêếh âng đhanuôr, pa’xiêr zên bhrợ têng”.

Ơy lấh m’pâng thế kỷ hanua, t’coóh Đặng Ngọc Dính, Chủ nhiệm HTX Đại Phong bêl đêếc ahay căh ha mơ choom ha vil bêl g’lúh liêm t’ngay, pazưm 3 HTX k’tứi, ma muúch váih bhrợ têng ha’rêê đhuốch pậ bhứah tr’nơợp cóh miền Bắc xã hội chủ nghĩa bêl k’tiếc k’ruung dzợ ta cắt 2 miền.

T’ngay n’nắc, vel đông k’đươi bhrợ bh’rợ, mưy manứih bhrợ bhiệc mơ 2, bhrợ t’ngay cắh zâp nắc p’loon bêl hi’dưm, bhậ bha’nậ zêl cha’groong k’rịa, bhrợ paliêm ruộng chuôr, băn ta’rí k’roóc. Lâng xang 2 c’moo, tơợ 1 manứih vêy 2 bha’nên nắc xoọc đâu dzoọc 7 bha nên. T’coóh Đặng Ngọc Đính moon gít, pr’học liêm choom âng HTX nắc năl cơnh padưr tinh thần liêm ma mơ, đương ta nghêê xơợng cr’noọ âng xã viên: “Vêy bh’rợ zooi zúp đh’rứah âng pr’loọng đông chính sách, c’bhúh pr’loọng vêy công, pr’loọng đha’rứt, tu cơnh đâu ma tr’zooi, dưr bhrợ têng cha, cắh chấc ma zươi ngai, zư đợc bh’rợ âng Đại Phong. Đảng đương xơợng xay moon  âng đhanuôr, đợ boọp p’rá âng bh’cộ, âng Nghị quyết trung ương zêng bơơn liêm buôn, tu vêy liêm buôn cóh đảng hêê nắc doọ vêy râu k’đhạp”.

K’tiếc k’ruung moót cr’chăl xăl t’mêê, bấc HTX nông nghiệp nắc lêy pa đhêy. Đhị râu zr’nắh k’đhạp nâu, HTX Đại Phong nắc dzợ chấc lêy c’lâng lướt lalay ha đay. T’coóh Võ Quảng, Trưởng ban kiểm soát HTX đoỌng năl, HTX bhrợ t’bhưah âng đơơng dịch vụ, bhrợ padưr zên. Tước đâu, zên vốn âng HTX Đại Phong lấh 1o tỷ đồng. pazưm bhrợ xăl t’mêê cơ chế k’đhơợng zư ting cơnh khoán vốn, pazao đoọng bh’rợ đoọng ha ban k’đhơợng zư đợ mơ têêm ngăn lâng padưr zên vốn đoọng bhrợ têng pa’câl. Tơợ zên vốn nâu, HTX zúp xã viên vặ zên lãi xuất đệ đoọng câl pr’đươi, phân bón, zanươu c’chêết g’rưy, m’ma. Zâp c’moo, HTX đợc k’dâng 100 ực đồng zooi zúp xã viên đha’rứt. HTX cung ký hợp đồng lâng công ty m’ma chr’nóh Quảng Bình đoọng bhrợ têng 70 hécta m’ma, zâp c’moo pa chô lấh 300 ực đồng. t’coóh Võ Quảng đoọng năl: “Lưm đợ c’moo plêệng bấc boo, bấc đác nắc zr’nắh bhlâng, hân đhơ cơnh đêếc nắc padưr truyền thống liêm chr’nắp âng zâp g’lúh l’lăm, lâng 10 máy bơm điện công suất 33kw nắc zâp têêm ngăn bhrợ têng. G’lúh zêl cha’groong p’răng, HTX nắc t’bhlâng lâng bhiệc đươi máy bơm, bơm đác k’ruung ooy bhiệc tưới trực tiếp, vêy bấc c’moo p’răng hân đhơ nắc zâp đác đoọng ha roo”.

Bh’rợ đhí Đại Phong nắc băr dzang tước bh’rợ padưr vel bhươl t’mêê tỉnh Quảng Bình. Chô ooy đại phong bêl đâu, c’lâng vel bhươl lướt vốch tíh liêm, áih, đông dal tầng bấc, pr’ắt tr’mung đhanuôr k’bhộ ngăn. T’coóh Nguyễn Văn Hoàng, Chủ tịch UBND chr’val Phong Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình đoọng năl, HTX Đại Phong chrooi pa’xoọng chr’nắp ooy bhiệc padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung cóh vel đông, vel bhươl padưr pa’xớc, pr’loọng bhrợ k’van cung bấc, xoọc đâu pr’loọng k’van lấh 25%, pr’loọng đha’rứt nắc xiêr dzợ dứp 4%: “Tơợ đêếc tước đâu, đhanuôr Đại Phong nắc dzợ zư nhâm lâng padưr ta la cờ k’đơơng a’cọ, đhanuôr Đại Phong truyền thống âng đợ c’moo 1960-1961, nắc ơy pazưm padưr, âng đơơng m’ma liêm chr’nắp bhrợ têng. Tước đâu pr’ắt tr’mung âng xã viên Đại Phong ting t’ngay ting padưr dal, xoọc đâu Hợp tác xã vêy zên bấc lấh âng chr’hoong Lệ Thuỷ”.

K’noọ 60 c’moo đương hơnh déh ta la cờ bha’lâng đắh bhrợ têng, Đại Phong nắc ơy lướt moót ooy thơ ca, bha ar pa’tơ pr’hay tinh thần đoàn kết zr’nưm âng đhanuôr Quảng Bình. Xoọc đâu, c’rơ tr’mung âng Đại Phong cơnh mưy toọm hooi ta luôn, p’têết tơợ lang nâu tước lang n’tốh bhrợ liêm áih vel bhươl Quảng Bình./.

“Gió Đại Phong” tươi sáng vùng nông thôn mới

      Đình Thiệu- Thanh Tuấn

Gần 60 năm trước, Hợp tác xã Đại Phong, ở xã Phong Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, vang tiếng khắp nơi với thành tích lá cờ đầu trong hợp tác hóa nông nghiệp; 2 lần được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi. Nhiều năm qua, trong bối cảnh các Hợp tác xã hoạt động kém hiệu quả phải giải thể thì Hợp tác xã Đại Phong vẫn là "con chim đầu đàn" về năng suất lúa ở tỉnh Quảng Bình; một Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp kiểu mới.

Về Đại Phong đúng vào dịp bà con nông dân đang tất bật thu hoạch lúa đông xuân. Những cánh đồng lúa trĩu hạt, mùa vàng bội thu. Tiếng máy gặt đập liên hợp hòa lẫn trong tiếng nói, tiếng cười của bà con vang khắp cánh đồng. Đi đến đâu cũng thấy mọi người cười vui chuyện “được mùa được giá”. Ông Nguyễn Cao Thành, Chủ nhiệm Hợp tác xã Đại Phong tự hào vì Đại Phong vẫn giữ được lá cờ đầu trong sản xuất nông nghiệp suốt gần 60 năm qua.  HTX Đại Phong nay đã bước sang trang mới, từ khâu làm đất đến thu hoạch đều được cơ giới hóa. Đến nay, HTX sở hữu 15 chiếc máy cày, 10 trạm bơm, 10 máy tuốt lúa đủ sức phục vụ sản xuất cho gần 400 héc ta ruộng lúa HTX. Ông Nguyễn Cao Thành cho biết, HTX đảm nhận toàn bộ khâu làm đất, cung cấp giống, phân bón, thuốc trừ sâu cho xã viên với giá rẻ hơn thị trường và thanh toán sau vụ thu hoạch.:“Trong những năm vừa qua, lĩnh vực nông nghiệp áp dụng nhiều khoa học kỹ thuật, đưa cơ giới hóa vào gần như toàn bộ, từ khâu làm đất, thu hoạch, thay đổi một số giống mới có năng suất, có chất lượng, chống chịu sâu bệnh. Đưa cơ giới hóa vào thì giảm được công sức lao động của bà con, tăng năng suất sản lượng, giảm chi phí”.

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, ông Đặng Ngọc Đính, Chủ nhiệm HTX Đại Phong ngày ấy không thể nào quên thời điểm hợp nhất, sáp nhập 3 HTX quy mô nhỏ, manh mún thành mô hình sản xuất nông nghiệp kiểu mẫu đầu tiên trên miền Bắc XHCN khi đất nước còn tạm chia cắt 2 miền. Ngày đó, địa phương phát động phong trào, một người làm việc bằng hai, làm ngày chưa đủ tranh thủ làm đêm, đắp đê ngăn mặn, cải tạo ruộng đồng, vỡ hoang đất, chăn nuôi trâu, bò. Và sau hai năm, từ chỗ 1 nhân khẩu chỉ có 2 sào đã tăng lên 7 sào; sản lượng lương thực tăng từ 650 kg lên 880 kg/đầu người, rồi tăng dần những năm sau đó. Lúa gạo của Đại Phong đưa ra miền Bắc ngày càng nhiều. Ông Đặng Ngọc Đính khẳng định, bài học thành công của HTX chính là biết phát huy tinh thần dân chủ, lắng nghe tâm tư nguyện vọng xã viên:“Có phong trào giúp đỡ nhau, giúp nhau giữa gia đình chính sách, gia đình có công, gia đình nghèo với nhau, nhờ thế họ ôm ấp nhau, nghị lực tiến lên, không chịu thua em kém chị, giữ cho được phong trào của Đại Phong. Đảng lắng nghe phản ánh của dân, những ý của lãnh đạo, của Nghị quyết Trung Ương đều được thông suốt. Nhờ cái thông suốt từ trong Đảng ta nên không có gì ách tắc”.

Đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, nhiều HTX nông nghiệp  phải giải thể. Giữa lúc gian khó ấy, HTX Đại Phong vẫn tìm ra được hướng đi cho riêng mình. Ông Võ Quảng, Trưởng ban kiểm soát HTX cho biết, HTX mở rộng cung cấp dịch vụ, tạo nguồn vốn. Đến nay, nguồn vốn của Hợp tác xã Đại Phong hơn 10 tỷ đồng. Hợp tác đổi mới cơ chế quản lý vốn theo cách khoán vốn, giao trách nhiệm cho Ban Quản trị mức bảo toàn và tăng trưởng vốn phục vụ sản xuất kinh doanh. Từ nguồn vốn này, HTX giúp xã viên vay vốn lãi suất thấp để mua vật tư, phân bón thuốc trừ sâu, giống. Mỗi năm, HTX dành khoảng 100 triệu đồng hỗ trợ xã viên nghèo. HTX cũng ký hợp đồng với công ty Giống cây trồng Quảng Bình để sản xuất 70 ha giống nguyên chủng, mỗi năm thu lợi hơn 300 triệu đồng. Ông Võ Quảng cho biết:“Gặp những năm thời tiết mưa nhiều, úng nước thì rất vất vả, nhưng mà phát huy truyền thống “nghiêng đồng đổ nước ra sông” của thời kỳ trước, với 10 cái máy bơm điện công suất 33Kw thì đủ đảm bảo thời vụ kịp thời. Thời kỳ chống hạn, Hợp tác xã tự lực bằng cách dùng máy bơm, bơm nước sông vào tưới trực tiếp, có nhiều năm nắng hạn nhưng mà vẫn đủ phục vụ đảm bảo năng suất lúa tốt”.

Phong trào “gió Đại phong” tiếp tục lan tỏa trong phong trào xây dựng nông thôn mới tỉnh Quảng Bình. Về Đại Phong hôm nay, đường làng ngõ xóm trải nhựa phẳng lỳ, sạch đẹp, nhà cao tầng mọc san sát nhau, đời sống nhân dân ấm no, hạnh phúc. Ông Nguyễn Văn Hoàng, Chủ tịch UBND xã Phong Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cho biết, Hợp tác xã Đại Phong góp phần tích cực vào phát triển kinh tế xã hội địa phương, bộ mặt nông thôn ngày càng khởi sắc, hộ giàu tăng lên, hiện nay hộ giàu chiếm 25%, hộ khá tăng 45%, hộ nghèo giảm còn dưới 4%.“Từ đó đến nay người dân Đại Phong vẫn luôn giữ vững và phát huy lá cờ đầu, nhân dân Đại Phong truyền thống của những năm 1960-1961, đã tập trung xây dựng, kiến thiết đồng ruộng, đưa các giống chất lượng cao vào sản xuất. Đến nay đời sống kinh tế của xã viên Đại Phong ngày một nâng cao, hiện nay Hợp tác xã có nguồn vốn lớn nhất của huyện Lệ Thủy”.  

Gần 60 năm đón nhận lá cờ đầu trong sản xuất nông nghiệp, Đại Phong đã đi vào thơ ca, sử sách chói lọi tinh thần đoàn kết tập thể của người dân Quảng Bình. Bây giờ, sức sống Đại Phong như một dòng chảy liên tục, tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác làm đẹp vùng nông thôn Quảng Bình./.